Najważniejsze:
- Zamknięcie jednego sklepu lub punktu handlowego nie jest jeszcze likwidacją całej działalności, jeżeli firma nadal wykonuje czynności opodatkowane VAT.
- Sprzedaż zalegającego towaru poniżej ceny zakupu jest dopuszczalna, jeżeli ma gospodarcze uzasadnienie, np. sezonowość, utrata wartości, brak popytu albo długi okres magazynowania.
- Przy zwykłej sprzedaży VAT należny oblicza się od faktycznej ceny sprzedaży netto, a nie od historycznej ceny zakupu.
- Remanent likwidacyjny VAT jest potrzebny przy zakończeniu wykonywania czynności opodatkowanych przez podatnika VAT, a nie przy każdej likwidacji pojedynczego sklepu.
- Dla bezpieczeństwa warto sporządzić protokół przeceny i zachować dokumentację pokazującą, dlaczego cena sprzedaży jest niższa od ceny zakupu.
Sprzedaż towaru po likwidacji sklepu za cenę niższą od zakupu
W opisanej sytuacji najważniejsze jest rozróżnienie dwóch zdarzeń: zamknięcia jednego sklepu oraz zakończenia całej działalności gospodarczej. Jeżeli firma prowadziła kilka punktów handlowych i zlikwidowała tylko sklep odzieżowy, a nadal działa jako podatnik VAT, to pozostały towar może być sprzedany w ramach bieżącej działalności. Sama likwidacja sklepu jako miejsca sprzedaży nie powoduje automatycznie obowiązku sporządzenia remanentu likwidacyjnego dla VAT.
Przepisy o VAT nie nakazują sprzedawać towarów co najmniej po cenie zakupu. W handlu przecena towarów jest normalnym zjawiskiem. Dotyczy to zwłaszcza odzieży, obuwia, akcesoriów sezonowych, produktów zalegających w magazynie, towarów niemodnych, niepełnowartościowych albo takich, które utraciły atrakcyjność rynkową. Jeżeli więc towar kupiono wiele lat wcześniej, cena sprzedaży niższa od ceny zakupu może być ekonomicznie uzasadniona.
W praktyce oznacza to, że sprzedaż koszulki kupionej za 100 zł netto plus VAT, a następnie sprzedanej za 50 zł netto plus VAT, nie powoduje automatycznego obowiązku oddania do urzędu skarbowego różnicy między VAT odliczonym przy zakupie a VAT należnym od sprzedaży. Podatek należny wykazuje się od faktycznej podstawy opodatkowania, czyli co do zasady od wszystkiego, co stanowi zapłatę od nabywcy, pomniejszonej o VAT.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Kiedy urząd skarbowy może zakwestionować zaniżoną cenę?
Niska cena nie jest sama w sobie błędem. Problem może powstać wtedy, gdy transakcja nie ma gospodarczego uzasadnienia albo cena została sztucznie zaniżona, zwłaszcza w transakcji między podmiotami powiązanymi. W takich przypadkach organ podatkowy może badać, czy powiązania między sprzedawcą a nabywcą wpłynęły na wynagrodzenie i czy podstawy opodatkowania nie trzeba określić według wartości rynkowej.
Dlatego przy sprzedaży zalegającego towaru po znacząco obniżonej cenie warto zadbać o dowody. Najlepiej, aby dokumenty pokazywały, że niższa cena wynika z realiów handlowych: długiego magazynowania, utraty aktualności kolekcji, braku zainteresowania klientów, uszkodzeń opakowań, konieczności opróżnienia magazynu albo sprzedaży całej partii jednemu odbiorcy.
Zobacz również:
- Jeżeli zamknięcie sklepu oznacza faktycznie likwidacja firmy, trzeba osobno ocenić skutki VAT dotyczące majątku i umów.
- Przy sprzedaży towaru po rozwiązaniu spółki cywilnej znaczenie może mieć likwidacja s.c. i rozliczenie majątku pozostałego w spółce.
- Jeżeli pojawia się remanent po likwidacji, przydatne może być omówienie skutków, jakie wywołuje wykreślenie z DG i dalsze rozliczanie sprzedaży.
Protokół przeceny i dokumentacja sprzedaży
Przy większej przecenie warto sporządzić protokół przeceny. Nie chodzi o dokument wymagany jednym sztywnym wzorem, lecz o praktyczny dowód na wypadek kontroli. Protokół powinien być spójny z dokumentacją magazynową, fakturami zakupu i warunkami planowanej sprzedaży.
W protokole warto wskazać:
- dane firmy i datę sporządzenia dokumentu,
- dokładne określenie towaru lub partii towaru,
- ilość towaru, cenę zakupu i proponowaną cenę sprzedaży,
- powód przeceny, np. zaleganie w magazynie, sezonowość, utrata wartości handlowej, brak popytu, sprzedaż hurtowa całej partii,
- podpis osoby sporządzającej protokół i osoby zatwierdzającej przecenę.
