Zakup samochodu z Niemiec z małym przebiegiem a VAT

Kiedy samochód z Niemiec jest nowym środkiem transportu?

Na gruncie ustawy o VAT pojęcie nowego środka transportu ma szczególne znaczenie. Zgodnie z art. 2 pkt 10 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług pojazd lądowy przeznaczony do transportu osób lub towarów, napędzany silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 cm³ lub o mocy większej niż 7,2 kW, jest nowym środkiem transportu, jeżeli przejechał nie więcej niż 6000 km albo od momentu dopuszczenia go do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy.

Warunki 6000 km i 6 miesięcy nie muszą być spełnione łącznie. Samochód z przebiegiem 2000 km jest więc nowym środkiem transportu dla celów VAT nawet wtedy, gdy od pierwszego dopuszczenia do użytku upłynęło więcej niż 6 miesięcy. Z kolei auto z przebiegiem 7200 km nadal jest nowym środkiem transportu, jeżeli od dopuszczenia go do użytku nie minęło jeszcze 6 miesięcy.

Za moment dopuszczenia pojazdu lądowego do użytku ustawa uznaje dzień pierwszej rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu albo dzień, w którym pojazd po raz pierwszy podlegał obowiązkowi takiej rejestracji – w zależności od tego, która data jest wcześniejsza. Jeżeli nie da się ich ustalić, znaczenie może mieć dzień wydania pojazdu przez producenta pierwszemu nabywcy albo pierwszego użycia demonstracyjnego przez producenta.

Dla kwalifikacji podatkowej pierwszeństwo mają zatem obiektywne dane dotyczące przebiegu i czasu od dopuszczenia do użytku. To, że samochód był już zarejestrowany, miał wcześniejszego właściciela albo w dokumentach handlowych został nazwany używanym, nie zmienia ustawowej definicji nowego środka transportu.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodu a VAT

Samo niemieckie pochodzenie samochodu nie oznacza jeszcze, że jego obecny nabywca musi rozliczyć WNT. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów występuje wtedy, gdy nabywane jest prawo do rozporządzania towarem jak właściciel, a w wyniku tej dostawy towar jest wysyłany lub transportowany z jednego państwa członkowskiego UE do innego.

W przypadku nowych środków transportu zasady są szczególne. Art. 9 ust. 3 ustawy o VAT powoduje, że WNT może wystąpić również wtedy, gdy nabywcą jest osoba prywatna, a sprzedawca nie jest typowym podatnikiem VAT. Dlatego przy aucie z Niemiec poniżej 6000 km lub mającym nie więcej niż 6 miesięcy trzeba ustalić przede wszystkim, z czyim nabyciem był związany transport do Polski.

Jeżeli samochód w chwili nabycia znajdował się w Niemczech i w wykonaniu tej transakcji został przewieziony do Polski dla kupującego, co do zasady występuje WNT nowego środka transportu. Nabywca powinien wówczas przeanalizować obowiązek rozliczenia polskiego VAT niezależnie od tego, czy transport zorganizował osobiście, sprzedawca czy inny podmiot działający na ich rzecz. Przy takim zakupie VAT trzeba odróżnić od innych danin, ponieważ sprowadzenie z UE a akcyza jest odrębnym zagadnieniem podatkowym. Podobny mechanizm WNT omawiamy na przykładzie kupna samochodu w Belgii i rozliczenia VAT w Polsce.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy polski dealer najpierw sam nabył samochód za granicą, sprowadził go do Polski na własny rachunek, a dopiero później zawarł z klientem odrębną umowę sprzedaży samochodu znajdującego się już w kraju. Jeżeli taki przebieg transakcji odpowiada rzeczywistości, późniejsza sprzedaż klientowi jest dostawą krajową i sam klient zasadniczo nie dokonuje WNT tego samochodu.

Miejsce podpisania umowy nie przesądza wyniku. Umowę można podpisać w Polsce, a mimo to dokonać WNT, jeżeli pojazd znajduje się w Niemczech i w związku z tą umową zostaje przewieziony do Polski. Z drugiej strony polskie miejsce podpisania umowy przy samochodzie, który został już wcześniej sprowadzony i pozostaje własnością polskiego sprzedawcy, może odpowiadać rzeczywistej sprzedaży krajowej. Liczy się całokształt okoliczności i dokumentów, a nie jeden formalny element.

