Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne po urlopie zdrowotnym

Sposób rozwiązania umowy przez nauczyciela

Jeżeli nauczyciel chce przejść na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia, kluczowa jest jedna zasada: przed nabyciem prawa do świadczenia musi dojść do rozwiązania stosunku pracy. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.

Sama okoliczność korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia nie blokuje późniejszego przejścia na to świadczenie. Trzeba jednak równocześnie spełnić pozostałe warunki ustawowe, w szczególności dotyczące wieku, okresu składkowego i nieskładkowego oraz odpowiedniego stażu pracy nauczycielskiej wykonywanej w jednostkach wskazanych w ustawie.

Nauczyciel może zakończyć zatrudnienie zasadniczo w dwóch trybach:

• na mocy porozumienia stron,
• za wypowiedzeniem albo – przy stosunku pracy z mianowania – na wniosek nauczyciela, ze skutkiem po upływie okresu wypowiedzenia.

W praktyce, jeżeli zależy Panu na konkretnej dacie zakończenia zatrudnienia tuż po urlopie, najwygodniejsze jest porozumienie stron, ponieważ pozwala ustalić dzień rozwiązania stosunku pracy elastycznie.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne?

Warunki uzyskania świadczenia określa przede wszystkim art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Co do zasady nauczyciel musi łącznie:

• osiągnąć wymagany wiek określony w art. 4 ust. 3 i 4 tej ustawy, zależny od roku, w którym zgłasza wniosek,
• mieć okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 30 lat, ustalany według zasad z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS,
• w tym przepracować co najmniej 20 lat w charakterze nauczyciela w jednostkach wymienionych w art. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć,
• rozwiązać stosunek pracy.

To, czy konkretny okres zatrudnienia zaliczy się do wymaganego stażu, zależy od rodzaju placówki, podstawy zatrudnienia, wymiaru zajęć i przebiegu ubezpieczenia. Dlatego w sprawach granicznych warto przed złożeniem wniosku przeanalizować dokumenty kadrowe i historię ubezpieczenia w ZUS.

Rozwiązanie umowy z nauczycielem po urlopie dla poratowania zdrowia

W przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania zasady ustania stosunku pracy określa przede wszystkim art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Z kolei przy umowie o pracę na czas nieokreślony istotny jest art. 27 ust. 1 i 3 Karty Nauczyciela, a w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu pracy.

Na potrzeby przejścia na świadczenie kompensacyjne najczęściej znaczenie mają następujące podstawy:

• porozumienie stron – art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela, a przy umownym stosunku pracy także art. 27 ust. 3 Karty Nauczyciela w związku z tą regulacją;
• wniosek nauczyciela / wypowiedzenie – przy mianowaniu zastosowanie ma art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela, a przy zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony art. 27 ust. 1 tej ustawy;
• ogólna podstawa kodeksowa dla porozumienia stron – art. 30 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, gdy do danego stosunku pracy stosuje się przepisy Kodeksu pracy.

Jeżeli szkoła zgadza się na rozwiązanie stosunku pracy z dniem następującym po zakończeniu urlopu zdrowotnego, taki scenariusz jest co do zasady dopuszczalny. Ważne jednak, aby data rozwiązania stosunku pracy była wpisana wprost do porozumienia i nie budziła wątpliwości.

Zobacz również:

• urlop zdrowotny
• wypowiedzenie nauczyciela

Porozumienie między pracodawcą a nauczycielem

Porozumienie stron wymaga zgodnych oświadczeń obu stron. Sam wniosek nauczyciela o rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron nie kończy zatrudnienia automatycznie. Dopiero akceptacja pracodawcy i uzgodnienie warunków powodują ustanie stosunku pracy.

W takim porozumieniu warto wpisać:

• dokładną datę rozwiązania stosunku pracy,
• oznaczenie stron i szkoły,
• podstawę prawną adekwatną do rodzaju zatrudnienia,
• ustalenie dotyczące wydania świadectwa pracy.

Jeżeli pracodawca nie zgadza się na porozumienie stron, pozostaje tryb jednostronny, czyli rozwiązanie z zachowaniem okresu wypowiedzenia albo – przy mianowaniu – złożenie wniosku wywołującego skutek przewidziany w Karcie Nauczyciela. To może jednak przesunąć moment, w którym będzie Pan mógł skutecznie ubiegać się o świadczenie kompensacyjne.

Czy można rozwiązać stosunek pracy dzień po zakończeniu urlopu zdrowotnego?

