Wymiana brytyjskiego prawa jazdy na polskie i kategorie C, D, C+E

Wymiana brytyjskiego prawa jazdy po Brexicie

Po zakończeniu okresu przejściowego związanego z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej brytyjskie prawo jazdy nie jest w Polsce dokumentem wydanym przez państwo członkowskie UE, EFTA ani Konfederację Szwajcarską. Ma to znaczenie przede wszystkim dla trybu weryfikacji dokumentu oraz dokumentów wymaganych przy wymianie.

Podstawową regulacją jest art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z tym przepisem osoba posiadająca ważne krajowe prawo jazdy wydane za granicą może, na swój wniosek, otrzymać polskie prawo jazdy odpowiedniej kategorii, po uiszczeniu wymaganych opłat i po zwrocie zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy.

W praktyce oznacza to, że nie legalizuje się osobno kategorii C, D czy C+E zdanych w Anglii. Składa się wniosek o wymianę całego zagranicznego prawa jazdy. Jeżeli brytyjskie prawo jazdy jest ważne, a kategorie są w nim ujawnione i potwierdzone, polski dokument powinien obejmować odpowiednie kategorie, z uwzględnieniem ich terminów ważności oraz ograniczeń wynikających z badań albo samego dokumentu.

Czy trzeba zdawać egzamin w Polsce?

Art. 14 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami przewiduje dodatkowy warunek w postaci złożenia z wynikiem pozytywnym części teoretycznej egzaminu państwowego, jeżeli zagraniczne prawo jazdy nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b tej ustawy. Chodzi o Konwencję o ruchu drogowym sporządzoną w Genewie dnia 19 września 1949 r. oraz Konwencję o ruchu drogowym sporządzoną w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.

Wielka Brytania jest państwem związanym konwencyjnym systemem międzynarodowego uznawania praw jazdy. Dlatego przy typowym brytyjskim prawie jazdy, odpowiadającym dokumentowi krajowemu, co do zasady nie powinno być wymagane zdawanie polskiego egzaminu teoretycznego wyłącznie z tego powodu, że dokument wydano w Wielkiej Brytanii. Jeżeli jednak organ uzna, że dokument nie pozwala na potwierdzenie uprawnień albo nie odpowiada wymaganiom konwencyjnym, może żądać dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów.

Przy dokumentach spoza UE, EFTA i Szwajcarii urząd zwykle wymaga także tłumaczenia przysięgłego prawa jazdy na język polski. Wynika to z zasad postępowania dowodowego oraz przepisów wykonawczych dotyczących wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Warto wcześniej sprawdzić listę dokumentów w wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania.

Warunek miejsca zamieszkania w Polsce

Najczęstszy problem w sprawach osób przebywających za granicą dotyczy nie samego dokumentu, lecz miejsca zamieszkania. Art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami wymaga, aby osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy złożyła, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, oświadczenie o miejscu zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o kierujących pojazdami warunek ten jest spełniony m.in. wtedy, gdy osoba przebywa w Polsce co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste i zawodowe albo z zamiarem stałego pobytu ze względu na więzi osobiste. Art. 11 ust. 1 pkt 5 lit. b tej ustawy obejmuje sytuację osoby, która przebywa regularnie w Polsce ze względu na więzi osobiste, a ze względu na więzi zawodowe kolejno przebywa w co najmniej dwóch państwach członkowskich UE.

Samo zameldowanie w Polsce nie przesądza o spełnieniu tego warunku. Art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie ma charakter ewidencyjny, natomiast przy wymianie prawa jazdy organ bada faktyczne centrum życia osoby składającej wniosek.

Jakie dokumenty są potrzebne do wymiany prawa jazdy?

Wniosek składa się do starosty albo prezydenta miasta na prawach powiatu właściwego według miejsca zamieszkania. Organem właściwym w sprawach wydawania prawa jazdy jest starosta, co wynika z art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami.

