Ulga termomodernizacyjna na fotowoltaikę a brak własności domu

Warunek podstawowy: kto może skorzystać z ulgi

Podstawą prawną ulgi termomodernizacyjnej jest art. 26h ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z przepisu wynika, że odliczenia może dokonać podatnik będący właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który poniósł wydatki na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w tym budynku.

Definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego należy odczytywać z art. 5a pkt 18b ustawy o PIT w zw. z art. 3 pkt 2a ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Chodzi o budynek wolno stojący albo w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i jednego użytkowego, jeżeli lokal użytkowy nie przekracza 30% powierzchni całkowitej budynku.

W praktyce oznacza to, że jeżeli dom należy wyłącznie do mamy, a Pan nie ma wpisanego udziału we własności, to co do zasady nie spełnia Pan podstawowego warunku ulgi.

Czy samo przepisanie licznika prądu daje prawo do odliczenia?

Nie. Przepisy o uldze termomodernizacyjnej nie uzależniają odliczenia od tego, na kogo wystawiona jest umowa z operatorem energii albo licznik. Decydujące znaczenie ma własność lub współwłasność budynku, o której mowa w art. 26h ust. 1 ustawy o PIT.

Dlatego przepisanie licznika na siebie mogło mieć znaczenie techniczne lub organizacyjne, ale nie zastępuje tytułu własności. Tak samo nie wystarczy wieloletnie zamieszkiwanie w domu, ponoszenie kosztów utrzymania czy finansowanie inwestycji z własnych środków.

Jakie wydatki można odliczyć przy fotowoltaice

Zakres wydatków objętych ulgą nie wynika bezpośrednio z samej ustawy, lecz z art. 26h ust. 10 ustawy o PIT oraz z rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z 21 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych.

W przypadku instalacji fotowoltaicznej odliczeniu mogą podlegać – zależnie od treści faktur i rzeczywistego zakresu prac – m.in. panele, falownik, osprzęt instalacyjny, montaż i usługi związane z wykonaniem instalacji, o ile mieszczą się w wykazie z rozporządzenia.

Wydatki ustala się na podstawie faktur wystawionych przez podatnika VAT niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku – art. 26h ust. 3 ustawy o PIT. Jeżeli wydatek był sfinansowany dotacją albo został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, odliczenie jest wyłączone odpowiednio w zakresie określonym w art. 26h ust. 5 ustawy o PIT.

Limit odliczenia i terminy

Jeżeli więc odliczenie nie zostało w pełni wykorzystane w jednym roku, pozostałą kwotę można rozliczać w kolejnych latach, ale wyłącznie w granicach ustawowych terminów.

Czy można odliczyć wydatek po późniejszym nabyciu współwłasności?

To jest najważniejsza i zarazem najbardziej wrażliwa praktycznie kwestia. Przepisy art. 26h ustawy o PIT nie mówią wprost, czy własność lub współwłasność musi istnieć już w dniu poniesienia wydatku, czy wystarczy najpóźniej na dzień dokonania odliczenia.

Przez dłuższy czas Ministerstwo Finansów prezentowało korzystne stanowisko informacyjne, zgodnie z którym podatnik może skorzystać z ulgi, jeżeli najpóźniej w dniu dokonania odliczenia jest już właścicielem lub współwłaścicielem budynku. Takie stanowisko pojawiało się w objaśnieniach i komunikatach resortowych, ale nie jest ono samo w sobie przepisem prawa.

Obecnie najbezpieczniejsze podejście praktyczne jest takie: im wcześniej istnieje współwłasność, tym mniejsze ryzyko sporu z organem podatkowym. Jeżeli udział we własności został nabyty dopiero po poniesieniu wydatków, możliwość odliczenia zależy od dokładnych dat, treści faktur, momentu złożenia zeznania lub korekty oraz aktualnej praktyki organów i interpretacji indywidualnych.

Jeżeli sprawa dotyczy rozliczenia za ubiegłe lata, warto przeanalizować nie tylko sam przepis, ale też dokumenty potwierdzające moment nabycia udziału i moment poniesienia wydatków.

