Czy na działce ROD można mieć studnię?

Czy na działce ROD można wykopać studnię?

Tak. Aktualny regulamin rodzinnego ogrodu działkowego przewiduje, że działka może być wyposażona m.in. w studnię, sieć wodociągową, kanalizacyjną i elektryczną. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Działkowiec może zagospodarować działkę i wyposażyć ją w urządzenia tylko na zasadach określonych w przepisach powszechnie obowiązujących oraz w regulaminie danego ROD.

W praktyce oznacza to, że studnia abisynka używana do podlewania ogródka jest co do zasady dopuszczalna, jeżeli nie narusza planu zagospodarowania ROD, nie ingeruje w infrastrukturę ogrodową, nie zagraża wodom gruntowym i nie jest wykorzystywana do celów sprzecznych z funkcją działki. Działka ROD służy prowadzeniu upraw ogrodniczych, wypoczynkowi i rekreacji, a nie zamieszkiwaniu ani działalności gospodarczej.

Warto też odróżnić własną studnię od przyłączenia działki do ogrodowej sieci wodociągowej. Jeżeli ROD ma wspólną sieć wodociągową, kanalizacyjną lub elektryczną, przyłączenie działki do takiej sieci wymaga zgody zarządu ROD. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy działkowiec chce podłączyć hydrofor, pompę elektryczną albo wykonać prace w pobliżu instalacji ogrodowych.

Kiedy studnia na ROD nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego?

Prawo wodne przewiduje ważne ułatwienie dla niewielkich ujęć. Pozwolenia wodnoprawnego ani zgłoszenia wodnoprawnego nie wymaga wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m. Nie wymaga ich również pobór wód powierzchniowych lub podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę na potrzeby zwykłego korzystania z wód.

Dla działkowca najważniejsze są więc dwa limity: głębokość ujęcia do 30 m oraz pobór wody do 5 m3 na dobę średniorocznie. Typowa abisynka lub płytka studnia używana sezonowo do podlewania warzyw, kwiatów i trawnika zwykle mieści się w tych granicach. Jeżeli jednak planowana jest studnia głębinowa, intensywne podlewanie dużego areału, stałe zasilanie kilku działek albo pobór przekraczający ustawowy limit, sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Przekroczenie tych granic może oznaczać szczególne korzystanie z wód albo wykonanie urządzenia wodnego wymagającego zgody wodnoprawnej. W takim przypadku nie wystarczy zgoda zarządu ROD. Właściwe będą procedury przed organami Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Czy potrzebna jest zgoda zarządu ROD?

Regulamin ROD nie ustanawia ogólnej zasady, że każda studnia na indywidualnej działce wymaga odrębnej zgody zarządu. Nie należy jednak traktować tego jako zachęty do samowoli. Zarząd ROD sprawuje nadzór nad zagospodarowaniem ogrodu, a działkowiec ma obowiązek użytkować działkę zgodnie z ustawą, regulaminem i planem zagospodarowania ROD.

W praktyce najlepiej złożyć do zarządu krótką informację o planowanym ujęciu: gdzie ma się znajdować, jaka ma być orientacyjna głębokość, czy będzie to abisynka, studnia kopana czy wiercona, czy będzie używana pompa ręczna, czy elektryczna, oraz czy prace mogą przebiegać w pobliżu ogrodowej sieci wodnej, kanalizacyjnej lub elektrycznej. Pozwala to uniknąć sporu o naruszenie infrastruktury albo zasad korzystania z działki.

Zgoda lub uzgodnienie z zarządem będzie szczególnie istotne, gdy studnia ma obsługiwać więcej niż jedną działkę, ma powstać na terenie ogólnym, wymaga wejścia w alejkę ogrodową, ingeruje w sieć wodociągową lub elektryczną albo jej lokalizacja może oddziaływać na sąsiednie działki. Przyłączenie do ogrodowej sieci wodociągowej, kanalizacyjnej lub elektrycznej wymaga zgody zarządu ROD.

Studnia z hydroforem, abisynka i pompa elektryczna

Rodzaj pompy nie przesądza samodzielnie o tym, czy potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne. Decydują przede wszystkim głębokość ujęcia, ilość pobieranej wody, cel korzystania z wody oraz to, czy inwestycja mieści się w zwykłym korzystaniu z wód. Abisynka z pompą ręczną jest najprostszym i najmniej ryzykownym rozwiązaniem, bo zwykle ma niewielką głębokość i służy do sezonowego podlewania.

Hydrofor albo pompa elektryczna mogą natomiast wywołać dodatkowe pytania praktyczne: skąd będzie zasilanie, czy instalacja elektryczna jest zgodna z zasadami ROD, czy nie dochodzi do pobierania energii poza licznikiem, czy urządzenie nie generuje uciążliwego hałasu oraz czy pobór wody nie przekracza ustawowych limitów. Jeżeli działka korzysta z energii elektrycznej z ogrodowej sieci, trzeba stosować zasady uchwalone w ROD i rozliczać energię zgodnie z licznikiem lub podlicznikiem.

Wody z takiej studni nie należy automatycznie traktować jako wody pitnej. Jeżeli miałaby służyć do spożycia, trzeba zadbać o badanie jakości wody i bezpieczne usytuowanie ujęcia względem potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. Przy typowym podlewaniu kluczowe jest przede wszystkim to, aby nie doprowadzić do skażenia wód gruntowych i nie naruszyć praw innych działkowców.

Jakie są konsekwencje samowolnego wykonania studni?

Jeżeli studnia została wykonana w sposób zgodny z regulaminem, nie narusza infrastruktury ROD i mieści się w limitach Prawa wodnego, ryzyko prawne jest niewielkie. Problem pojawia się wtedy, gdy działkowiec wykona ujęcie głębsze niż 30 m bez wymaganej procedury, pobiera wodę ponad ustawowy limit, uszkodzi instalację ogrodową, zmieni granice albo ukształtowanie działki, zanieczyści wody gruntowe lub korzysta z urządzenia w sposób uciążliwy dla sąsiadów.

Ustawa o ROD pozwala stowarzyszeniu ogrodowemu wypowiedzieć umowę dzierżawy działkowej, jeżeli działkowiec pomimo pisemnego upomnienia nadal korzysta z działki lub altany w sposób sprzeczny z ustawą albo regulaminem, niszczy infrastrukturę ogrodową albo rażąco lub uporczywie narusza porządek ogrodowy, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych działek. Wypowiedzenie musi być dokonane na piśmie i zawierać przyczynę.

Działkowiec może bronić się przed wypowiedzeniem. Ma 30 dni od doręczenia pisma wypowiadającego umowę na wytoczenie powództwa o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne albo o przywrócenie prawa do działki na poprzednich warunkach. W razie wygaśnięcia prawa do działki wynagrodzenie nie przysługuje za urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem.

Co zrobić przed wykonaniem studni na działce ROD?

Najbezpieczniej wykonać kilka kroków przed rozpoczęciem prac. Po pierwsze, sprawdzić regulamin ROD i plan zagospodarowania ogrodu. Po drugie, ustalić, czy w miejscu planowanej studni nie przebiegają instalacje ogrodowe. Po trzecie, określić przewidywaną głębokość ujęcia i sposób poboru wody. Po czwarte, poinformować zarząd ROD, zwłaszcza jeśli prace będą wykonywane przez firmę, wiertnicę lub wymagają wjazdu sprzętu na teren ogrodu.

Jeżeli studnia ma mieć do 30 m głębokości i służyć zwykłemu podlewaniu działki, zwykle wystarczy zachowanie wymogów regulaminowych, technicznych i sanitarnych. Jeżeli plan zakłada głębsze ujęcie, większy pobór wody, zasilanie kilku działek albo rozwiązanie wspólne dla ogrodu, należy wcześniej sprawdzić procedury wodnoprawne i uzgodnić temat z zarządem ROD.

FAQ

Podsumowanie

Własna studnia na działce ROD jest dopuszczalna, ale nie powinna być wykonywana bez sprawdzenia regulaminu ogrodu i limitów wynikających z Prawa wodnego. Najbezpieczniejszy wariant to płytka studnia abisynka lub inne niewielkie ujęcie do 30 m, wykorzystywane do podlewania działki w granicach zwykłego korzystania z wód.

Im bardziej inwestycja wykracza poza prostą abisynkę, tym większe znaczenie mają uzgodnienia z zarządem ROD i analiza formalna. Dotyczy to szczególnie studni głębinowej, hydroforu, poboru większej ilości wody, wspólnego ujęcia dla kilku działek oraz prac na terenie ogólnym albo przy ogrodowej infrastrukturze.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - Dz.U. 2021 poz. 1073
2. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne - Dz.U. 2025 poz. 960
3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 2025 poz. 418 z późn. zm.
4. Regulamin rodzinnego ogrodu działkowego PZD, uchwalony 1 października 2015 r., ze zmianami z 28 czerwca 2018 r. - tekst regulaminu