Rozliczenie VAT i CIT przy sprzedaży mebli przez internet

W opisanym modelu sprzedaży trzeba rozdzielić dwa zagadnienia: moment powstania obowiązku podatkowego w VAT oraz moment powstania przychodu w CIT. To nie zawsze jest ta sama data. W praktyce najwięcej błędów powstaje właśnie przez automatyczne przyjmowanie, że skoro trzeba rozliczyć VAT, to w tym samym dniu powstaje także przychód w podatku dochodowym.

VAT przy sprzedaży internetowej – podstawowa zasada

Zasadą ogólną jest, że obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów – art. 19a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel – art. 7 ust. 1 tej ustawy.

Jeżeli jednak przed dostawą sprzedawca otrzyma całość lub część zapłaty, obowiązek podatkowy powstaje już z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty – art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Dotyczy to w szczególności przedpłaty, zaliczki, zadatku lub raty.

To oznacza, że przy sprzedaży wykonywanej na indywidualne zamówienie klienta trzeba odrębnie ocenić trzy sytuacje: przedpłatę na rachunek bankowy, płatność za pobraniem oraz płatność przez operatora płatniczego.

Przedpłata na rachunek bankowy – kiedy rozliczyć VAT?

Jeżeli klient wpłaca całą cenę jeszcze przed wysyłką mebla, to w VAT co do zasady powstaje obowiązek podatkowy w dniu otrzymania zapłaty – art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Nie trzeba czekać na wykonanie mebla ani na wydanie go kurierowi.

W praktyce oznacza to, że gdy środki wpływają bezpośrednio na firmowy rachunek bankowy, VAT rozlicza się w okresie, w którym ta wpłata została otrzymana. Sam fakt, że towar zostanie wysłany np. za 10 albo 15 dni, nie przesuwa momentu rozliczenia VAT.

Jeżeli sprzedawca prowadzi kasa fiskalna online lub korzysta ze zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania przy spełnieniu warunków przewidzianych w aktualnym rozporządzeniu o zwolnieniach z kas, sposób udokumentowania sprzedaży trzeba ocenić odrębnie od samego momentu powstania VAT. Obowiązek podatkowy i obowiązek zaewidencjonowania sprzedaży na kasie nie zawsze powstają w identycznym momencie.

Płatność przy odbiorze – kiedy powstaje VAT?

Jeżeli klient płaci kurierowi przy odbiorze, a sprzedawca wcześniej nie otrzymał zapłaty, zastosowanie ma zasada ogólna z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT. Trzeba więc ustalić moment dokonania dostawy.

Przy sprzedaży wysyłkowej istotny jest art. 544 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, to w razie wątpliwości wydanie uważa się za dokonane z chwilą powierzenia rzeczy przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.

Znaczenie ma też art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.

Dlatego przy typowej sprzedaży towaru wysyłanego kurierem można przyjąć, że dostawa następuje co do zasady w dniu wydania towaru przewoźnikowi. Wtedy w tym dniu powstaje obowiązek podatkowy w VAT. Taka ocena jest jednak prawidłowa tylko wtedy, gdy z umowy, regulaminu sklepu, warunków dostawy albo przyjętego modelu odpowiedzialności nie wynika inny moment przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.

Płatności przez PayU, Przelewy24, Allegro i podobnych operatorów

Przy sprzedaży przez internet duże znaczenie ma to, czy płatność trafia bezpośrednio na rachunek sprzedawcy, czy najpierw do operatora płatniczego. Sama nazwa operatora nie przesądza sprawy. Liczy się to, kiedy środki są prawnie i faktycznie postawione sprzedawcy do dyspozycji.

Jeżeli klient płaci przed wysyłką, to z perspektywy art. 19a ust. 8 ustawy o VAT trzeba ustalić moment otrzymania zapłaty. W praktyce często będzie to chwila zaewidencjonowania wpłaty na koncie rozliczeniowym sprzedawcy prowadzonym przez operatora, o ile od tego momentu sprzedawca może tymi środkami dysponować zgodnie z regulaminem usługi. Jeżeli jednak operator jedynie pośredniczy i środki nie są jeszcze postawione sprzedawcy do dyspozycji, ocena może być inna.

