Rezygnacja z funkcji likwidatora spółki z o.o.

Rezygnacja likwidatora spółki z o.o. ustanowionego przez sąd

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że likwidator został ustanowiony przez sąd w sprawie o rozwiązanie spółki. Obecnie właściwą podstawą prawną nie są przepisy o likwidatorach spółek osobowych, lecz przepisy dotyczące spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zwłaszcza art. 276 i art. 280 Kodeksu spółek handlowych.

Zgodnie z art. 276 § 3 Kodeksu spółek handlowych, jeżeli o rozwiązaniu spółki orzeka sąd, może on jednocześnie ustanowić likwidatorów. Z kolei art. 276 § 4 przewiduje, że na wniosek osób mających interes prawny sąd może z ważnych powodów odwołać likwidatorów i ustanowić innych. Rezygnacja osoby pełniącej funkcję likwidatora może być właśnie takim ważnym powodem.

Dlatego przy likwidatorze powołanym przez sąd najbezpieczniejsze rozwiązanie to złożenie pisma do sądu, który ustanowił likwidatora, a w praktyce także dopilnowanie wpisu zmiany w rejestrze przedsiębiorców KRS. W piśmie warto jasno wskazać, że likwidator rezygnuje z funkcji, wnosi o odwołanie go z funkcji oraz, jeżeli jest to potrzebne, o ustanowienie innej osoby jako likwidatora.

W treści pisma dobrze jest opisać powody rezygnacji. Nie zawsze muszą one być rozbudowane, ale powinny pokazywać, że dalsze pełnienie funkcji jest niemożliwe, nadmiernie utrudnione albo niecelowe. Jeżeli w spółce nie działa zarząd ani rada nadzorcza, trzeba tę okoliczność wyraźnie zaznaczyć, ponieważ wpływa ona na ocenę, komu realnie można skutecznie doręczyć oświadczenie.

Do kogo kierować oświadczenie o rezygnacji?

Nie ma jednej odpowiedzi dla każdego przypadku. Adresat rezygnacji zależy od tego, czy likwidatora ustanowili wspólnicy, sąd, czy też likwidatorem jest dotychczasowy członek zarządu wchodzący w likwidację z mocy zasad wynikających z Kodeksu spółek handlowych.

Jeżeli likwidatora ustanowił sąd, rezygnację należy potraktować praktycznie jako pismo do sądu o odwołanie z funkcji. Wynika to z tego, że sąd, który ustanowił likwidatora, ma kompetencję do jego odwołania i ustanowienia innego likwidatora. Samo wysłanie pisma do wspólników może być niewystarczające, zwłaszcza gdy spółka nie ma działających organów.

Jeżeli likwidator nie został ustanowiony przez sąd, zastosowanie mają odpowiednio przepisy o członkach zarządu. Art. 280 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy o likwidacji stanowią inaczej. Oznacza to m.in. odpowiednie zastosowanie zasad dotyczących wygaśnięcia mandatu przez rezygnację.

Warto odróżnić rezygnację z funkcji od formalnego wykreślenia z KRS. Oświadczenie lub pismo do sądu może wywoływać skutki na gruncie stosunku organizacyjnego, ale dla obrotu gospodarczego bardzo ważne jest także ujawnienie aktualnego stanu w rejestrze. Jeżeli sprawa dotyczy szerzej zakończenia działalności spółki, pomocny może być także materiał o tym, jak zlikwidować spółkę z o.o.

Rezygnacja jedynego likwidatora a brak zarządu i rady nadzorczej

Problem komplikuje się, gdy likwidator jest jedyną osobą reprezentującą spółkę, a w spółce nie działa zarząd ani rada nadzorcza. Likwidator reprezentuje spółkę w okresie likwidacji, ale nie powinien składać rezygnacji samemu sobie. Trzeba więc ustalić podmiot, który może skutecznie przyjąć oświadczenie albo uruchomić procedurę jego odwołania.

Po zmianach w Kodeksie spółek handlowych istotne znaczenie ma art. 202 § 6 stosowany odpowiednio przez art. 280 Kodeksu spółek handlowych. Jeżeli w wyniku rezygnacji żaden mandat w zarządzie nie byłby obsadzony, członek zarządu składa rezygnację wspólnikom, zwołując jednocześnie zgromadzenie wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Zaproszenie na zgromadzenie zawiera także oświadczenie o rezygnacji, a rezygnacja jest skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zwołano zgromadzenie.

Przepis ten dotyczy wprost członków zarządu, ale przez art. 280 Kodeksu spółek handlowych może mieć znaczenie także dla likwidatorów. Nie rozwiązuje jednak w pełni sytuacji likwidatora ustanowionego przez sąd, ponieważ przy takim likwidatorze pozostaje szczególna kompetencja sądu do jego odwołania i ewentualnego ustanowienia następcy.

W starszym, ale nadal przywoływanym orzecznictwie Sąd Najwyższy wskazał, że gdy w okresie likwidacji nie działa zarząd i spółka z o.o. nie ma rady nadzorczej, to dla skutecznego zakomunikowania rezygnacji likwidatora powinien zostać ustanowiony pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Chodzi o wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2010 r., sygn. II CSK 301/09. Obecnie przy ocenie konkretnej sprawy trzeba zestawić ten pogląd z późniejszym brzmieniem art. 202 § 6 Kodeksu spółek handlowych.

Jak przygotować pismo o rezygnacji z funkcji likwidatora?

