Nieprzyjęcie dziecka do przedszkola – kto ma pierwszeństwo?

Czy starsze dziecko ma pierwszeństwo przed młodszym w przedszkolu?

Samo to, że dziecko ma 4 lata, a do przedszkola przyjęto także dzieci 3-letnie, nie przesądza jeszcze o nieprawidłowości rekrutacji. Aktualne Prawo oświatowe nie wprowadza ogólnej zasady, że każde starsze dziecko ma zawsze pierwszeństwo przed młodszym. Rekrutacja do publicznego przedszkola odbywa się według kryteriów ustawowych i lokalnych, a nie według samej kolejności wieku dzieci.

Inaczej należy traktować dzieci 6-letnie, ponieważ dziecko w wieku 6 lat ma obowiązek odbyć roczne przygotowanie przedszkolne. Dlatego przy ocenie sytuacji warto odróżnić prawo dziecka 3–5-letniego do korzystania z wychowania przedszkolnego od obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego dziecka 6-letniego.

Jakie dzieci przyjmuje się do publicznego przedszkola w pierwszej kolejności?

Do publicznego przedszkola, oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej lub publicznej innej formy wychowania przedszkolnego w pierwszej kolejności przyjmuje się kandydatów zamieszkałych na obszarze danej gminy. Jeżeli liczba takich kandydatów jest większa niż liczba wolnych miejsc, rozpoczyna się punktowa ocena według kryteriów rekrutacyjnych.

Na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego brane są pod uwagę łącznie kryteria wskazane w art. 131 ust. 2 Prawa oświatowego:

• wielodzietność rodziny kandydata,
• niepełnosprawność kandydata,
• niepełnosprawność jednego z rodziców kandydata,
• niepełnosprawność obojga rodziców kandydata,
• niepełnosprawność rodzeństwa kandydata,
• samotne wychowywanie kandydata w rodzinie,
• objęcie kandydata pieczą zastępczą.

Kryteria te mają jednakową wartość. Oznacza to, że dziecko 4-letnie, które nie spełnia żadnego z tych kryteriów, może uzyskać mniej punktów niż dziecko 3-letnie, które spełnia jedno albo kilka kryteriów ustawowych.

Kryteria lokalne ustalone przez gminę

Jeżeli po pierwszym etapie rekrutacji kandydaci mają równorzędne wyniki albo przedszkole nadal dysponuje wolnymi miejscami, stosuje się drugi etap. Wtedy znaczenie mają kryteria określone przez organ prowadzący, najczęściej radę gminy. Gmina może określić nie więcej niż 6 takich kryteriów i przyznać im różną liczbę punktów.

W praktyce lokalne kryteria często dotyczą m.in. pracy zawodowej rodziców, uczęszczania rodzeństwa do tej samej placówki, rozliczania podatków w gminie, zamieszkania w pobliżu placówki albo sytuacji rodzinnej dziecka. Jeżeli rada gminy wprowadziła kryterium wieku lub kryterium kontynuacji wychowania przedszkolnego, może ono mieć znaczenie, ale trzeba sprawdzić konkretną uchwałę obowiązującą w danej gminie.

Czy gmina musi zapewnić miejsce w przedszkolu?

Dzieci w wieku 3–5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą 3 lata. Zapewnienie warunków do realizacji tego prawa jest zadaniem własnym gminy. Nie oznacza to jednak bezwzględnego prawa do miejsca w konkretnym, wybranym przez rodziców przedszkolu.

Jeżeli liczba dzieci, którym gmina ma obowiązek zapewnić możliwość korzystania z wychowania przedszkolnego, przekracza liczbę miejsc w wybranej placówce, dyrektor informuje o nieprzyjęciu wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. W takiej sytuacji organ wykonawczy gminy powinien pisemnie, nie później niż przed rozpoczęciem postępowania uzupełniającego, wskazać rodzicom inne miejsce, które może przyjąć dziecko.