Tak, co do zasady jest to możliwe, jeżeli strony skutecznie zawrą porozumienie i wskażą konkretną datę rozwiązania stosunku pracy. Nie ma przepisu, który zakazywałby ustalenia dnia rozwiązania zatrudnienia bezpośrednio po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia.

Trzeba jednak pamiętać o dwóch kwestiach praktycznych:

1. na dzień rozwiązania stosunku pracy muszą być już spełnione warunki wymagane do świadczenia albo mają być spełnione najpóźniej na dzień wskazany przez ZUS jako dzień nabycia prawa;
2. wniosek do ZUS najlepiej złożyć niezwłocznie po rozwiązaniu stosunku pracy, dołączając dokumenty potwierdzające przebieg zatrudnienia.

W sprawach nauczycielskich duże znaczenie ma prawidłowe ustalenie podstawy ustania stosunku pracy po po urlopie zdrowotnym, ponieważ dokument ten będzie później analizowany przez ZUS.

Jakie dokumenty przygotować do ZUS?

Przy ubieganiu się o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne ZUS zwykle wymaga dokumentów pozwalających potwierdzić wszystkie przesłanki ustawowe. Najczęściej są to:

• wniosek o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne,
• świadectwa pracy lub inne dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia,
• dokumenty potwierdzające wykonywanie pracy nauczycielskiej w wymaganym wymiarze,
• dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy, jeżeli nie wynika to jasno ze świadectwa pracy,
• dokumenty dotyczące okresów składkowych i nieskładkowych, jeśli nie są kompletne w aktach ZUS.

Zakres potrzebnych załączników może się różnić w zależności od historii zatrudnienia. Jeżeli występowały przerwy, zmiany placówek, zatrudnienie w niepełnym wymiarze albo okresy pracy poza oświatą, ZUS może żądać dodatkowych dowodów.

Terminy i praktyczna kolejność działań

Aby uniknąć problemów, warto zachować następującą kolejność:

Jeżeli sprawa dotyczy końcówki roku szkolnego, zmian organizacyjnych lub różnych podstaw zatrudnienia w kilku szkołach, konieczna może być bardziej szczegółowa analiza. Wtedy samo ustalenie jednej daty rozwiązania umowy bywa niewystarczające.

Zobacz również:

• urlop zdrowotny

Podsumowanie

Opisany scenariusz jest co do zasady możliwy: po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel może rozwiązać stosunek pracy za porozumieniem stron z datą przypadającą bezpośrednio po urlopie, a następnie wystąpić o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Warunkiem jest jednak nie tylko samo ustanie zatrudnienia, ale też spełnienie wszystkich przesłanek z art. 4 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.

Najwięcej problemów w praktyce powodują: błędnie dobrana podstawa prawna rozwiązania stosunku pracy, niepełne dokumenty do ZUS oraz mylne założenie, że sam koniec urlopu zdrowotnego daje prawo do świadczenia. Tak nie jest – decyduje pełne spełnienie warunków ustawowych.

FAQ

Czy urlop dla poratowania zdrowia wyklucza świadczenie kompensacyjne?

Nie. Sam fakt korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia nie wyklucza prawa do świadczenia. Nadal trzeba jednak spełnić warunki z art. 4 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, w tym rozwiązać stosunek pracy.

Czy rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron jest dopuszczalne?

Tak. Jest to dopuszczalne, jeżeli pracodawca wyrazi zgodę. Przy nauczycielach podstawę prawną wyznaczają odpowiednio przepisy Karty Nauczyciela, a w zakresie uzupełniającym także art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

Czy trzeba wrócić choćby na jeden dzień do pracy po urlopie zdrowotnym?

Co do zasady nie ma takiego ogólnego obowiązku, jeżeli strony skutecznie ustalą rozwiązanie stosunku pracy z datą następującą po zakończeniu urlopu. Decydujące jest prawidłowe zakończenie zatrudnienia i spełnienie warunków do świadczenia.

Czy ZUS bada tylko datę rozwiązania umowy?

Nie. ZUS bada wszystkie przesłanki ustawowe: wiek, staż ogólny, staż nauczycielski, wymiar zatrudnienia i fakt rozwiązania stosunku pracy.

Co jeśli pracodawca nie zgodzi się na porozumienie stron?

Wtedy trzeba rozważyć rozwiązanie stosunku pracy w innym trybie, np. z zachowaniem okresu wypowiedzenia albo na podstawie przepisów Karty Nauczyciela właściwych dla danego rodzaju zatrudnienia.

Źródła

• ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, w szczególności art. 2 pkt 1 i art. 4,
• ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 23 i art. 27,
• ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 30 § 1 pkt 1,
• ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w zakresie zasad ustalania okresów składkowych i nieskładkowych.