Pismo powinno być rzeczowe i możliwie precyzyjne. W nagłówku należy wskazać sąd, sygnaturę sprawy, jeżeli jest znana, dane spółki, numer KRS oraz dane likwidatora. W treści trzeba jednoznacznie oświadczyć, że likwidator rezygnuje z funkcji, oraz wnieść o odwołanie z funkcji likwidatora.

Jeżeli likwidator został ustanowiony w wyroku rozwiązującym spółkę, w piśmie warto powołać się na ten wyrok oraz wskazać, że spółka nie ma zarządu ani rady nadzorczej. Jeżeli istnieją wspólnicy, można podać ich dane znane likwidatorowi i wnieść o doręczenie im odpisu pisma albo o podjęcie przez sąd czynności umożliwiających ustanowienie następcy.

Do pisma można dołączyć dokumenty potwierdzające okoliczności rezygnacji, np. odpis z KRS, korespondencję, dokumenty medyczne, dowody konfliktu uniemożliwiającego dalsze czynności albo inne materiały pokazujące ważne powody. Zakres załączników zależy od przyczyny rezygnacji.

W praktyce warto również kontrolować, czy w KRS nadal figuruje dotychczasowy likwidator. Jeżeli sąd odwoła likwidatora albo ustanowi następcę, zmiana powinna zostać ujawniona w rejestrze. Przy sprawach rejestrowych pomocne może być porównanie zasad z materiałem omawiającym złożenie dokumentów do KRS.

Czy likwidator musi pełnić funkcję mimo rezygnacji?

Co do zasady nikt nie powinien być przymuszany do bezterminowego pełnienia funkcji likwidatora wbrew swojej woli. Do złożenia rezygnacji przez członka zarządu, a odpowiednio także likwidatora, stosuje się przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie. Nie oznacza to jednak, że można pominąć właściwy tryb zakomunikowania rezygnacji.

Dopóki w KRS widnieje dana osoba jako likwidator, osoby trzecie mogą traktować wpis jako istotną informację o reprezentacji spółki. Dlatego po rezygnacji trzeba doprowadzić do formalnego uporządkowania sprawy, a w przypadku likwidatora sądowego uzyskać rozstrzygnięcie sądu. Zaniechanie tych czynności może prowadzić do praktycznych problemów, np. z korespondencją sądową, podatkową, księgową lub z odpowiedzialnością za dalsze czynności likwidacyjne.

Nie należy też mieszać rezygnacji z odpowiedzialnością za wcześniejsze działania. Likwidator odpowiada za czynności podejmowane w okresie pełnienia funkcji, a sposób jego działania może mieć znaczenie dla spółki, wierzycieli i wspólników. Zbliżone zagadnienia odpowiedzialności omawia materiał o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o.

Co zrobić krok po kroku?

W pierwszej kolejności należy ustalić, na jakiej podstawie likwidator został ustanowiony. Jeżeli wynika to z wyroku sądu rozwiązującego spółkę albo z postanowienia sądu, trzeba przygotować pismo do sądu. Jeżeli likwidator został powołany uchwałą wspólników, trzeba zbadać umowę spółki, skład organów i sposób doręczenia rezygnacji.

W drugiej kolejności należy zabezpieczyć dowody doręczenia: potwierdzenie nadania, urzędowe poświadczenie odbioru w systemie teleinformatycznym, potwierdzenie z biura podawczego albo inne wiarygodne potwierdzenie. Przy spornej spółce dowód doręczenia bywa równie ważny jak sama treść rezygnacji.

W trzeciej kolejności trzeba dopilnować KRS. Jeżeli sąd odwoła likwidatora i powoła nowego, wpis powinien zostać zaktualizowany. Jeżeli sprawa wymaga wniosku rejestrowego, należy złożyć go w odpowiednim trybie, co obecnie w sprawach rejestrowych przedsiębiorców co do zasady odbywa się elektronicznie.

FAQ

Czy likwidator spółki z o.o. może zrezygnować w każdym czasie?

Co do zasady tak, ponieważ do rezygnacji stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia. Trzeba jednak zachować właściwy tryb złożenia rezygnacji i zadbać o jej skuteczne doręczenie.

Czy likwidator ustanowiony przez sąd może złożyć rezygnację wspólnikom?

Samo skierowanie pisma do wspólników może nie wystarczyć. Jeżeli likwidatora ustanowił sąd, najbezpieczniej złożyć pismo do sądu z wnioskiem o odwołanie z funkcji i ewentualne ustanowienie innego likwidatora.

Czy sąd musi odwołać likwidatora po rezygnacji?

Sąd ocenia sprawę na podstawie przepisów o odwołaniu likwidatora z ważnych powodów. Rezygnacja, zwłaszcza uzasadniona obiektywnymi przyczynami, zwykle stanowi istotny argument za odwołaniem i powołaniem następcy.

Czy po rezygnacji trzeba zmienić wpis w KRS?

Tak, stan ujawniony w KRS powinien odpowiadać rzeczywistości. W przypadku likwidatora sądowego aktualizacja wpisu zwykle zależy od rozstrzygnięcia sądu i dalszych czynności rejestrowych.

Czy likwidator może złożyć rezygnację samemu sobie?

Nie jest to bezpieczne ani prawidłowe rozwiązanie. Likwidator powinien skierować oświadczenie do właściwego organu, wspólników w trybie przewidzianym przepisami albo do sądu, jeżeli to sąd go ustanowił.

Źródła

• Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, w szczególności art. 202 § 4-6, art. 276, art. 280 i art. 282.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 746.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2010 r., sygn. II CSK 301/09.