Zakup samochodu ciężarowego w Niemczech a VAT

Zakup pojazdu z innego kraju UE a rozliczenie WNT

W przypadku gdy polski czynny podatnik VAT kupuje pojazd od podatnika z innego państwa członkowskiego UE, a pojazd jest przemieszczany do Polski i ma służyć działalności gospodarczej, zasadniczo dochodzi do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Oznacza to, że polski nabywca rozlicza VAT w Polsce: wykazuje VAT należny, a prawo do odliczenia VAT naliczonego ocenia według ogólnych zasad. Jeżeli przedmiotem nabycia z UE nie jest pojazd, lecz maszyna, zakres obowiązków może wyglądać inaczej; osobno omawiamy import maszyn rolniczych z UE a VAT i PCC.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy samochód został kupiony w procedurze VAT-marża, od podmiotu niebędącego podatnikiem albo gdy dokumenty nie potwierdzają klasycznego WNT. Dlatego przed rejestracją warto sprawdzić fakturę, status sprzedawcy, numer VAT UE oraz sposób opodatkowania transakcji. Przydatne znaczenie ma także to, czy sprawa dotyczy pojazdu kupionego do dalszej odsprzedaży, czy pojazdu przeznaczonego do używania w firmie.

Przy zakupie pojazdu z Niemiec częste są również problemy z dokumentami, statusem sprzedawcy i klasyfikacją transakcji; szerzej pokazuje to przykład dotyczący sprowadzenia z DE.

Kiedy zakup samochodu z Niemiec wymaga VAT-23?

Kluczowe znaczenie ma art. 103 ust. 3-5 ustawy o VAT. Przepisy te dotyczą wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu, który ma być przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju albo, gdy nie podlega rejestracji, ma być użytkowany na terytorium kraju. W takim przypadku podatnik ma obowiązek samodzielnie obliczyć i wpłacić VAT w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Dodatkowo podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego informację VAT-23 o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu. Do informacji dołącza się kopię faktury potwierdzającej nabycie pojazdu. W obecnym stanie prawnym nie należy już opierać rozliczenia na dawnym obowiązku uzyskiwania zaświadczenia VAT-25 przy rejestracji pojazdu; istotne pozostają natomiast VAT-23, zapłata podatku oraz prawidłowe ujęcie transakcji w ewidencji VAT i JPK_V7.

Przy rejestracji trzeba także uważać na opis techniczny pojazdu i jego kategorię. Jeżeli sprowadzony pojazd jest przebudowywany, a dokumenty rejestracyjne lub homologacyjne zmieniają jego charakter, znaczenie mogą mieć również zmiany konstrukcyjne oraz ich skutki podatkowe i administracyjne.

Późniejsza rejestracja auta kupionego jako towar handlowy

Jeżeli w chwili zakupu samochód był przeznaczony do dalszej odsprzedaży i podatnik nie zamierzał go rejestrować w Polsce, samo nabycie można było rozliczyć jako zwykłe WNT towaru handlowego. Problem pojawia się w momencie, gdy podatnik zmienia decyzję i postanawia zarejestrować pojazd w Polsce, na przykład na prośbę klienta albo w celu używania go w swojej firmie.

W takiej sytuacji bezpieczne podejście polega na uznaniu, że późniejsza decyzja o rejestracji uruchamia obowiązki z art. 103 ust. 3-5 ustawy o VAT. Podatnik powinien złożyć VAT-23, zapłacić VAT na rachunek właściwego urzędu skarbowego oraz uporządkować wcześniejsze rozliczenie WNT. Obecnie w praktyce nie mówi się już o korekcie deklaracji VAT-7 jako podstawowym rozliczeniu czynnych podatników, lecz o korekcie odpowiedniego pliku JPK_V7 za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu WNT.

Jeżeli VAT należny od pierwotnego WNT został już wykazany, trzeba zweryfikować, czy zapłata podatku w trybie art. 103 nie powoduje faktycznego zdublowania obciążenia. Rozwiązaniem może być korekta pierwotnego ujęcia transakcji, odpowiednie wykazanie podatku naliczonego albo wniosek o stwierdzenie nadpłaty, zależnie od tego, jak transakcja została wcześniej rozliczona.

Moment powstania obowiązku podatkowego i zapłata VAT

W typowym WNT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy. Przy nowych środkach transportu obowiązek podatkowy jest określony odrębnie i powstaje z chwilą otrzymania towaru, nie później niż z chwilą wystawienia faktury przez zagranicznego podatnika.

Termin 14 dni z art. 103 ustawy o VAT liczy się od powstania obowiązku podatkowego, a nie od dnia faktycznego złożenia VAT-23. Jeżeli decyzja o rejestracji zapadła dopiero po kilku miesiącach, urząd może uznać, że zapłata następuje po terminie. Wtedy trzeba liczyć się z koniecznością rozliczenia odsetek od zaległości podatkowej, chyba że z dokumentów i wcześniejszego rozliczenia wynika inny, korzystny dla podatnika stan faktyczny.

Kwota VAT zależy od podstawy opodatkowania ustalonej dla WNT oraz właściwej stawki podatku. W przypadku samochodów trzeba dodatkowo sprawdzić prawo do odliczenia podatku naliczonego. Dla pojazdów wykorzystywanych wyłącznie w działalności gospodarczej możliwe są inne skutki niż dla pojazdów używanych mieszanie, a przy samochodach osobowych znaczenie mogą mieć ograniczenia wynikające z art. 86a ustawy o VAT.

VAT, akcyza i rejestracja to różne obowiązki

VAT-23 nie zastępuje innych formalności. Przy sprowadzeniu pojazdu należy odrębnie ocenić, czy występuje akcyza, jakie dokumenty są potrzebne do rejestracji oraz czy pojazd jest samochodem ciężarowym, osobowym, specjalnym czy pojazdem po przebudowie. Samochód ciężarowy co do zasady nie jest opodatkowany akcyzą tak jak samochód osobowy, ale decydują dokumenty i klasyfikacja pojazdu.

Jeżeli organ lub wydział komunikacji traktuje pojazd jako osobowy albo pojazd został przerobiony w sposób wpływający na jego klasyfikację, trzeba osobno przeanalizować sprowadzenie a akcyza. Błąd w tym zakresie może skutkować zaległością podatkową niezależną od rozliczenia WNT w VAT.

Stanowisko sądów i organów podatkowych

Opisane podejście potwierdza utrwalona praktyka dotycząca pojazdów kupowanych początkowo jako towary handlowe, a następnie przeznaczanych do rejestracji w Polsce. Nadal aktualny pozostaje kierunek wynikający m.in. z wyroku WSA w Rzeszowie z 23 marca 2010 r., sygn. I SA/Rz 158/10. Sąd wskazał, że inaczej wygląda sytuacja podatnika, który sprowadza pojazd jako towar handlowy i nie zamierza go rejestrować, a inaczej sytuacja po zmianie decyzji i zamiarze rejestracji pojazdu w kraju.

W uzasadnieniu wyroku podkreślono: „W momencie jednak zmiany decyzji i powzięcia zamiaru zarejestrowania pojazdu przez podatnika na terenie kraju będą go obciążać wszystkie wskazane powyżej czynności służące prawidłowemu rozliczeniu tej transakcji, w tym obowiązki wynikające z przepisu art. 103 ust. 3 i 4 ustawy VAT.”

Podobnie wypowiadały się organy podatkowe w interpretacjach dotyczących zmiany przeznaczenia pojazdu z towaru handlowego na środek trwały albo pojazd rejestrowany w Polsce, m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 5 listopada 2009 r., nr IBPP1/443-835/09/LSz, oraz Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 26 czerwca 2012 r., nr IPTPP2/443-291/12-5/KW. Choć interpretacje te wydano na tle wcześniejszego sposobu składania deklaracji VAT, ich zasadnicza teza pozostaje użyteczna: późniejsza rejestracja pojazdu może powodować obowiązek zastosowania szczególnego trybu rozliczenia środka transportu.

FAQ

Czy trzeba złożyć VAT-23, jeśli samochód miał być towarem handlowym?

Nie zawsze. Jeżeli pojazd był kupiony wyłącznie jako towar handlowy i nie miał być rejestrowany ani używany w Polsce, zasadniczo nie powstaje obowiązek VAT-23 tylko z tego powodu, że doszło do WNT. Obowiązek pojawia się wtedy, gdy pojazd ma być zarejestrowany w Polsce albo używany w kraju, jeśli nie podlega rejestracji.

Czy późniejsza rejestracja pojazdu zmienia rozliczenie VAT?

Tak, może je zmienić. Jeżeli po zakupie podatnik podejmie decyzję o rejestracji pojazdu w Polsce, powinien zastosować szczególne zasady z art. 103 ustawy o VAT, złożyć VAT-23 i sprawdzić, czy konieczna jest korekta wcześniejszego JPK_V7.

Od kiedy liczyć 14 dni na zapłatę VAT?

Termin 14 dni liczy się od dnia powstania obowiązku podatkowego z tytułu WNT, a nie od daty, w której podatnik przypomniał sobie o rozliczeniu. W praktyce przy późniejszej rejestracji trzeba dokładnie ustalić pierwotną datę obowiązku podatkowego oraz sposób wcześniejszego rozliczenia.

Czy trzeba korygować dawną deklarację VAT-7?

Dla obecnych rozliczeń czynnych podatników VAT właściwe jest przede wszystkim sprawdzenie i ewentualna korekta JPK_V7 za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy. W starszych sprawach mogła występować deklaracja VAT-7, dlatego nazewnictwo dokumentu zależy od okresu rozliczeniowego.

Czy zapłata VAT-23 oznacza podwójne opodatkowanie?

Nie powinna prowadzić do podwójnego ekonomicznego opodatkowania tej samej transakcji. Jeżeli VAT należny został już wykazany przy pierwotnym WNT, trzeba uporządkować rozliczenie tak, aby transakcja była wykazana prawidłowo, a ewentualna nadpłata mogła zostać odzyskana lub skompensowana zgodnie z przepisami.

Czy VAT-23 dotyczy tylko samochodów osobowych?

Nie. VAT-23 dotyczy wewnątrzwspólnotowego nabycia środków transportu, które mają być zarejestrowane w Polsce albo użytkowane w kraju, jeśli nie podlegają rejestracji. Może więc dotyczyć także samochodu ciężarowego, jeżeli spełnione są warunki z ustawy o VAT.

Czy do rejestracji nadal potrzebne jest zaświadczenie VAT-25?

W aktualnym stanie prawnym nie należy opierać procedury na dawnym obowiązku uzyskiwania VAT-25. Kluczowe jest prawidłowe rozliczenie VAT, złożenie VAT-23, zapłata podatku, jeśli jest należny, oraz posiadanie dokumentów wymaganych przez wydział komunikacji.

Podsumowanie

Jeżeli podatnik kupił w Niemczech samochód ciężarowy w ramach WNT jako towar handlowy, a później zdecydował się zarejestrować go w Polsce, powinien liczyć się z obowiązkiem złożenia informacji VAT-23 i zapłaty VAT w trybie art. 103 ustawy o VAT. Sam fakt, że początkowo pojazd był przeznaczony do dalszej odsprzedaży, nie chroni przed tym obowiązkiem, jeżeli ostatecznie pojazd ma być zarejestrowany lub używany w kraju.

Najważniejsze jest prawidłowe odtworzenie historii transakcji: kiedy powstał obowiązek podatkowy, jak wykazano pierwotne WNT, czy podatnik odliczył VAT naliczony, czy pojazd zmienił przeznaczenie oraz czy występują dodatkowe obowiązki, np. akcyza albo ograniczenia w odliczeniu VAT. Dopiero na tej podstawie można bezpiecznie przygotować VAT-23, korektę JPK_V7 i ewentualny wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 20, art. 86a oraz art. 103 ust. 3-5 - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535 z późn. zm.
2. Art. 103 ustawy o VAT - obliczenie i zapłata podatku przy WNT środka transportu
3. Portal Podatkowy Ministerstwa Finansów, informacja o wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów - WNT
4. Wyrok WSA w Rzeszowie z 23 marca 2010 r., sygn. I SA/Rz 158/10.
5. Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 5 listopada 2009 r., nr IBPP1/443-835/09/LSz; interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 26 czerwca 2012 r., nr IPTPP2/443-291/12-5/KW.