Sąsiad gromadzi śmieci na działce - co zrobić?

Czy sąsiad może składować złom w pobliżu granicy sąsiedniej działki?

Nie ma żadnych przepisów prawa powszechnego określających, w jakiej odległości od płotu i do jakiej wysokości może być składowany złom, czy inne rzeczy. Art. 140 Kodeksu cywilnego (K.c.) stanowi natomiast wyraźnie, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Własność gruntu rozciąga się również na przestrzeń pod, jak i nad jego powierzchnią.

Wobec tego, że ustawodawca nie uregulował tej kwestii w ustawie, winien Pan przede wszystkim ustalić, czy na terenie Pana gminy nie uchwalono żadnych przepisów porządkowych regulujących tę kwestię (mowa tu o prawie miejscowym). Gminy mają bowiem prawo nałożyć na właścicieli różne obowiązki dotyczące czystości i porządku. Mogą one dotyczyć zwierząt domowych i gospodarskich, utrzymania posesji, palenia ognisk, sposobu zbierania odpadów (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach) itp.

Kto sprawuje nadzór nad porządkiem i czystością na nieruchomościach?

Nadzór nad porządkiem i czystością na nieruchomościach sprawują – zgodnie z ustawą o utrzymaniu porządku i czystości oraz z ustawą Prawo o ochronie środowiska – organy samorządu terytorialnego. W przypadku zwykłego korzystania ze środowiska przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Nadto, zgodnie z art. 34 ustawy o odpadach, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji może nakazać posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji.

Tym samym do tego organu powinien się Pan zwrócić o interwencję – najlepiej na piśmie. Jeśli organ gminy nie zareaguje w żaden sposób na Pana pismo, będzie mógł Pan złożyć zażalenie na bezczynność do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Obowiązek utrzymania czystości i porządku w obrębie nieruchomości

Można też spróbować poprosić o pomoc Straż Miejską, gdyż w Pańskiej sprawie są podstawy do przyjęcia, iż zachowanie się sąsiada wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 117 Kodeksu wykroczeń, który stanowi, iż ten, „kto, mając obowiązek utrzymania czystości i porządku w obrębie nieruchomości, nie wykonuje swoich obowiązków lub nie stosuje się do wskazań i nakazów wydanych przez właściwe organy w celu zabezpieczenia należytego stanu sanitarnego i zwalczania chorób zakaźnych, podlega karze grzywny do 1500 złotych albo karze nagany”.

Jeśli chodzi o możliwość odwołania się na drogę postępowania sądowego, to musiałby Pan przed sądem dowieść, że działania sąsiada zakłócają korzystanie z Pana nieruchomości ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości (np. celu mieszkaniowego), ale także i ze stosunków miejscowych. Decydujące znaczenie ma charakter środowiska miejscowego: wieś, miasto, obszar przemysłowy, tereny uzdrowiskowe, rekreacyjne itp. Chodzi przy tym o ocenę obiektywną, a nie subiektywną wrażliwość Pana i Pańskiej rodziny.

Zakłócanie korzystania z nieruchomości sąsiednich

Należy pamiętać, iż właściciel nieruchomości może – w dopuszczalnych granicach – dokonywać różnych działań na swojej nieruchomości, których skutkiem jest zakłócenie korzystania z nieruchomości sąsiednich. Jeżeli to już czyni, to powinien starać się o to, ażeby działania te nie przekraczały „przeciętnej miary”. W razie przekroczenia tej granicy właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przysługuje roszczenie negatoryjne o zaniechanie naruszeń i przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

Zanim jednak zdecyduje się Pan na wystąpienie na drogę procesu, proszę spróbować ugodowo załatwić sprawę składowania odpadów z sąsiadem, by sąd nie zarzucił Panu pieniactwa procesowego. Proszę także ustalić, czy sąsiad ma możliwość składowania tych odpadów gdzie indziej.