VAT-marża a nowy środek transportu

Procedura VAT-marża z art. 120 ustawy o VAT jest szczególnym sposobem opodatkowania m.in. dostaw towarów używanych. Nie jest to procedura, którą sprzedawca może zastosować wyłącznie według własnego wyboru. Muszą być spełnione warunki ustawowe, w tym dotyczące charakteru towaru oraz tego, od kogo i w jakim reżimie podatkowym został on wcześniej nabyty.

Przy nowych środkach transportu szczególnie ważne są reguły dotyczące obrotu wewnątrzunijnego. Art. 120 ust. 21 ustawy o VAT wyłącza stosowanie przepisów o procedurze marży do nowych środków transportu będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Również aktualne wyjaśnienia Ministerstwa Finansów dotyczące WNT wskazują, że wyłączenie WNT przewidziane dla towarów nabywanych w procedurze VAT-marża nie dotyczy nowych środków transportu.

Dlatego faktura z oznaczeniem „VAT-marża” nie może być traktowana jako samodzielny dowód, że kupujący nie ma obowiązku rozliczenia WNT. Jeżeli z rzeczywistego przebiegu transakcji wynika, że kupujący nabył nowy środek transportu w Niemczech i w związku z tym nabyciem samochód został przewieziony do Polski, skutki WNT należy oceniać na podstawie art. 2 pkt 10 i art. 9 ustawy o VAT. Nietypowe lub błędne zafakturowanie transakcji przez pośrednika nie zmienia samo przez się tych obiektywnych okoliczności.

Nie oznacza to jednak, że każda późniejsza krajowa sprzedaż samochodu, który nadal spełnia parametry nowego środka transportu, automatycznie stanowi WNT po stronie klienta. Jeżeli dealer rzeczywiście nabył pojazd wcześniej we własnym imieniu, sprowadził go do Polski i dopiero później sprzedał go klientowi jako samochód znajdujący się już w kraju, nabycie klienta nie powoduje ponownego przemieszczenia samochodu między państwami UE. Prawidłowość zastosowania marży przez samego dealera trzeba wtedy ocenić odrębnie na podstawie historii nabycia pojazdu i warunków art. 120 ustawy.

Termin zapłaty VAT i formularze przy WNT nowego środka transportu

Jeżeli zakup stanowi WNT nowego środka transportu, obowiązek podatkowy powstaje – zgodnie z art. 20 ust. 9 ustawy o VAT – z chwilą otrzymania pojazdu, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej. Podatek oblicza się według stawki właściwej dla krajowej dostawy takiego pojazdu; przy typowym samochodzie osobowym jest to zasadniczo 23%.

Jeżeli osoba prywatna albo inny podmiot niemający obowiązku składania okresowych deklaracji VAT dokonuje jedynie WNT nowego środka transportu, art. 99 ust. 10 przewiduje złożenie deklaracji VAT-10 w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. W tym samym 14-dniowym terminie należy obliczyć i wpłacić podatek zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy.

Przy nabyciu środka transportu znaczenie ma również VAT-23. W przypadkach objętych art. 103 ust. 3 i 4 podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego informację o nabywanym środku transportu i dołącza kopię faktury potwierdzającej nabycie. Art. 103 ust. 4 obejmuje także podatników rozliczających VAT okresowo, jeżeli środek transportu ma być zarejestrowany w Polsce albo – gdy nie podlega rejestracji – ma być w Polsce użytkowany.

Zakres formalności trzeba więc dopasować do statusu nabywcy. Osoba prywatna dokonująca WNT nowego samochodu będzie w typowej sytuacji zainteresowana przede wszystkim VAT-10, zapłatą podatku w terminie 14 dni oraz VAT-23. Podatnik rozliczający VAT okresowo wykazuje WNT w swoim właściwym rozliczeniu, ale przy środku transportu przeznaczonym do rejestracji lub użytkowania w Polsce może równocześnie podlegać szczególnemu 14-dniowemu terminowi zapłaty i obowiązkowi VAT-23.

Jeżeli natomiast zakup klienta jest rzeczywistą sprzedażą krajową samochodu, który wcześniej został sprowadzony do Polski przez dealera na jego własny rachunek, klient nie składa VAT-10 ani VAT-23 z tytułu własnego WNT tylko dlatego, że samochód ma mniej niż 6000 km lub nie więcej niż 6 miesięcy.

Co sprawdzić przed zakupem auta z małym przebiegiem?

Przy samochodzie spełniającym kryterium 6 miesięcy lub 6000 km warto przed zapłatą ceny ustalić kilka podstawowych faktów:

• gdzie samochód faktycznie znajduje się w chwili sprzedaży,
• kto jest rzeczywistym sprzedawcą i właścicielem pojazdu,
• kto nabył samochód w Niemczech oraz kto organizował i finansował jego transport do Polski,
• czy dealer sprowadził samochód wcześniej na własny rachunek, czy działał dopiero na zamówienie konkretnego klienta,
• jakie są daty pierwszej rejestracji, wydania i transportu oraz jaki przebieg pojazdu wynika z dokumentów.

Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje, w których klient otrzymuje od polskiego pośrednika fakturę VAT-marża, ale płatność, zagraniczna umowa, dokumenty transportowe albo korespondencja wskazują, że w istocie to klient był nabywcą samochodu znajdującego się za granicą. Organ podatkowy może oceniać rzeczywisty przebieg transakcji, a nie tylko jej nazwę przyjętą na końcowym dokumencie.

Czy urząd skarbowy może żądać VAT po zakupie samochodu?

Tak. Jeżeli organ ustali, że faktycznie doszło do WNT nowego środka transportu, a nabywca nie rozliczył podatku, może określić zaległość podatkową wraz z należnymi odsetkami. Faktura VAT-marża nie wyłącza takiej weryfikacji, jeżeli inne dowody wskazują na odmienny rzeczywisty przebieg transakcji.

Co do zasady zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Na bieg przedawnienia mogą jednak wpływać zdarzenia określone w Ordynacji podatkowej, dlatego samego upływu kilku lat nie należy utożsamiać z pewnością, że zobowiązanie wygasło.

W razie sporu szczególnie przydatne mogą być: umowa i faktura, dowód zapłaty, dokumenty transportowe, potwierdzenie miejsca odbioru, dokumenty rejestracyjne, ogłoszenie sprzedaży, korespondencja ze sprzedawcą oraz dokumenty pokazujące, kto i kiedy sprowadził pojazd do Polski. Im dokładniej dokumenty pokazują kolejność transakcji, tym łatwiej ustalić, kto rzeczywiście dokonał WNT.

FAQ

Czy samochód z przebiegiem 2000 km zawsze oznacza konieczność zapłaty VAT w Polsce?

Sam przebieg 2000 km oznacza, że samochód spełnia definicję nowego środka transportu dla VAT. Nie przesądza jeszcze, że obecny kupujący dokonuje WNT. Trzeba ustalić, czy w wyniku jego nabycia samochód został przemieszczony z innego państwa UE do Polski.

Czy faktura VAT-marża chroni kupującego przed obowiązkiem rozliczenia WNT?

Nie. Oznaczenie faktury nie ma pierwszeństwa przed rzeczywistymi okolicznościami transakcji. Jeżeli nowy środek transportu został nabyty za granicą i w związku z tym nabyciem trafił do Polski, trzeba ocenić WNT niezależnie od oznaczenia dokumentu jako VAT-marża.

Czy auto z przebiegiem ponad 6000 km może być nowym środkiem transportu?

Tak. Jeżeli od pierwszego dopuszczenia pojazdu do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy, samochód nadal jest nowym środkiem transportu dla VAT. Analogicznie pojazd starszy niż 6 miesięcy będzie nowym środkiem transportu, jeżeli jego przebieg nie przekracza 6000 km.

Czy miejsce podpisania umowy decyduje o powstaniu WNT?

Nie. Istotne jest nabycie prawa do rozporządzania samochodem jak właściciel oraz związek transportu z konkretną dostawą. Umowa może zostać podpisana w Polsce, a mimo to powstanie WNT, jeżeli samochód znajduje się w Niemczech i w wykonaniu tej transakcji zostaje przewieziony do Polski.

Kiedy składa się VAT-10 i VAT-23?

VAT-10 dotyczy przede wszystkim podmiotów, które nie rozliczają transakcji w okresowej deklaracji VAT i dokonują WNT nowego środka transportu; termin wynosi 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. VAT-23 jest informacją o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu składaną w przypadkach wskazanych w art. 103 ust. 3–5 ustawy o VAT, wraz z kopią faktury. Dokładny zestaw obowiązków zależy od statusu podatkowego nabywcy oraz przeznaczenia pojazdu do rejestracji lub użytkowania w Polsce.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 2 pkt 10, art. 9, art. 20 ust. 9, art. 99 ust. 10, art. 103 oraz art. 120: ustawa o VAT – aktualny tekst i zmiany.
• Ministerstwo Finansów, „Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT)”, w tym zasady dotyczące nowych środków transportu i procedury VAT-marża: oficjalne informacje o WNT.
• Ministerstwo Finansów, aktualne formularze VAT-10 i VAT-23: formularze VAT.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 70: tekst jednolity Ordynacji podatkowej.