Zły rok produkcji pojazdu na fakturze - roszczenia do sprzedawcy

Czy zły rok produkcji pojazdu jest wadą fizyczną?

Tak, w wielu przypadkach błędnie wskazany rok produkcji pojazdu może być kwalifikowany jako wada fizyczna rzeczy sprzedanej. Zgodnie z art. 556 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę. Natomiast art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową.

W szczególności, na podstawie art. 556¹ § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego, rzecz ma wadę fizyczną, jeżeli nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego. Jeżeli więc sprzedawca podał konkretny rok produkcji w fakturze, ofercie, umowie, ogłoszeniu, korespondencji albo w rozmowie handlowej, a rocznik okazał się inny, może to uzasadniać roszczenia z rękojmi.

Trzeba jednak odróżnić błąd formalny na fakturze od rzeczywistej niezgodności pojazdu z umową. Jeżeli strony ustaliły sprzedaż konkretnego egzemplarza oznaczonego numerem VIN, a rocznik nie wpływał na cenę ani decyzję zakupową, spór może być trudniejszy. Jeżeli natomiast pojazd jest starszy, mniej wart lub nie odpowiada zapewnieniom sprzedawcy, kupujący ma mocniejsze podstawy do żądania obniżenia ceny albo naprawienia szkody.

Jakie roszczenia przysługują kupującemu?

Podstawowe uprawnienia z rękojmi wynikają z art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego. Kupujący może w szczególności złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. W przypadku błędnego rocznika pojazdu wymiana albo usunięcie wady zwykle nie będą realne, dlatego praktycznie najczęściej wchodzi w grę obniżenie ceny.

Obniżenie ceny powinno odpowiadać relacji wartości pojazdu zgodnego z umową do wartości pojazdu z rzeczywistym rokiem produkcji. Zasada ta wynika z art. 560 § 3 Kodeksu cywilnego. W praktyce warto więc uzyskać wycenę rzeczoznawcy samochodowego, która pokaże różnicę wartości wynikającą z rocznika.

Jeżeli błędny rocznik spowodował dodatkową szkodę, można rozważyć roszczenie odszkodowawcze. Art. 566 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala kupującemu, który odstępuje od umowy albo żąda obniżenia ceny z powodu wady, domagać się naprawienia szkody poniesionej przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady. Zakres roszczenia zależy od konkretnych kosztów i dowodów.

Korekta faktury a roszczenia z rękojmi

Korekta faktury i roszczenie o obniżenie ceny to dwie różne sprawy. Faktura dokumentuje transakcję, ale sama korekta faktury nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności sprzedawcy z rękojmi. Jeżeli faktura zawiera pomyłkę w danych dotyczących towaru, sprzedawca powinien wystawić fakturę korygującą, gdy zachodzi przypadek z art. 106j ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, czyli gdy stwierdzono pomyłkę w jakiejkolwiek pozycji faktury.

Kupujący może także wystawić notę korygującą na zasadach z art. 106k ust. 1 ustawy o VAT, ale nota korygująca wymaga akceptacji wystawcy faktury zgodnie z art. 106k ust. 2 ustawy o VAT. Ponadto nota nie służy do zmiany elementów, które powinny być poprawione fakturą korygującą, zwłaszcza gdy korekta ma wpływać na cenę, podstawę opodatkowania albo kwotę podatku.

Jeżeli domagasz się zwrotu części ceny, samo poprawienie faktury nie wystarczy. Najpierw trzeba wykazać, że pojazd nie odpowiada umowie i że realna wartość auta z prawidłowym rokiem produkcji jest niższa niż cena zapłacona przy założeniu rocznika podanego przez sprzedawcę.

Sprzedaż między przedsiębiorcami - terminy i większa staranność

Jeżeli pojazd został kupiony do firmy od innego przedsiębiorcy, trzeba zwrócić szczególną uwagę na art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie o wadzie. Gdy wada wyszła na jaw dopiero później, zawiadomienie powinno nastąpić niezwłocznie po jej wykryciu.

W praktyce oznacza to, że po ujawnieniu błędnego roku produkcji nie należy czekać. Najbezpieczniej wysłać do sprzedawcy reklamację pisemnie, listem poleconym lub e-mailem z potwierdzeniem doręczenia. W reklamacji warto od razu wskazać podstawę prawną, opisać wadę, załączyć dowody i określić żądanie, na przykład obniżenie ceny o konkretną kwotę.

Sprzedawca nie może jednak powoływać się na utratę uprawnień z powodu braku terminowego zawiadomienia, jeżeli wadę podstępnie zataił albo zapewnił kupującego, że wada nie istnieje. Wynika to z art. 564 Kodeksu cywilnego.

