Poręczenie przy dotacji z urzędu pracy
Poręczenie jest najczęściej spotykaną formą zabezpieczenia roszczeń – w tym wypadku zabezpieczenia zwrotu przyznanych środków w sytuacji nie wywiązania się z warunków umowy przez osobę bezrobotną. W takiej umowie, poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela (PUP) do wykonania zobowiązania w razie niewykonania obowiązku przez dłużnika. Do udzielenia zabezpieczenia w drodze poręczenia konieczne jest złożenie stosownego oświadczenia w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Niemniej jednak, istotne w tej mierze będą zapisy umowy zawartej między PUP-em a osobą otrzymującą dotację, zawierającej w swojej treści zapisy dotyczące poręczenia, chyba że kwestia ta zostanie uregulowana odrębną umową.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Zabezpieczenie roszczenia przez poręczenie
Zabezpieczenia roszczenia przez poręczenie powoduje, że wierzyciel może on żądać spłaty długu nie tylko od dłużnika, ale także od poręczyciela, który odpowiada swoim całym majątkiem do wysokości udzielonych środków wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, naliczonymi od dnia uzyskania środków do dnia ich zwrotu oraz jest obowiązany do zapłaty kosztów niezbędnych do zabezpieczenia lub dochodzenia roszczenia - o ile nic innego nie wynika z umowy poręczenia. Poza tym odpowiada on za szkodę wyrządzoną wierzycielowi poprzez niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania głównego, za które poręczył.
Konsekwencją poręczenia jest solidarna odpowiedzialność dłużnika i poręczyciela, czyli możliwość dokonania przez wierzyciela wyboru osoby, od której zażąda spłaty należności. Dlatego najlepiej jest zastrzec w takiej umowie, iż poręczyciel będzie odpowiadał za dług tylko wtedy, gdy dłużnik nie będzie w stanie zapłacić.
W celu zabezpieczenia sytuacji poręczyciela, po udzieleniu poręczenia, na mocy czynności prawnej dłużnika z wierzycielem nie może dochodzić do zwiększania zobowiązań poręczyciela.
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Spełnienie zobowiązania przez poręczyciela
Po spełnieniu zobowiązania przez poręczyciela, dłużnik jest zobowiązany do zwrotu poręczycielowi przedmiotu świadczenia.
W myśl art. 518 § 1 Kodeksu cywilnego „osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:
1) jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi”.
Oznacza to, że od momentu, w którym Pan spłaci dług, ma Pan roszczenie zwrotne do dłużnika. Co istotne, zaspokojenie wierzyciela przez poręczyciela zwalnia dłużnika głównego z zobowiązania wobec wierzyciela. Od tej chwili poręczyciel wstępuje z mocy ustawy w prawa zaspokojonego wierzyciela do wysokości spełnionego świadczenia, czyli może żądać od dłużnika głównego wszystkiego, co sam świadczył wierzycielowi z tytułu długu głównego.
Wierzyciel powinien wydać poręczycielowi zabezpieczenia i środki dowodowe, które w przyszłości ułatwiłyby mu uzyskanie świadczenia od dłużnika. W przypadku ich wyzbycia ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Zgodnie bowiem z art 887 „jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo środków dowodowych, ponosi on względem poręczyciela odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę”.
Obowiązek poręczyciela i dłużnika do wzajemnego informowania o wykonaniu zobowiązania
Kodeks nakłada na poręczyciela i dłużnika obowiązek współdziałania przejawiający się we wzajemnym informowaniu o wykonaniu zobowiązania. Art. 885 stanowi: „poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który poręczył. Gdyby tego nie uczynił, a dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam wierzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w złej wierze”. Pomimo tego, że przepis uniemożliwia dochodzenie roszczenia regresowego od dłużnika w przypadku niedochowania obowiązku informacyjnego, poręczyciel ma prawo dochodzić świadczenia od wierzyciela na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 i następne).
Natomiast art. 886 reguluje, że jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu zobowiązania. Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać od dłużnika zwrotu tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w złej wierze.
W braku dobrowolnego uiszczenia należności przez dłużnika powinien Pan udać się do sądu w celu uzyskania tytułu egzekucyjnego i opatrzenia go klauzulą wykonalności. Stanie się on wtedy tytułem wykonawczym, który wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego stanowić będzie dla komornika podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu zaspokojenia należności: m.in. z wynagrodzenia za pracę, z ruchomości, z nieruchomości, z rachunku bankowego.
Przykłady
W praktyce wygląda to tak, że poręczyciel, chcąc dodatkowo zabezpieczyć swoją pozycję, może zawrzeć z dłużnikiem odrębną umowę, w której strony ustalą sposób zabezpieczenia zwrotu ewentualnie spłaconej dotacji. Na przykład pan Marek poręczył swojemu koledze dotację z urzędu pracy na kwotę 18 000 zł. W umowie prywatnej ustalili, że w razie konieczności spłaty, kolega przeniesie na pana Marka prawo własności skutera o zbliżonej wartości – zastrzegając, że do czasu zwrotu skuter pozostaje u kolegi, ale jest objęty umową przewłaszczenia na zabezpieczenie. Dzięki temu, jeśli pan Marek będzie musiał zapłacić za dłużnika, ma prawo zatrzymać skuter do czasu odzyskania pieniędzy.
W innym przypadku pani Anna, poręczając dotację swojej siostrze, zabezpieczyła się poprzez podpisanie z nią umowy wekslowej, ale w formie prywatnej, bez udziału urzędu pracy, z datą płatności w przypadku niewywiązania się siostry z umowy z PUP. Choć sam urząd pracy nie był stroną tej dodatkowej umowy, weksel stanowił dla pani Anny podstawę do szybkiego dochodzenia roszczeń przed sądem w razie problemów.
Z kolei pan Robert, właściciel niewielkiej firmy budowlanej, poręczył swojemu pracownikowi dotację i jednocześnie zawarł z nim notarialne oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 k.p.c., obejmujące kwotę poręczenia wraz z odsetkami. Dokument przewidywał, że w przypadku konieczności spłaty przez pana Roberta, pracownik zobowiązuje się do zwrotu całej kwoty w terminie 14 dni od wezwania. Dzięki temu, jeśli doszłoby do zapłaty długu przez poręczyciela, możliwe byłoby szybkie skierowanie sprawy do komornika bez konieczności prowadzenia pełnego procesu sądowego.
Podsumowanie
Poręczenie dotacji z urzędu pracy to poważne zobowiązanie, które wiąże się z pełną odpowiedzialnością za dług beneficjenta. Choć urząd pracy nie musi wiedzieć o dodatkowych zabezpieczeniach ustanowionych między poręczycielem a dłużnikiem, warto je wprowadzić w formie pisemnej, aby chronić swoje interesy. Mogą to być umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, weksle czy notarialne oświadczenia o poddaniu się egzekucji. Dzięki temu, w przypadku konieczności spłaty dotacji, poręczyciel zyskuje realne narzędzia do szybkiego odzyskania należności.
Oferta porad prawnych
Oferujemy profesjonalne porady prawne online w zakresie poręczeń, zabezpieczeń wierzytelności i umów związanych z dotacjami z urzędu pracy. Analizujemy sytuację, przygotowujemy projekty umów oraz doradzamy, jak skutecznie zabezpieczyć interesy poręczyciela lub dłużnika. Szybki kontakt, jasne wyjaśnienia i rozwiązania dopasowane do Twoich potrzeb – bez wychodzenia z domu.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Przekazanie gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę
