Zakup samochodu z Niemiec z małym przebiegiem a VAT

Kiedy samochód z Niemiec jest nowym środkiem transportu?

Na gruncie ustawy o VAT pojęcie nowego środka transportu ma szczególne znaczenie. Zgodnie z art. 2 pkt 10 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług pojazd lądowy przeznaczony do transportu osób lub towarów, napędzany silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 cm³ lub o mocy większej niż 7,2 kW, jest nowym środkiem transportu, jeżeli spełnia choć jeden z dwóch warunków: przejechał nie więcej niż 6000 km albo od momentu dopuszczenia go do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy.

Oznacza to, że samochód z przebiegiem 2000 km będzie traktowany jako nowy środek transportu dla celów VAT, nawet jeżeli był już zarejestrowany i faktycznie używany. Wystarczy spełnienie jednej przesłanki. Jeżeli natomiast auto ma ponad 6000 km, ale od pierwszej rejestracji minęło mniej niż 6 miesięcy, nadal może być nowym środkiem transportu w rozumieniu VAT.

Momentem dopuszczenia do użytku jest zasadniczo dzień pierwszej rejestracji pojazdu w celu dopuszczenia do ruchu drogowego. Jeżeli tej daty nie da się ustalić, przepisy odwołują się m.in. do dnia wydania pojazdu przez producenta pierwszemu nabywcy albo pierwszego użycia demonstracyjnego przez producenta. W praktyce warto więc sprawdzić nie tylko przebieg, ale również datę pierwszej rejestracji i dokumenty pojazdu.

Jeżeli przy okazji zakupu pojazdu pojawiają się także kwestie techniczne, homologacyjne lub akcyzowe, znaczenie mogą mieć również zmiany konstrukcyjne. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady VAT: dla uznania auta za nowy środek transportu liczą się kryteria ustawowe, a nie potoczne rozumienie słowa „nowy”.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodu a VAT

Samo to, że samochód pochodzi z Niemiec, nie wystarcza jeszcze do stwierdzenia obowiązku zapłaty VAT przez kupującego. Kluczowe jest, czy dochodzi do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, czyli nabycia prawa do rozporządzania pojazdem jak właściciel, gdy w wyniku tej dostawy auto jest wysyłane albo transportowane z innego państwa członkowskiego UE do Polski.

W przypadku nowych środków transportu WNT podlega opodatkowaniu w Polsce także wtedy, gdy kupującym jest osoba prywatna, a sprzedawcą nie jest czynny podatnik VAT. Wynika to z art. 9 ust. 3 ustawy o VAT. Przy ocenie transakcji trzeba więc ustalić, czy kupujący nabył pojazd jeszcze za granicą i czy jego przywóz do Polski był skutkiem tej konkretnej dostawy.

Jeżeli samochód w chwili sprzedaży znajdował się w Niemczech, a po zakupie został sprowadzony do Polski dla kupującego, co do zasady wystąpi WNT nowego środka transportu. W takim przypadku nabywca powinien liczyć się z obowiązkiem rozliczenia VAT w Polsce. Przy podobnych transakcjach warto odróżnić VAT od innych danin, bo sprowadzenie z UE a akcyza to odrębny problem podatkowy.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której samochód został wcześniej sprowadzony przez sprzedawcę do Polski, a kupujący nabywa go dopiero później na terytorium kraju. Wtedy po stronie kupującego zasadniczo nie ma WNT, bo w wyniku jego zakupu nie dochodzi już do przemieszczenia pojazdu z Niemiec do Polski. Jest to krajowa dostawa samochodu, a jej rozliczenie VAT zależy od statusu i sposobu opodatkowania sprzedawcy.

Miejsce podpisania umowy nie jest rozstrzygające. Umowa może być podpisana w Polsce, ale jeżeli pojazd w chwili sprzedaży znajduje się w Niemczech i dopiero w wykonaniu tej umowy trafia do Polski, nadal może powstać WNT. Z kolei podpisanie umowy w Polsce przy samochodzie, który faktycznie już znajduje się na terytorium RP, przemawia za transakcją krajową. Podobne zasady pojawiają się szerzej przy rozliczeniach takich jak VAT przy obrocie z UE, gdzie istotny jest rzeczywisty przepływ towaru i dokumenty transakcji.