Dlatego nie warto opierać się wyłącznie na komunikacie „płatność przyjęta”. Bezpieczniej jest sprawdzić: regulamin operatora, moment uznania salda, możliwość wypłaty środków, blokady techniczne i ewentualne warunki zwrotu. To ma znaczenie zwłaszcza przy marketplace'ach i rozliczeniach odroczonych.

Jeżeli prowadzisz także sprzedaż w internecie na platformach aukcyjnych lub marketplace, zasady VAT i dokumentowania płatności trzeba badać łącznie z regulaminem danej platformy oraz sposobem obsługi płatności.

CIT – tu odpowiedź jest inna niż w VAT

W podatku dochodowym od osób prawnych nie można automatycznie przyjąć, że każda przedpłata jest od razu przychodem. Dla sprzedaży towarów podstawowe znaczenie ma art. 12 ust. 3 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym za przychody związane z działalnością gospodarczą uważa się także przychody należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane.

Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT, za datę powstania przychodu uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c–3g oraz 3j–3m, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego albo wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności.

Jednocześnie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT wyłącza z przychodów pobrane wpłaty lub zarachowane należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych. Innymi słowy: zaliczka, przedpłata czy zadatek na przyszłą dostawę co do zasady nie stanowią jeszcze przychodu podatkowego.

To właśnie tutaj pierwotna praktyka opisana w pytaniu wymaga doprecyzowania: prawidłowe może być rozliczenie przedpłaty w VAT, ale nie zawsze prawidłowe będzie jednoczesne rozpoznanie przychodu w CIT już w dacie otrzymania pieniędzy.

Przedpłata a CIT – kiedy nie ma jeszcze przychodu?

Jeżeli klient płaci z góry za mebel, który ma zostać dopiero wykonany i wysłany, otrzymana kwota co do zasady jest wpłatą na poczet przyszłej dostawy. W takim układzie zastosowanie znajduje art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT, więc sama przedpłata nie stanowi jeszcze przychodu podatkowego.

Przychód powstanie co do zasady dopiero przy wydaniu rzeczy, nie później jednak niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności – zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT. W praktyce przy pełnej przedpłacie trzeba badać, które ze zdarzeń nastąpiło jako pierwsze i czy wpłata miała charakter definitywnej zapłaty za już zrealizowaną dostawę, czy jedynie przedpłaty na poczet dostawy przyszłej.

W typowym modelu „zamówienie – przedpłata – produkcja – wysyłka” bezpieczniejszy jest wniosek, że w CIT przedpłata sama w sobie nie tworzy jeszcze przychodu, jeżeli dotyczy świadczenia realizowanego w przyszłości.

Pobranie i wysyłka kurierem a CIT

Przy sprzedaży za pobraniem, jeżeli wcześniej nie wystawiono faktury i nie otrzymano zapłaty, przychód podatkowy co do zasady powstanie w dniu wydania rzeczy, czyli najczęściej w dacie przekazania towaru przewoźnikowi – na podstawie art. 12 ust. 3a ustawy o CIT, z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 544 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli jednak w konkretnym modelu sprzedaży regulamin, umowa z klientem albo sposób organizacji dostawy przesuwają moment wydania rzeczy na późniejszy etap, ocena może wymagać korekty. W sprawach podatkowych bardzo ważne są rzeczywiste warunki transakcji, a nie tylko przyjęty zwyczaj księgowy.

Czy paragon wyznacza moment VAT albo CIT?

Nie zawsze. Paragon dokumentuje sprzedaż zaewidencjonowaną na kasie rejestrującej, ale sam w sobie nie decyduje automatycznie o momencie powstania obowiązku podatkowego w VAT ani przychodu w CIT. Najpierw trzeba ustalić zdarzenie podatkowe według właściwych przepisów, a dopiero potem sprawdzić prawidłowość dokumentowania.

