Przekazanie w darowiźnie córce samochodu osobowego zakupionego na firmę

Leasing operacyjny a leasing finansowy

Na naszym rynku najbardziej rozpowszechnione są dwie formy leasingu – leasing operacyjny i leasing finansowy (kapitałowy). W przypadku umowy leasingu finansowego własność przedmiotu automatycznie przechodzi na korzystającego po zakończeniu okresu trwania umowy. W leasingu operacyjnym natomiast dotychczasowy korzystający może skorzystać z prawa do zakupu przedmiotu po zakończeniu podstawowego okresu umowy. Wśród przedsiębiorców najbardziej rozpowszechnioną jest umowa leasingu operacyjnego i ponieważ zaznacza Pani, iż po zakończeniu okresu umowy, wykupiła leasingowany samochód, domniemywam, że i w tym przypadku mamy do czynienia z leasingiem operacyjnym.

Leasing operacyjny charakteryzuje się tym, iż właścicielem zakupionego składnika majątku – w tym przypadku samochodu – pozostaje leasingodawca. Sam zaś leasing polega tu na czasowym przekazaniu w użytkowanie rzeczonego samochodu (niejako najem) i jest traktowany jako usługa. Czas leasingu jest zazwyczaj nieco krótszy niż okres normatywnego zużycia leasingowanego samochodu. Raty leasingowe stanowią dla leasingobiorcy koszt uzyskania przychodu, a przedmiot leasingu nie podlega u niego amortyzacji. W umowie leasingu operacyjnego leasingobiorca może mieć zagwarantowane prawo zakupu przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy, za określoną z góry wartość końcową. Wykup z kolei traktowany jest jak dostawa towaru, a już nie jak usługa. Oznacza to, że umowę leasingu można traktować odrębnie od umowy kupna-sprzedaży, którą w istocie jest wykup.

Używany dotychczas na podstawie umowy leasingu operacyjnego samochód z chwilą wykupu może zostać wprowadzony do ewidencji środków trwałych lub jednorazowo odniesiony w koszty. Innym wariantem jest niezaliczanie samochodu po wykupie do składników firmowego majątku i przekazanie osobie bliskiej w darowiźnie. Jak wskazuje art. 888 Kodeksu cywilnego „przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”. Ponieważ darowizna ma charakter nieodpłatny, nie wystąpi przychód, który mógłby zostać podatkiem dochodowym opodatkowany i to zarówno w ramach źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, jak i określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Darowizna a podatek

W przypadku darowizny nie będą miały zatem zastosowania przepisy ustawy o podatku dochodowym, tylko ustawa o podatku od spadku i darowizn. Oznacza to, że na gruncie ustawy o podatku PIT nie powstanie żaden przychód do opodatkowania. Obdarowany musi ustalić, czy nie ma obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn. W przypadku spółki cywilnej darowizna jest dokonywana w imieniu wszystkich wspólników, a z punktu widzenia podatkowego darowizny z majątku spółki nie są uważane za darowizny jej wspólników, co zapewne wyklucza zwolnienie z art. 4 a ustawy, w którym chodzi o majątek „prywatny”, np. rodziców.

I tu jeden z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 31.12.2003 r.) w Szczecinie z dnia 21 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 219/98, stanowi, że „Darowizny dokonane odpowiednimi uchwałami wspólników spółki cywilnej jako wydatki z majątku wspólnego wspólników nie mogą być uznane za darowizny poszczególnych wspólników”.

W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że „Spółka cywilna nie ma wprawdzie osobowości prawnej, jednakże wkłady wniesione przez wspólników oraz dochody uzyskane z działalności gospodarczej w czasie trwania spółki stają się wspólnym majątkiem wspólników, będącym ich majątkiem odrębnym, na zasadzie współwłasności łącznej o charakterze niepodzielnym w czasie trwania spółki (art. 863 K.c.). W konsekwencji żaden ze wspólników nie może rozporządzać swoim udziałem we wspólnym majątku wspólników. Dlatego też darowizny dokonane odpowiednimi uchwałami wspólników jako wydatki z majątku wspólnego wspólników nie mogą być uznane za darowizny poszczególnych wspólników, nie pochodziły bowiem z ich osobistego majątku”.