Termin zapłaty VAT i formularze przy WNT nowego środka transportu

Jeżeli zakup samochodu stanowi WNT nowego środka transportu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania pojazdu, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej. Podatek należy obliczyć według stawki właściwej dla krajowej dostawy takiego pojazdu, czyli przy samochodzie osobowym zasadniczo według stawki 23%.

Osoba prywatna lub inny podmiot, który nie składa okresowych deklaracji VAT, a dokonuje WNT nowego środka transportu, składa deklarację VAT-10. Termin na złożenie deklaracji i zapłatę podatku wynosi 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. W praktyce przy środkach transportu może pojawić się również informacja VAT-23, zwłaszcza gdy pojazd ma być rejestrowany albo użytkowany w Polsce; zakres obowiązków zależy od statusu nabywcy i sposobu rozliczenia transakcji.

Jeżeli natomiast po stronie kupującego nie wystąpiło WNT, bo samochód został kupiony już w Polsce od polskiego sprzedawcy, kupujący nie składa VAT-10 z tego tytułu i nie płaci 23% VAT do urzędu skarbowego tylko dlatego, że auto ma niski przebieg. Warto jednak zadbać o dokumenty potwierdzające, że dostawa była krajowa.

Faktura VAT-marża a samochód z małym przebiegiem

Procedura VAT-marża polega na tym, że sprzedawca opodatkowuje jedynie swoją marżę, a nie całą cenę sprzedaży. Podstawę tej procedury stanowi art. 120 ustawy o VAT. Dla kupującego oznacza to zwykle, że na fakturze nie ma wyszczególnionej kwoty VAT do odliczenia.

Sam fakt, że samochód spełnia definicję nowego środka transportu w art. 2 pkt 10 ustawy o VAT, nie wyklucza automatycznie, że w obrocie krajowym sprzedawca potraktuje go jako towar używany dla potrzeb procedury marży, jeżeli spełnione są warunki z art. 120 ustawy. To rozliczenie dotyczy jednak przede wszystkim sprzedawcy.

Dla kupującego najważniejsze jest ustalenie, czy nabywa pojazd od polskiego sprzedawcy w transakcji krajowej, czy faktycznie sam dokonuje WNT. Jeżeli auto było już w Polsce, sprzedawca prowadzący handel samochodami wystawia fakturę VAT-marża, a kupujący nie uczestniczył w sprowadzeniu pojazdu z Niemiec jako nabywca, to po stronie kupującego co do zasady nie powstaje obowiązek zapłaty VAT od WNT.

Inaczej może być, gdy faktura VAT-marża tylko pozornie dokumentuje sprzedaż krajową, a z dokumentów wynika, że kupujący w rzeczywistości nabył auto w Niemczech i to w ramach jego zakupu pojazd trafił do Polski. Wtedy organ podatkowy może zakwestionować opis transakcji i badać, kto faktycznie był nabywcą w transakcji unijnej.

Czy urząd skarbowy może żądać VAT po zakupie samochodu?

Tak, urząd skarbowy może po czasie sprawdzać, czy zakup samochodu z innego państwa UE został prawidłowo rozliczony. Jeżeli faktycznie doszło do WNT nowego środka transportu, a kupujący nie złożył deklaracji i nie zapłacił VAT, urząd może określić zaległość podatkową wraz z odsetkami.

Co do zasady zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin ten może jednak w określonych sytuacjach ulec zawieszeniu albo przerwaniu, dlatego nie należy zakładać automatycznie, że po kilku latach sprawa jest zamknięta.

Jeżeli kupujący uważa, że nie było WNT, powinien zachować dokumenty potwierdzające transakcję krajową: fakturę VAT-marża, umowę, potwierdzenie odbioru pojazdu w Polsce, dokumenty rejestracyjne, ogłoszenie lub korespondencję ze sprzedawcą, a także dowody wskazujące, że sprzedawca sprowadził pojazd do Polski przed sprzedażą.