Dotyczy to również faktury. W CIT wystawienie faktury może przyspieszyć moment powstania przychodu, jeżeli nastąpi przed wydaniem towaru i przed uregulowaniem należności – art. 12 ust. 3a ustawy o CIT. W VAT natomiast zasadniczo kluczowe jest dokonanie dostawy albo otrzymanie zapłaty przed dostawą, a nie sama data wystawienia faktury.

Podsumowanie dla trzech opisanych sytuacji

Na co uważać w praktyce

• Nie utożsamiaj automatycznie wpływu przedpłaty z przychodem w CIT.
• Sprawdź, czy regulamin sklepu nie zmienia momentu wydania towaru i przejścia ryzyka.
• Ustal, kiedy środki od operatora płatności są rzeczywiście do Twojej dyspozycji.
• Oddziel moment powstania VAT od momentu ewidencji na kasie i od momentu powstania przychodu w CIT.
• Przy produkcji pod klienta przeanalizuj także skutki zwrotów, odstąpień od umowy i korekt.

Wniosek końcowy

Opisane w pytaniu podejście jest tylko częściowo prawidłowe. W VAT:

1. przy przedpłacie na rachunek bankowy lub przez operatora płatniczego przed wysyłką – co do zasady prawidłowo rozpoznaje się obowiązek podatkowy w dacie otrzymania zapłaty na podstawie art. 19a ust. 8 ustawy o VAT,
2. przy pobraniu – co do zasady prawidłowo rozpoznaje się VAT w dacie wydania towaru przewoźnikowi na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy o VAT w związku z art. 544 § 1 Kodeksu cywilnego.

Natomiast w CIT nie można bez dalszej analizy uznać, że każda przedpłata od razu tworzy przychód. Jeżeli wpłata ma charakter zaliczki na poczet przyszłej dostawy, to co do zasady działa wyłączenie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT. Z tego względu rozliczanie CIT już w dacie każdej przedpłaty może być błędne.

FAQ

Czy pełna przedpłata zawsze oznacza od razu przychód w CIT?

Nie. Jeżeli jest to wpłata na poczet przyszłej dostawy, co do zasady działa wyłączenie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT. Sama przedpłata nie musi więc jeszcze tworzyć przychodu podatkowego.

Czy przy pobraniu VAT powstaje dopiero wtedy, gdy kurier przekaże pieniądze sprzedawcy?

Co do zasady nie. Jeżeli wcześniej nie było zapłaty, VAT zwykle powstaje z chwilą dokonania dostawy, a przy sprzedaży wysyłkowej najczęściej będzie to moment wydania towaru przewoźnikowi.

Czy data paragonu przesądza o dacie powstania przychodu?

Nie zawsze. W CIT istotne są przede wszystkim zdarzenia wskazane w art. 12 ust. 3a ustawy o CIT: wydanie rzeczy, wystawienie faktury albo uregulowanie należności. Paragon może mieć znaczenie dowodowe, ale nie zastępuje analizy tych przepisów.

Czy środki z PayU są otrzymane dopiero po przelewie na konto bankowe?

Niekoniecznie. Jeśli zgodnie z regulaminem operatora środki są już postawione sprzedawcy do dyspozycji wcześniej, moment otrzymania zapłaty może nastąpić jeszcze przed wypłatą na rachunek bankowy.

Czy te same zasady stosuje się przy eksporcie i sprzedaży zagranicznej?

Nie zawsze. Przy transakcjach unijnych i pozaunijnych dochodzą dodatkowe reguły dotyczące miejsca opodatkowania, dokumentów i stawek. Wtedy potrzebna jest osobna analiza.

Źródła

• art. 7 ust. 1, art. 19a ust. 1 i ust. 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
• art. 12 ust. 3, art. 12 ust. 3a, art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
• art. 544 § 1 oraz art. 548 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 63 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej