Ulga na start a spóźniona składka zdrowotna po założeniu firmy

Czy spóźnienie ze składką powoduje utratę ulgi na start?

Co do zasady – nie. Prawo do ulgi na start wynika z art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Przepis ten przewiduje, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej, jeżeli:

• podejmuje działalność po raz pierwszy albo ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia, oraz
• nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres tej działalności.

Utrata ulgi nie następuje dlatego, że przedsiębiorca spóźnił się z dokumentem rozliczeniowym albo ze składką zdrowotną. O prawie do ulgi decyduje spełnienie ustawowych warunków, a nie terminowe wykonanie obowiązków techniczno-rozliczeniowych.

Jeżeli więc spełnia Pan warunki z art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców i został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, samo opóźnienie nie przekreśla ulgi na start.

Na czym dokładnie polega ulga na start?

Ulga na start oznacza zwolnienie z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych i wypadkowego. Wynika to bezpośrednio z art. 18 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Przedsiębiorca korzystający z tej ulgi nie podlega też dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, ponieważ można do niego przystąpić tylko wtedy, gdy istnieje tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych – art. 11 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W okresie ulgi na start przedsiębiorca co do zasady podlega natomiast obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zakres tego obowiązku zależy od aktualnego stanu prawnego i konkretnego statusu przedsiębiorcy, ale przy typowej jednoosobowej działalności gospodarczej trzeba liczyć się z obowiązkiem zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacania składki zdrowotnej.

Jeśli interesuje Pana także szerszy problem rozliczeń po starej działalności, zobacz również: ulga na start a składki ZUS.

Jak liczyć 6 miesięcy ulgi na start?

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców ulga trwa 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. W praktyce ZUS przyjmuje, że jeżeli działalność rozpoczęto pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc wlicza się do okresu 6 miesięcy. Jeżeli działalność rozpoczęto w trakcie miesiąca, okres ulgi obejmuje 6 pełnych miesięcy następujących po miesiącu rozpoczęcia.

Przykładowo: jeżeli data rozpoczęcia działalności to 15 kwietnia, kwiecień nie jest pełnym miesiącem ulgi. W takiej sytuacji ulga obejmuje pełne miesiące od maja do października.

Czy można zmienić datę rozpoczęcia działalności w CEIDG?

Co do zasady nie należy zakładać, że po ujawnieniu rozpoczęcia działalności w CEIDG można bezpiecznie przesunąć tę datę tylko dlatego, że firma nie miała jeszcze klientów albo przychodu. Wpis do CEIDG ma znaczenie formalne, ale dla ZUS i innych organów znaczenie ma również to, czy działalność została faktycznie podjęta.

Zgodnie z art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Z kolei art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu zawieszenia.

Jeżeli działalność została już faktycznie rozpoczęta, późniejsza zmiana daty w CEIDG nie powinna służyć „wyzerowaniu” obowiązków wobec ZUS. Taka korekta mogłaby zostać zakwestionowana. Inaczej może być tylko wtedy, gdy wpis zawierał oczywistą omyłkę albo działalność w ogóle nie została faktycznie podjęta – ale to zawsze zależy od konkretnych okoliczności i dowodów.

Brak przychodu a obowiązki wobec ZUS

Sam brak przychodu nie oznacza jeszcze, że działalność nie została rozpoczęta. W orzecznictwie przyjmuje się, że decydujące znaczenie ma faktyczne wykonywanie działalności albo pozostawanie w gotowości do jej wykonywania w ramach zorganizowanej aktywności gospodarczej.

W praktyce na ocenę mogą wpływać m.in. takie okoliczności jak: zawieranie umów, ogłoszenie oferty, zakup towaru, wynajęcie lokalu, utworzenie strony internetowej, przygotowanie zaplecza technicznego czy wystawienie pierwszych dokumentów sprzedażowych.

Jeżeli sprawa dotyczy osoby pobierającej świadczenia rolnicze, zobacz również materiał: renta a firma - składki.

Jakie obowiązki rozliczeniowe ma przedsiębiorca przy uldze na start?

Przy uldze na start przedsiębiorca zgłasza się do ubezpieczenia zdrowotnego. Zakres dokumentów rozliczeniowych zależy od tego, czy opłaca składki wyłącznie za siebie, czy także za inne osoby, oraz od aktualnych zasad rozliczeń obowiązujących w ZUS.