Jak bezpiecznie kupić samochód z Niemiec z małym przebiegiem?

Przed zakupem warto ustalić kilka faktów: gdzie znajduje się samochód w chwili zawierania umowy, kto jest wpisany jako sprzedawca, kto organizuje transport do Polski, czy auto zostało już wcześniej wprowadzone do obrotu w Polsce oraz jaki dokument sprzedaży zostanie wystawiony. Te elementy są często ważniejsze niż sama nazwa faktury.

Jeżeli sprzedawcą jest polski dealer lub komis, a samochód stoi już w Polsce, kupujący powinien zadbać, aby faktura i dokumenty jasno wskazywały sprzedawcę jako podmiot dokonujący sprzedaży krajowej. Jeżeli natomiast kupujący podpisuje umowę z podmiotem zagranicznym lub osobą z Niemiec, a następnie auto jest przewożone do Polski, trzeba od razu przeanalizować obowiązki z tytułu WNT nowego środka transportu.

Wątpliwości powinny wzbudzić sytuacje, w których sprzedawca proponuje „tylko formalne” podpisanie umowy w Polsce, ale dokumenty pojazdu, płatność lub odbiór wskazują na realny zakup za granicą. W razie sporu urząd będzie oceniał faktyczny przebieg transakcji, a nie wyłącznie opis przyjęty przez strony.

FAQ

Czy samochód z przebiegiem 2000 km zawsze oznacza VAT w Polsce?

Nie zawsze. Taki samochód jest nowym środkiem transportu w rozumieniu VAT, ale podatek po stronie kupującego powstaje wtedy, gdy dochodzi do WNT, czyli gdy auto jest przemieszczane z innego państwa UE do Polski w wyniku tej konkretnej dostawy.

Czy faktura VAT-marża chroni kupującego przed zapłatą VAT?

Faktura VAT-marża jest mocnym argumentem za tym, że kupujący uczestniczy w transakcji krajowej, a nie w WNT. Nie chroni jednak automatycznie, jeżeli z rzeczywistych okoliczności wynika, że kupujący faktycznie nabył auto za granicą i sprowadził je do Polski.

Czy miejsce podpisania umowy decyduje o powstaniu WNT?

Nie. Decyduje przede wszystkim to, gdzie znajdował się pojazd w chwili nabycia prawa do rozporządzania nim jak właściciel i czy transport z innego państwa UE do Polski był skutkiem tej dostawy. Umowa podpisana w Polsce nie wyłącza WNT, jeżeli auto było w Niemczech i zostało sprowadzone dla kupującego.

Kiedy trzeba złożyć VAT-10?

VAT-10 składa podmiot, który nie rozlicza tej transakcji w okresowej deklaracji VAT, a dokonał WNT nowego środka transportu. Deklarację składa się zasadniczo w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, wraz z zapłatą podatku.

Czy urząd skarbowy może zakwestionować rozliczenie po zakupie auta?

Tak. Organ może badać, czy rzeczywiście była to sprzedaż krajowa, czy WNT nowego środka transportu. Dlatego warto zachować dokumenty pokazujące, że auto było już w Polsce przed zakupem albo przeciwnie, że obowiązki WNT zostały prawidłowo wykonane.

Czy auto z przebiegiem ponad 6000 km nie jest już nowym środkiem transportu?

Nie zawsze. Jeżeli od pierwszego dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy, pojazd nadal może być nowym środkiem transportu dla celów VAT, nawet gdy ma przebieg powyżej 6000 km.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 2 pkt 10, art. 9, art. 20 ust. 9, art. 99 ust. 10, art. 103 i art. 120: tekst jednolity ustawy o VAT.
• Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl, poradnik „Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT)”: oficjalne informacje o WNT.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, art. 70 § 1: tekst jednolity Ordynacji podatkowej.
• Wyrok WSA w Krakowie z 27 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 1510/12.
• Wyrok WSA w Gliwicach z 12 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 1023/16.