Plan zajęć nauczyciela świetlicy szkolnej

Czy nauczyciel świetlicy może mieć kilkugodzinne okienko?

Co do zasady tak. Przepisy Karty Nauczyciela nie przewidują zasady, zgodnie z którą nauczyciel świetlicy musi realizować wszystkie godziny pensum bezpośrednio po sobie. Dyrektor układa plan pracy szkoły z uwzględnieniem potrzeb uczniów, organizacji świetlicy, arkusza organizacyjnego i dostępności nauczycieli. W świetlicy szczególne znaczenie mają godziny poranne, gdy dzieci przychodzą przed lekcjami, oraz popołudniowe, gdy oczekują na odbiór przez rodziców.

Dlatego plan w układzie: zajęcia rano, następnie przerwa i ponownie zajęcia po południu, nie jest automatycznie sprzeczny z prawem. Taki grafik może być jednak bardzo uciążliwy, zwłaszcza gdy nauczyciel dojeżdża z daleka albo przerwa jest zbyt długa, aby realnie wykorzystać ją prywatnie. W podobnych sprawach znaczenie ma nie tylko sam rozkład godzin, ale także to, czy w czasie przerwy nauczyciel ma obowiązek pozostawania w szkole albo wykonywania zadań służbowych.

Jeżeli problemem są okienka w planie, warto odróżnić dwie sytuacje: zwykłą przerwę między zajęciami od okresu, w którym nauczyciel faktycznie pozostaje do dyspozycji szkoły.

Czas pracy i pensum nauczyciela świetlicy

Zgodnie z art. 42 Karty Nauczyciela czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo. W tym czasie nauczyciel realizuje nie tylko zajęcia prowadzone bezpośrednio z uczniami, lecz także inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły oraz czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Dla nauczycieli świetlic szkolnych tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami wynosi co do zasady 26 godzin. To jest pensum, czyli liczba godzin zajęć opiekuńczo-wychowawczych, które powinny być ujęte i rozliczane w planie. Pozostała część czasu pracy nauczyciela nie musi być codziennie rozpisana w grafiku co do każdej minuty, ale nie oznacza to pełnej dowolności dyrektora w powierzaniu dodatkowych obowiązków.

W praktyce trzeba odróżnić pensum nauczyciela świetlicy od pensum innych nauczycieli i specjalistów. Dla porównania inne zasady mogą dotyczyć np. logopedów, pedagogów czy psychologów szkolnych, gdzie istotne jest pensum specjalistów ustalane na podstawie właściwych przepisów i uchwał organu prowadzącego.

Kiedy przerwa między zajęciami nie jest czasem pracy?

Jeżeli nauczyciel po zakończeniu pierwszego bloku zajęć może swobodnie opuścić szkołę, nie ma wyznaczonego dyżuru, zebrania, zastępstwa ani innych konkretnych czynności służbowych, to przerwa między zajęciami jest zwykle tylko luką w planie. W takim przypadku nie zalicza się jej do pensum i nie można jej traktować tak samo jak godziny pracy z uczniami.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy nauczyciel formalnie ma okienko, ale dyrektor lub organizacja pracy szkoły wymagają, aby w tym czasie pozostawał w placówce, pełnił opiekę nad uczniami, był wyznaczony do dyżuru, zastępował innego nauczyciela albo wykonywał inne polecone zadania. Wtedy nie jest to już zwykła przerwa w planie, lecz czas, w którym nauczyciel realizuje obowiązki służbowe albo pozostaje do dyspozycji szkoły.

Znaczenie mają dokumenty i fakty: tygodniowy plan zajęć, zakres obowiązków, polecenia dyrektora, dzienniki zajęć, harmonogram dyżurów, zastępstwa i ewentualne zapisy w statucie lub regulaminach szkoły. Im bardziej szkoła organizacyjnie wiąże nauczyciela w czasie przerwy, tym większe znaczenie ma prawidłowe rozliczenie tych czynności.

Czy plan od 8.00 do 11.30 i od 13.30 do 18.00 narusza prawo?

Przy takim rozkładzie nauczyciel realizuje dwa bloki zajęć oddzielone przerwą. Sam fakt, że dzień pracy jest rozciągnięty od rana do późnego popołudnia, nie przesądza jeszcze o naruszeniu Karty Nauczyciela. Istotne jest to, ile godzin pensum przypada w tygodniu, czy nie dochodzi do nieprawidłowego powierzania godzin ponadwymiarowych, czy nauczyciel ma zachowany pięciodniowy tydzień pracy oraz czy przerwa jest rzeczywiście czasem wolnym od obowiązków służbowych.

Jeżeli w czasie przerwy nauczyciel może wyjść ze szkoły i nie ma powierzonych zadań, argument o całodziennym pozostawaniu w pracy będzie przede wszystkim argumentem organizacyjnym, a nie automatycznie prawnym. Można go jednak przedstawić dyrektorowi, zwłaszcza gdy podobne okienka pojawiają się codziennie i powodują nierównomierne albo nadmiernie uciążliwe obciążenie.