Co do zasady należy przygotować: wniosek o wydanie prawa jazdy, aktualne zdjęcie, dokument tożsamości, ważne brytyjskie prawo jazdy, tłumaczenie przysięgłe dokumentu, potwierdzenie opłat, a przy kategoriach zawodowych także aktualne orzeczenia lekarskie i psychologiczne, jeżeli są potrzebne do ustalenia terminu ważności uprawnień. W sprawach kategorii C, C+E, D i D+E znaczenie ma art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami, który wymaga orzeczenia lekarskiego, a dla kategorii innych niż m.in. AM, A, B, B+E i T także orzeczenia psychologicznego.

Art. 14 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wymaga zwrotu zagranicznego dokumentu organowi wydającemu polskie prawo jazdy. Po wymianie nie zachowuje się więc równolegle brytyjskiego i polskiego prawa jazdy. Jeżeli brytyjski dokument został zatrzymany, cofnięty, zawieszony albo utracił ważność w zakresie danej kategorii, wymiana może być odmówiona albo ograniczona.

Przeniesienie kategorii C, D i C+E

Prawo jazdy wydane w Polsce powinno obejmować odpowiednie kategorie wynikające z prawa jazdy podlegającego wymianie. Jeżeli w brytyjskim dokumencie widnieją kategorie C, D i C+E, a organ potwierdzi ich ważność, powinny one zostać przeniesione do polskiego dokumentu. Art. 14 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nakazuje uwzględnić w wydawanym polskim prawie jazdy ograniczenia zawarte w dokumencie zagranicznym.

Trzeba jednak pamiętać o terminach ważności. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E wydaje się na okres nie dłuższy niż 5 lat oraz nie dłuższy niż okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, jeżeli są wymagane. W praktyce osoba wymieniająca brytyjski dokument może więc otrzymać polskie prawo jazdy z krótszym terminem ważności niż miała w dokumencie zagranicznym, jeżeli wynika to z badań.

Co z kwalifikacją zawodową i kodem 95?

Do pracy jako kierowca wykonujący przewóz drogowy rzeczy albo osób nie wystarcza samo posiadanie kategorii C, C+E, D lub D+E. Art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym określa wymagania wobec kierowcy wykonującego przewóz drogowy, w tym posiadanie odpowiednich uprawnień do kierowania pojazdem, brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych oraz uzyskanie kwalifikacji wymaganych dla danego rodzaju przewozu.

Wpis potwierdzający kwalifikację zawodową, potocznie oznaczany jako kod 95, jest dokonywany na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis ten przewiduje dokonanie wpisu w prawie jazdy na pisemny wniosek kierowcy, m.in. na podstawie świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji albo szkolenia okresowego oraz odpowiednich orzeczeń lekarskich i psychologicznych.

Jeżeli wcześniejsze uprawnienie do zarobkowego prowadzenia pojazdów utraciło ważność, należy odróżnić dwie rzeczy: same kategorie prawa jazdy oraz kwalifikację zawodową. Kategorie mogą nadal istnieć, ale bez aktualnego kodu 95 albo karty kwalifikacji kierowcy nie można legalnie wykonywać przewozu drogowego jako kierowca zawodowy.

Art. 39d ust. 5 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że kierowca, który zaprzestał wykonywania przewozu drogowego przez okres uniemożliwiający spełnienie obowiązku szkolenia okresowego, przed ponownym przystąpieniem do wykonywania przewozu jest obowiązany ukończyć szkolenie okresowe. Szkolenie okresowe trzeba powtarzać co 5 lat, co wynika z art. 39d ust. 2 ustawy o transporcie drogowym.

Co jeśli urząd odmówi wymiany?

Jeżeli organ uzna, że nie spełniasz warunków wymiany, powinien zakończyć sprawę decyzją administracyjną. Od decyzji starosty albo prezydenta miasta na prawach powiatu przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Wynika to z art. 127 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Termin na wniesienie odwołania wynosi 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, co wynika z art. 129 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odwołaniu warto wykazać przede wszystkim ważność brytyjskiego dokumentu, rzeczywiste miejsce zamieszkania w Polsce oraz prawidłowość przenoszonych kategorii.

FAQ

Źródła

• Art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 2 i pkt 5, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
• Art. 39a ust. 1, art. 39d ust. 2 i 5, art. 39j oraz art. 39k ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
• Art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Konwencja o ruchu drogowym sporządzona w Genewie dnia 19 września 1949 r. oraz Konwencja o ruchu drogowym sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r.