Jeżeli towar jest sprzedawany czynnemu podatnikowi VAT, sprzedaż należy udokumentować fakturą. Gdy nabywcą jest konsument, trzeba uwzględnić zasady ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej, o ile podatnik nie korzysta z odpowiedniego zwolnienia z ewidencjonowania.
Remanent likwidacyjny VAT - kiedy jest potrzebny?
Remanent likwidacyjny VAT dotyczy sytuacji, w której podatnik kończy wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT, a w firmie pozostają towary, materiały, wyposażenie lub środki trwałe, przy nabyciu których przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Nie obejmuje natomiast towarów, przy których podatnik w ogóle nie miał prawa do odliczenia VAT.
W przypadku osoby fizycznej remanent sporządza się na dzień zaprzestania wykonywania czynności opodatkowanych. W przypadku spółki cywilnej albo spółki handlowej niemającej osobowości prawnej - na dzień rozwiązania spółki. Podatnik wykazuje VAT należny od towarów objętych spisem w JPK_V7 za ostatni okres rozliczeniowy i przekazuje do urzędu informację o spisie, jego wartości oraz kwocie podatku, najpóźniej w dniu złożenia tego JPK.
Podstawą opodatkowania towarów pozostałych w firmie jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone na moment tego opodatkowania. W praktyce nie zawsze będzie to historyczna cena z faktury sprzed wielu lat. Przy towarach, które realnie utraciły wartość, trzeba ustalić aktualną wartość odpowiadającą cenie nabycia towarów podobnych albo wartości rynkowej w momencie likwidacji.
Ważne: Jeżeli firma nie zakończyła całej działalności, lecz tylko zamknęła jeden sklep, zwykle nie występuje remanent likwidacyjny VAT. Jeżeli jednak działalność została faktycznie zakończona, a remanentu nie sporządzono, trzeba przeanalizować zaległe obowiązki podatkowe i sposób ich uporządkowania.
Sprzedaż towaru po zakończeniu działalności
Jeżeli towar został objęty remanentem likwidacyjnym VAT i podatek od tego spisu został prawidłowo rozliczony, późniejsza sprzedaż tego towaru wymaga odrębnej oceny. Ustawa o VAT przewiduje zwolnienie dla dostawy towarów objętych spisem z natury przez okres 12 miesięcy od dnia likwidacji, pod warunkiem rozliczenia podatku od towarów ujętych w spisie. Po upływie tego okresu zasadniczo ocenia się, czy sprzedający działa jeszcze jako podatnik VAT, czy sprzedaje już majątek prywatny.
Jeżeli natomiast towar nie był objęty remanentem, bo działalność nadal trwała, późniejsza sprzedaż w ramach firmy jest zwykłą sprzedażą opodatkowaną według właściwej stawki VAT. Dla odzieży zasadą jest obecnie stawka podstawowa 23%, chyba że konkretny towar korzysta z innej stawki lub szczególnego zwolnienia.
Skutki w podatku dochodowym
Sprzedaż towaru poniżej ceny zakupu może skutkować stratą ekonomiczną albo niższym dochodem, ale sama w sobie nie jest zakazana. Trzeba jednak prawidłowo ująć przychód ze sprzedaży i koszt podatkowy zgodnie z prowadzoną ewidencją. Jeżeli działalność została zlikwidowana, znaczenie mogą mieć także przepisy o wykazie składników majątku i sprzedaży majątku pozostałego po działalności.
W sprawach wieloletnich, zwłaszcza gdy towar pochodzi sprzed wielu lat, warto sprawdzić, czy dokumenty księgowe, magazynowe i podatkowe są kompletne. Brak odpisów aktualizacyjnych nie przesądza jeszcze o obowiązku korekty VAT od zakupu towaru, ale może utrudniać wykazanie, dlaczego obecna cena sprzedaży jest tak niska.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak rozliczenie zależy od tego, czy zamknięto tylko sklep, czy zakończono całą działalność jako podatnik VAT.
PRZYKŁAD 1
Spółka prowadziła trzy sklepy odzieżowe. Jeden punkt został zamknięty, ale spółka nadal była czynnym podatnikiem VAT i sprzedawała towary w pozostałych lokalizacjach. Towar z zamkniętego sklepu trafił do magazynu, a po kilku latach został sprzedany hurtownikowi za 35% pierwotnej ceny zakupu. Spółka wystawiła fakturę z VAT od rzeczywistej ceny sprzedaży i zachowała protokół przeceny. W takim wariancie sama różnica między VAT odliczonym przy zakupie a VAT należnym od niższej ceny sprzedaży nie podlega zwrotowi.