Jeżeli natomiast nauczyciel nie może realnie opuścić szkoły, ponieważ ma obowiązek pozostawać do dyspozycji placówki, odbierać uczniów, pełnić dyżur, uczestniczyć w zebraniach albo wykonywać polecenia, sprawa wymaga dokładniejszej analizy. Wtedy należy ustalić, czy są to czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, godziny doraźnych zastępstw, zajęcia opiekuńcze czy inna forma pracy.

Co może zrobić nauczyciel, gdy plan jest zbyt uciążliwy?

Najpierw warto wystąpić do dyrektora z rzeczowym wnioskiem o zmianę planu lub ograniczenie długich przerw. W piśmie dobrze jest wskazać, że problem nie polega wyłącznie na niedogodności, lecz na realnym rozciągnięciu obecności w szkole na cały dzień, trudnościach organizacyjnych, dojazdach oraz potrzebie bardziej równomiernego obciążenia.

Warto także poprosić o wskazanie, czy w czasie przerw między zajęciami nauczyciel ma pozostawać na terenie szkoły, a jeżeli tak, to z jakiej podstawy i jakie czynności ma wykonywać. Taka odpowiedź porządkuje sytuację: albo przerwa jest rzeczywiście czasem wolnym od obowiązków, albo szkoła powinna jasno wykazać, jakie zadania w tym czasie zleca.

Jeżeli rozmowa z dyrektorem nie przynosi efektu, można zwrócić się do organizacji związkowej, społecznego inspektora pracy, organu prowadzącego albo kuratorium, zależnie od charakteru zarzutów. W sprawach typowo pracowniczych znaczenie może mieć także Państwowa Inspekcja Pracy, choć w przypadku nauczycieli wiele zagadnień wynika bezpośrednio z Karty Nauczyciela i prawa oświatowego.

FAQ

Czy okienko nauczyciela świetlicy jest płatne?

Samo okienko, czyli przerwa między zajęciami, nie jest osobną płatną godziną pensum. Jeżeli jednak w tym czasie nauczyciel wykonuje polecone zadania, pełni dyżur, prowadzi zajęcia albo zastępstwo, trzeba ustalić, jak szkoła kwalifikuje i rozlicza te czynności.

Czy dyrektor może wymagać pozostania w szkole podczas przerwy?

Dyrektor może organizować pracę szkoły i powierzać nauczycielowi zadania służbowe, ale powinno być jasne, jakie obowiązki mają być wykonywane. Jeżeli przerwa ma być czasem wolnym od zajęć, nauczyciel co do zasady nie powinien być traktowany tak, jakby pozostawał stale do dyspozycji szkoły.

Ile wynosi pensum nauczyciela świetlicy?

Tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć nauczyciela świetlicy szkolnej wynosi co do zasady 26 godzin. Chodzi o godziny zajęć opiekuńczo-wychowawczych realizowanych bezpośrednio z uczniami lub na ich rzecz.

Czy nauczyciel świetlicy może mieć plan rozciągnięty na cały dzień?

Może się tak zdarzyć, zwłaszcza gdy świetlica działa rano i po lekcjach. Nie każdy taki plan jest niezgodny z prawem. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy przerwy są pozorne, bo nauczyciel musi w tym czasie wykonywać obowiązki albo pozostawać w szkole bez jasnego rozliczenia.

Czy nauczyciel może odmówić pracy według takiego planu?

Sama uciążliwość planu zwykle nie daje podstawy do samowolnej odmowy pracy. Nauczyciel może natomiast złożyć wniosek o zmianę grafiku, poprosić o pisemne wyjaśnienie zasad rozliczania przerw i zgłosić problem właściwym podmiotom, jeżeli plan narusza przepisy albo prowadzi do nierzetelnego rozliczania czasu pracy.

Co zrobić, gdy przerwy pojawiają się codziennie?

Warto zebrać tygodniowy plan, zapisać godziny faktycznej obecności w szkole i wskazać, które przerwy są tylko okienkami, a w których wykonywane są zadania służbowe. Na tej podstawie można wystąpić do dyrektora o korektę planu albo o formalne wyjaśnienie organizacji pracy.

Podsumowanie

Plan nauczyciela świetlicy z dłuższą przerwą między porannym i popołudniowym blokiem zajęć nie jest sam przez się niezgodny z prawem. Karta Nauczyciela nie nakazuje układania godzin pensum bez przerw. Najważniejsze jest to, czy zachowane jest właściwe pensum, czy cały czas pracy mieści się w ustawowych ramach oraz czy w czasie przerwy nauczyciel rzeczywiście nie ma obowiązków służbowych.

Jeżeli przerwa jest tylko luką w planie, sprawa ma głównie charakter organizacyjny. Jeżeli jednak nauczyciel ma pozostawać w szkole, pełnić dyżur albo wykonywać polecenia, należy ustalić, jak te czynności są kwalifikowane i rozliczane. W razie wątpliwości najlepiej domagać się pisemnego wyjaśnienia i oceniać sprawę na podstawie konkretnego planu oraz faktycznych obowiązków.

Źródła

Stan prawny na 24 czerwca 2026 r.

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 515, w szczególności art. 42 i art. 42c – ISAP.