W praktyce trzeba odróżnić dwie kwestie:

• prawo do ulgi na start – wynika z art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców,
• obowiązek rozliczenia i opłacenia składki zdrowotnej – wynika z przepisów o ubezpieczeniach i rozliczeniach ZUS.

To, że nie złożono dokumentu w terminie, nie niweczy automatycznie prawa do ulgi, ale może powodować zaległość wobec ZUS.

Co zrobić po spóźnieniu ze składką zdrowotną lub dokumentami?

Najbezpieczniejsze rozwiązanie jest zazwyczaj proste:

1. sprawdzić w ZUS poprawność zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego,
2. złożyć brakujące dokumenty rozliczeniowe za właściwy okres,
3. opłacić zaległą składkę zdrowotną,
4. ustalić, czy powstały odsetki za zwłokę, i jeżeli tak – uregulować je,
5. w razie problemów technicznych zachować dowody błędów systemu, np. zrzuty ekranu, zgłoszenia do ZUS, korespondencję z PUE.

Jeżeli opóźnienie wynikało z awarii, niesynchronizowania danych lub błędu po stronie systemu, warto złożyć do ZUS krótkie wyjaśnienie. Nie zawsze usunie to obowiązek zapłaty, ale może mieć znaczenie dowodowe przy ewentualnym sporze.

Jakie mogą być skutki spóźnienia?

Najczęstsze skutki to:

Warto przy tym pamiętać, że obecnie nieterminowa zapłata składki nie działa już tak jak dawniej przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym, gdzie mogło dojść do ustania ubezpieczenia z mocy prawa. W przypadku ulgi na start kluczowa jest inna kwestia: czy przedsiębiorca w ogóle miał lub nie miał obowiązku podlegania danemu ubezpieczeniu.

Czy brak DRA przekreśla ulgę na start?

Nie. Sam brak albo spóźnienie dokumentu rozliczeniowego nie jest przesłanką utraty ulgi na start wskazaną w art. 18 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Może jednak oznaczać, że przedsiębiorca ma zaległość formalną lub finansową wobec ZUS, którą trzeba naprawić.

Jeżeli rozlicza Pan wyłącznie własne składki i pojawiła się wątpliwość, jakie dokumenty powinny zostać złożone za dany miesiąc, najlepiej zweryfikować to bezpośrednio na koncie płatnika w ZUS albo z pomocą księgowego, ponieważ technika rozliczeń bywa różna zależnie od okresu i statusu płatnika.

Co wynika z orzecznictwa?

W sporach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym sądy wielokrotnie podkreślały, że liczy się nie tylko sam wpis do ewidencji, ale także faktyczne wykonywanie działalności. Dotyczy to zwłaszcza oceny, czy działalność została rzeczywiście podjęta albo zaprzestana.

W praktyce oznacza to, że:

• sam brak przychodu nie przesądza jeszcze, że działalność nie była wykonywana,
• sam wpis do CEIDG też nie zawsze zamyka sprawę, jeśli działalność w rzeczywistości nie została podjęta,
• każda sprawa wymaga oceny konkretnego stanu faktycznego.

FAQ

Czy spóźnienie ze składką zdrowotną odbiera ulgę na start?

Nie, samo spóźnienie nie odbiera ulgi automatycznie. O prawie do ulgi decydują warunki z art. 18 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców.

Czy brak przychodu oznacza brak obowiązków wobec ZUS?

Nie. Brak przychodu sam w sobie nie wyłącza obowiązków. Znaczenie ma to, czy działalność została faktycznie rozpoczęta i czy przedsiębiorca podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Czy można zmienić datę rozpoczęcia działalności na późniejszą?

Nie należy zakładać, że jest to bezpiecznie możliwe po faktycznym rozpoczęciu działalności. Jeśli działalność została już podjęta, taka zmiana może zostać zakwestionowana przez ZUS lub urząd.

Co zrobić, gdy PUE ZUS nie działało poprawnie?

Trzeba jak najszybciej uzupełnić dokumenty i płatność oraz zachować dowody awarii lub błędu systemowego. Warto też dołączyć krótkie wyjaśnienie do ZUS.

Czy przy uldze na start trzeba płacić składki społeczne?

Nie, przez okres ulgi na start nie ma obowiązku opłacania składek społecznych, jeśli spełnione są warunki z art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Co do zasady pozostaje jednak obowiązek składki zdrowotnej.

Źródła

• art. 3 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców
• art. 11 ust. 2, art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
• orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej i podlegania ubezpieczeniom społecznym