PRZYKŁAD 2
Przedsiębiorca zamknął cały sklep i zakończył działalność jako czynny podatnik VAT, ale w magazynie pozostał towar, przy którego zakupie przysługiwało mu prawo do odliczenia VAT. W tej sytuacji powinien sporządzić remanent likwidacyjny na dzień zakończenia czynności opodatkowanych, wykazać VAT należny od towarów objętych spisem w ostatnim JPK_V7 oraz złożyć VAT-Z. Dopiero po takim uporządkowaniu można bezpiecznie oceniać dalszą sprzedaż pozostałych rzeczy.
PRZYKŁAD 3
Właściciel sklepu z galanterią sprzedał po latach zalegające paski i portfele podmiotowi powiązanemu rodzinnie za symboliczne kwoty. Nie sporządzono protokołu przeceny, a towar w podobnym stanie był dostępny na rynku za wyraźnie wyższe ceny. W takim przypadku organ podatkowy może badać, czy powiązanie wpłynęło na cenę i czy podstawa opodatkowania VAT nie została zaniżona.
FAQ
Czy po likwidacji sklepu trzeba oddać VAT od różnicy między ceną zakupu a ceną sprzedaży?
Nie, jeżeli chodzi o zwykłą sprzedaż towaru w ramach nadal prowadzonej działalności. VAT należny rozlicza się od faktycznej ceny sprzedaży netto. Sama sprzedaż poniżej ceny zakupu nie powoduje automatycznej korekty podatku naliczonego odliczonego przy zakupie.
Czy zawsze trzeba sporządzić remanent likwidacyjny VAT?
Nie. Remanent likwidacyjny VAT sporządza się przy zakończeniu wykonywania czynności opodatkowanych VAT albo rozwiązaniu określonych spółek, a nie przy każdej likwidacji pojedynczego sklepu. Jeżeli firma nadal działa i jest podatnikiem VAT, zamknięcie jednego punktu zwykle nie wywołuje tego obowiązku.
Jaką stawkę VAT zastosować przy sprzedaży zalegającej odzieży?
Co do zasady odzież jest objęta podstawową stawką VAT 23%. Trzeba jednak każdorazowo sprawdzić konkretny towar, bo dla niektórych produktów mogą istnieć odmienne zasady klasyfikacji albo preferencje.
Czy protokół przeceny jest obowiązkowy?
Przepisy nie narzucają jednego urzędowego wzoru takiego protokołu, ale w praktyce warto go sporządzić. Protokół przeceny pomaga wykazać, że obniżona cena ma uzasadnienie gospodarcze i nie została ustalona wyłącznie po to, aby zaniżyć VAT.
Co zrobić, jeśli działalność została zamknięta, a remanent VAT nie został sporządzony?
Należy ustalić, czy w dacie zakończenia działalności istniał obowiązek sporządzenia spisu z natury dla VAT. Jeżeli tak, trzeba przeanalizować zaległe rozliczenia, ewentualną korektę JPK_V7, informację o spisie, VAT-Z oraz ryzyko odsetek i odpowiedzialności karnoskarbowej.
Czy sprzedaż towaru po bardzo niskiej cenie może być uznana za nierynkową?
Tak, zwłaszcza gdy sprzedaż następuje między podmiotami powiązanymi i brak jest dokumentów uzasadniających przecenę. Im większa obniżka, tym ważniejsze są dowody: protokół przeceny, zdjęcia, historia magazynowania, korespondencja z nabywcą i porównanie z realnymi cenami rynkowymi.
Podsumowanie
Po zamknięciu sklepu pozostały towar można sprzedać za cenę niższą od ceny zakupu. Jeżeli firma nadal działa jako podatnik VAT, sprzedaż rozlicza się co do zasady od rzeczywistej ceny sprzedaży, a nie od historycznej ceny zakupu. Nie trzeba automatycznie zwracać różnicy między VAT odliczonym przy zakupie a VAT należnym od niższej ceny sprzedaży.
Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy w rzeczywistości doszło do zakończenia całej działalności opodatkowanej VAT albo gdy cena sprzedaży jest rażąco niska i nie ma udokumentowanego uzasadnienia. W takich przypadkach trzeba sprawdzić obowiązki dotyczące remanentu likwidacyjnego, VAT-Z, ostatniego JPK_V7 i ewentualnej korekty podatku naliczonego.
Źródła
1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535, w szczególności art. 14, art. 29a, art. 32, art. 91, art. 96 oraz art. 146aa.
2. Ministerstwo Finansów, serwis podatki.gov.pl: Zakończenie działalności gospodarczej.
3. Ministerstwo Finansów, serwis podatki.gov.pl: Stawki i limity w VAT.
Wynajem prywatnego mieszkania firmie