Darowizna udziału od mamy jako rozwiązanie praktyczne

Jeżeli właścicielem domu jest mama, najczęściej rozważanym rozwiązaniem jest darowizna udziału w nieruchomości na Pana rzecz. Taka czynność wymaga aktu notarialnego, ponieważ przeniesienie własności nieruchomości musi nastąpić w tej formie zgodnie z art. 158 Kodeksu cywilnego.

Pod względem podatku od spadków i darowizn nabycie od matki korzysta co do zasady ze zwolnienia dla tzw. grupy zerowej na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Przy darowiźnie nieruchomości zawartej w akcie notarialnym obowiązek zgłoszenia jest w praktyce realizowany przez notariusza, więc odrębne zgłoszenie SD-Z2 zwykle nie jest potrzebne.

Jeżeli chcesz porównać skutki podatkowe różnych wydatków mieszkaniowych, zobacz też materiał o ulgach mieszkaniowych w PIT.

Czy można rozliczyć ulgę przez korektę zeznania

Tak, jeżeli podatnik miał prawo do ulgi, a nie wykazał jej w pierwotnym zeznaniu, może złożyć korektę deklaracji. Uprawnienie do złożenia korekty wynika z art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Trzeba jednak pamiętać, że korekta nie tworzy prawa do ulgi, jeśli materialne warunki z art. 26h ustawy o PIT nie były spełnione.

Inaczej mówiąc: korekta jest narzędziem technicznym, ale nie zastępuje warunku własności lub współwłasności budynku.

Co w Pana sytuacji wynika z przepisów

Jeżeli w roku poniesienia wydatku nie był Pan właścicielem ani współwłaścicielem domu, to samo przepisanie licznika na Pana nazwisko nie daje prawa do ulgi. Aby rozważać odliczenie, trzeba ocenić, czy udział we własności został lub mógł zostać nabyty w takim momencie, który pozwala obronić ulgę na gruncie art. 26h ustawy o PIT i aktualnej praktyki interpretacyjnej.

Jeżeli udział został nabyty dopiero po terminie złożenia zeznania za rok, w którym poniesiono wydatek, sytuacja jest znacznie trudniejsza. Jeżeli natomiast współwłasność powstała przed złożeniem zeznania albo przed skuteczną korektą, można analizować argumenty przemawiające za odliczeniem, ale bez gwarancji, że organ podatkowy podzieli takie stanowisko w każdej sprawie.

Jak przygotować się do bezpiecznego rozliczenia

• sprawdź datę pierwszej faktury za instalację i datę zapłaty,
• ustal dokładną datę nabycia udziału we własności domu,
• zgromadź akt notarialny darowizny lub inny dokument potwierdzający współwłasność,
• upewnij się, że faktury są wystawione prawidłowo i dotyczą wydatków z wykazu termomodernizacyjnego,
• zweryfikuj, czy wydatki nie były sfinansowane dotacją lub zwrócone w innej formie,
• sprawdź, czy przedsięwzięcie zostało zakończone w terminie 3 lat.

FAQ

Czy osoba mieszkająca w domu rodziców może odliczyć fotowoltaikę?

Nie, jeżeli nie jest właścicielem ani współwłaścicielem budynku. Wynika to wprost z art. 26h ust. 1 ustawy o PIT.

Czy licznik prądu przepisany na mnie wystarczy do ulgi?

Nie. Umowa z dostawcą energii nie zastępuje prawa własności do budynku.

Jaki jest limit ulgi termomodernizacyjnej?

Limit wynosi 53 000 zł na podatnika, zgodnie z art. 26h ust. 2 ustawy o PIT.

Jak długo można rozliczać niewykorzystaną część ulgi?

Nie dłużej niż przez 6 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek – art. 26h ust. 7 ustawy o PIT.

Czy darowizna udziału od mamy musi być u notariusza?

Tak. Przeniesienie własności udziału w nieruchomości wymaga aktu notarialnego na podstawie art. 158 Kodeksu cywilnego.

Źródła

1. Art. 26h ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

2. Art. 5a pkt 18b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

3. Art. 3 pkt 2a ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

4. Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z 21 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych.

5. Art. 4a ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

6. Art. 158 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

7. Art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.