Wskazane miejsce może być publicznym przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej, publiczną inną formą wychowania przedszkolnego albo określoną placówką niepubliczną uczestniczącą w systemie zapewniania miejsc. Czas pracy wskazanej placówki powinien być zbliżony do czasu pracy placówki, o którą ubiegali się rodzice, a w miarę możliwości powinna to być placówka położona najbliżej wybranego przedszkola.

Jak sprawdzić, czy odmowa przyjęcia była zgodna z prawem?

Rodzic powinien sprawdzić przede wszystkim trzy elementy: uchwałę rady gminy określającą lokalne kryteria rekrutacji, dokumenty złożone w rekrutacji oraz liczbę punktów przyznaną dziecku. Sama informacja, że przyjęto młodsze dzieci, nie wystarczy do skutecznego zakwestionowania wyników.

Warto poprosić przedszkole o wskazanie, jakie kryteria zastosowano i ile punktów uzyskało dziecko. Lista kandydatów przyjętych i nieprzyjętych powinna zawierać także najniższą liczbę punktów uprawniającą do przyjęcia. To pozwala ocenić, czy dziecko przegrało rekrutację z powodu niższej punktacji, braku dokumentów, błędu formalnego czy ewentualnej nieprawidłowości komisji.

Jeżeli rodzic podejrzewa, że punkty zostały błędnie naliczone, dokumenty zostały pominięte albo kryteria zastosowano niezgodnie z uchwałą, powinien skorzystać z trybu odwoławczego, a nie ograniczać się do rozmów telefonicznych lub ustnych wyjaśnień.

Odwołanie od nieprzyjęcia dziecka do przedszkola

Po ogłoszeniu listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych rodzic ma 3 dni na złożenie do komisji rekrutacyjnej wniosku o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia. Uzasadnienie powinno zostać sporządzone w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku. Powinno wskazywać przyczyny odmowy, najniższą liczbę punktów wymaganą do przyjęcia oraz liczbę punktów uzyskaną przez dziecko.

Następnie rodzic ma 3 dni od otrzymania uzasadnienia na wniesienie odwołania do dyrektora przedszkola. Dyrektor rozpatruje odwołanie w terminie 3 dni. Jeżeli rozstrzygnięcie dyrektora nadal jest niekorzystne, przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W odwołaniu warto wskazać konkretne zarzuty, np. pominięcie złożonego dokumentu, błędne naliczenie punktów, zastosowanie nieaktualnej uchwały albo nieuwzględnienie kryterium, które dziecko spełniało. Ogólne twierdzenie, że dziecko jest starsze od przyjętych 3-latków, zwykle nie wystarczy, jeżeli nie wynika z niego naruszenie kryteriów rekrutacyjnych.

Co zrobić praktycznie po odmowie?

Po odmowie przyjęcia dziecka do przedszkola warto działać równolegle w dwóch kierunkach. Po pierwsze, należy pilnować terminów odwoławczych i zabezpieczyć dokumenty z rekrutacji. Po drugie, warto zwrócić się do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o pisemne wskazanie innej placówki, w której dziecko będzie mogło realizować prawo do wychowania przedszkolnego.

Jeżeli gmina nie wskazuje żadnego realnego miejsca, wskazuje placówkę o istotnie nieporównywalnym czasie pracy albo ignoruje obowiązek pisemnego działania przed postępowaniem uzupełniającym, sprawa wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie mogą mieć wtedy lokalna sieć przedszkoli, liczba dostępnych miejsc, dokumenty rekrutacyjne i treść korespondencji z urzędem.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w szczególności art. 31, art. 130, art. 131, art. 156, art. 157, art. 158 i art. 161, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 820 – Dziennik Ustaw.
• Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych – w zakresie placówek niepublicznych wskazywanych przez gminę w systemie zapewniania miejsc wychowania przedszkolnego.