Zatem przeniesienie samochodu przez wspólników spółki z majątku spółki do majątku córki nie będzie podlegać zwolnieniu od podatku, jakby to miało miejsce w przypadku, gdy rzecz dotyczyłaby Pani jako przedsiębiorcy.

Przeniesienie własności samochodu a podatek

Myślę, że lepszym rozwiązaniem byłoby przeniesienie samochodu z majątku spółki do majątku odrębnego wspólnika i potem na córkę – jest to lepsza opcja, bo w jednej z ostatnich interpretacji stwierdzono, że „czynność polegająca na wyłączeniu z majątku spółki cywilnej nieruchomości i przeniesieniu jej do majątku prywatnego wspólników spółki oraz ich małżonków (na zasadzie współwłasności małżeńskiej) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn” – Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 25.04.2017 r., nr 2461-IBPB-2 1.4515.33.2017.1.HK. To dawałoby prawo do przeniesienia samochodu do majątku wspólnika bez podatku i potem na córkę bez podatku.

Świadczenia tego typu w rodzinie są zwolnione z podatku. Art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), mówiący o przychodach z nieodpłatnych świadczeń, nie dotyczy profitów otrzymanych od osób z I i II grupy podatkowej. Chodzi tu o małżonka, a także o zstępnych (dzieci, wnukowie), wstępnych (rodzice, dziadkowie), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę, teściów, zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Ponadto zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 3 powyższej ustawy jej przepisów nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. Wobec powyższego ani u osoby przekazującej wykupiony z leasingu samochód, ani u osoby obdarowanej z tytułu tej operacji nie powstanie przychód w podatku dochodowym.

Na gruncie ustawy o podatku VAT kluczowe jest ustalenie, czy w momencie nabycia spółce przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Jeśli tak, to w momencie wycofania składnika majątku ze spółki, taka czynność jest traktowana na równi z odpłatną dostawą towarów, a to oznacza obowiązek naliczenia podatku VAT należnego, takiego jak od sprzedaży. Jeśli więc spółce przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie, to w momencie wycofania samochodu do majątku prywatnego wspólników powinien być naliczony podatek VAT należny. Późniejsza sprzedaż czy darowizna tego samochodu nie będzie już rodziła obowiązku podatkowego w VAT. Przykładowa interpretacja z 6.07.2023 r., nr 0114-KDIP1-3.4012.351.2023.1.JG, w której Dyrektor KIS potwierdza, że sprzedaż pojazdu wycofanego wcześniej z działalności nie podlega pod podatek VAT.

Darowizna pojazdu poleasingowego może nastąpić natychmiast po wykupie. Należy jednak pamiętać, że osoba obdarowana, aby nie musieć płacić podatku od zbycia darowanego pojazdu, musi poczekać 6 miesięcy. Po tym czasie przy umowie sprzedaży to kupujący opłaca 2-procentowy podatek od czynności cywilnoprawnych.

Konieczność dopełnienia wszystkich formalności

Bardzo istotne jest również załatwienie powyższej darowizny od strony formalnej. Darowizna na rzecz członka najbliższej rodziny korzysta ze zwolnienia od podatku jedynie pod warunkiem złożenia deklaracji SD-Z2 we właściwym urzędzie skarbowym. Należy tego dokonać maksymalnie w ciągu 6 miesięcy od dokonania darowizny. Niedopełnienie tego obowiązku może oznaczać konieczność zapłaty podatku w wysokości 20% jego wartości rynkowej. Oczywiście dzieje się tak, jeżeli fiskus przeprowadzi kontrolę podatnika. Nie jest to jednak pewnik, więc niektórym „zapominalskim” może się udać.

Pamiętać trzeba, że majątek spółki stanowi współwłasność łączną wszystkich wspólników. Rodzi to określone problemy w przypadku wycofania jakiegoś składnika majątkowego ze spółki. Jednak co do zasady sama czynność wycofania czy darowizny samochodu nie rodzi obowiązku podatkowego w PIT. Jeśli chodzi o podatek VAT, to zależy to od prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu. Jeśli takie prawo przysługiwało spółce, to w momencie wycofania samochodu ze spółki należy naliczyć VAT należny taki, jak od sprzedaży.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207