Czy główny księgowy w samorządzie może prowadzić biuro rachunkowe?

Dopuszczalność prowadzenia działalności przez głównego księgowego

Co do zasady, główny księgowy w samorządowej jednostce budżetowej może prowadzić działalność gospodarczą, w tym biuro rachunkowe, ale pod pewnymi warunkami. Kluczowe są tutaj przepisy ustawy o pracownikach samorządowych oraz ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne.

Zakazy i ograniczenia wynikające z ustawy o pracownikach samorządowych

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych:

1. Pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, nie może wykonywać zajęć pozostających w sprzeczności lub związanych z zajęciami, które wykonuje w ramach obowiązków służbowych, wywołujących uzasadnione podejrzenie o stronniczość lub interesowność oraz zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy.

2. W przypadku stwierdzenia naruszenia przez pracownika samorządowego któregokolwiek z zakazów, o których mowa w ust. 1, niezwłocznie rozwiązuje się z nim, bez wypowiedzenia, stosunek pracy w trybie art. 52 § 2 i 3 Kodeksu pracy lub odwołuje się go ze stanowiska.

Czy wymagana jest zgoda pracodawcy?

W praktyce prowadzenie działalności gospodarczej przez głównego księgowego (stanowisko urzędnicze) wymaga zgody pracodawcy, o ile działalność ta może budzić konflikt interesów, np. prowadzenie księgowości dla jednostek powiązanych z JST.

Nie ma jednak ogólnego zakazu, ale jeśli działalność mogłaby kolidować z obowiązkami służbowymi, naruszać bezstronność albo podważać zaufanie do instytucji, może być zakwestionowana przez pracodawcę.

Czy stosować ustawę o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne?

Główny księgowy w zespole szkól nie jest co do zasady osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, więc ustawa ta nie znajduje zastosowania.

W praktyce główni księgowi uzyskują jednak mimo wszystko uprzednią zgodę na działalność, pod warunkiem że nie świadczą usług dla jednostek powiązanych z JST ani nie wykorzystują danych lub zasobów publicznych do celów prywatnych. Ja też to mimo wszystko rekomenduję.

Proszę jednak pamiętać, że w trakcie prowadzenia takiej działalności nie może występować konflikt interesów ani utrata zaufania.

Otóż jeśli klienci Pani biura rachunkowego będą obsługiwać podmiot, w którym jest Pani zatrudniona jako główna księgowa, lub brać udział w postępowaniu kwalifikacyjnym do świadczenia usług dla tego podmiotu, może się Pani narazić na zarzut art. 52 § 2 i 3 Kodeksu pracy oraz odwołanie z pełnionej funkcji. Do Pani decyzji pozostaje, czy warto ponosić takie ryzyko. Tutaj nawet zgoda pracodawcy nie uchroni Pani przed konsekwencjami, bo art. 30 ustawy o pracownikach samorządowych jest od niej niezależny.

Obowiązek złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej

Proszę też pamiętać o art. 31 ustawy o pracownikach samorządowych:

1. Pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, jest obowiązany złożyć oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej.

2. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej pracownik jest obowiązany określić jej charakter. Pracownik ten jest również obowiązany składać odrębne oświadczenia w przypadku zmiany charakteru prowadzonej działalności gospodarczej.

3. Pracownik samorządowy, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany złożyć kierownikowi jednostki, w której jest zatrudniony, oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej, w terminie 30 dni od dnia podjęcia działalności gospodarczej lub zmiany jej charakteru.

4. W przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej na pracownika samorządowego, o którym mowa w ust. 1, jest nakładana kara upomnienia albo nagany. Przepisy art. 109 § 2 i art. 110-113 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.

5. Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu o prowadzeniu działalności gospodarczej powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego.

Kiedy działalność gospodarcza jest dopuszczalna?

Co do zasady, dopuszczalne jest podjęcie przez głównego księgowego – zatrudnionego na podstawie umowy o pracę w samorządowej jednostce budżetowej – dodatkowej działalności, pod warunkiem, że ta jego nadprogramowa aktywność zawodowa nie będzie pozostawała w sprzeczności lub w związku z zajęciami, które świadczy on w ramach obowiązków służbowych w samorządowej jednostce budżetowej, gdzie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, a wywołujących uzasadnione podejrzenie o jego stronniczość bądź interesowność albo jeżeli nie będzie ona godzić w jego obowiązki wynikające z ustawy o pracownikach samorządowych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych - Dz.U. 2008 nr 223 poz. 1458
2. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne - Dz.U. 1997 nr 106 poz. 679
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141