Trzeba też sprawdzić umowę, fakturę, regulamin sprzedaży i ogólne warunki umów. Art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala stronom rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi. W obrocie między przedsiębiorcami takie wyłączenia są częste. Nie chronią one jednak sprzedawcy, jeżeli podstępnie zataił wadę, ponieważ zgodnie z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego wyłączenie lub ograniczenie rękojmi jest wtedy bezskuteczne.

Kiedy sprzedawca odpowiada z rękojmi?

Zgodnie z art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Dla pojazdu termin ten co do zasady wynosi więc 2 lata, chyba że strony skutecznie zmodyfikowały odpowiedzialność na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli pojazd kupił konsument, od 1 stycznia 2023 r. podstawowe zasady reklamacji towaru konsumenckiego wynikają z art. 43a-43g ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, a nie z klasycznej rękojmi konsumenckiej z Kodeksu cywilnego. Ten artykuł dotyczy przede wszystkim zakupu do firmy, ale jeżeli kupującym jest osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, a umowa nie ma dla niej charakteru zawodowego, trzeba dodatkowo ocenić zastosowanie art. 556⁴ Kodeksu cywilnego.

Charakter zawodowy umowy ocenia się na podstawie treści umowy, przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG, sposobu wykorzystania pojazdu i okoliczności zakupu. Inaczej może być oceniony zakup samochodu przez firmę transportową, a inaczej zakup auta osobowego przez przedsiębiorcę wykonującego działalność zupełnie niezwiązaną z obrotem pojazdami.

Jak przygotować wezwanie do sprzedawcy?

Wezwanie powinno być konkretne. Warto wskazać datę zakupu, numer faktury, numer VIN, rocznik podany przez sprzedawcę i rocznik ustalony po zakupie. Następnie należy powołać się na art. 556 i art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego oraz złożyć jednoznaczne żądanie, na przykład obniżenia ceny na podstawie art. 560 § 1 i § 3 Kodeksu cywilnego.

Do wezwania dobrze dołączyć: kopię faktury, umowy, ogłoszenia, korespondencji, dowodu rejestracyjnego, dokumentów z wydziału komunikacji, wynik sprawdzenia VIN, zaświadczenie diagnosty lub opinię rzeczoznawcy. Jeżeli domagasz się konkretnej kwoty, wyjaśnij sposób jej wyliczenia.

W piśmie można też zażądać wystawienia faktury korygującej na podstawie art. 106j ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT, jeżeli błąd dotyczy danych wskazanych na fakturze. Jeżeli sprzedawca odmawia, a roszczenie jest dobrze udokumentowane, kolejnym krokiem może być pozew o zapłatę kwoty odpowiadającej obniżeniu ceny albo o odszkodowanie.

FAQ

Czy sam błąd w fakturze wystarczy do żądania zwrotu części ceny?

Nie zawsze. Trzeba wykazać, że błędny rok produkcji był elementem umowy lub zapewnieniem sprzedawcy oraz że pojazd ma niższą wartość albo nie odpowiada właściwościom uzgodnionym przez strony. Podstawą jest art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Ile czasu mam na reklamację firmowego samochodu?

Co do zasady wada powinna zostać stwierdzona przed upływem 2 lat od wydania pojazdu, zgodnie z art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami trzeba dodatkowo zawiadomić sprzedawcę niezwłocznie po wykryciu wady, zgodnie z art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy sprzedawca może wyłączyć rękojmię w sprzedaży firmowej?

Tak, art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala stronom rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć rękojmię. Wyłączenie nie działa jednak, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę, co wynika z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy mogę sam wystawić notę korygującą do faktury?

W niektórych przypadkach tak. Art. 106k ust. 1 ustawy o VAT pozwala nabywcy wystawić notę korygującą, ale zgodnie z art. 106k ust. 2 ustawy o VAT wymaga ona akceptacji wystawcy faktury. Jeżeli korekta dotyczy ceny, podstawy opodatkowania albo podatku, właściwa będzie faktura korygująca wystawiona przez sprzedawcę.

Czy warto zamawiać opinię rzeczoznawcy?

Tak, zwłaszcza gdy żądasz obniżenia ceny. Art. 560 § 3 Kodeksu cywilnego wymaga ustalenia proporcji między wartością rzeczy bez wady i z wadą. Opinia rzeczoznawcy może pomóc wykazać, o ile realnie niższa jest wartość pojazdu z prawidłowym rokiem produkcji.

Źródła

• Art. 556, art. 556¹, art. 557, art. 558, art. 560, art. 561, art. 563, art. 564, art. 566, art. 568 oraz art. 556⁴ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
• Art. 106j ust. 1 pkt 5 oraz art. 106k ust. 1-2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
• Art. 43a-43g ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.