Skarga do WSA na uchwałę rady gminy a błąd w oznaczeniu organu, czy grozi odrzucenie?

Organy gminy a urząd gminy – podstawowe rozróżnienie

Zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (zwana dalej „ustawą”; art. 33 ust. 1): Wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Urząd stanowi więc jego aparat pomocniczy. Urząd pełni także funkcje pomocnicze w stosunku do rady gminy oraz jej komisji. Organami gminy są rada gminy oraz wójt (art. 11a ust. 1 ustawy).

Z przedstawionej korespondencji oraz opisu wynika, że wniósł Pan skargę w trybie art. 101 ustawy na uchwałę rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W skardze wskazał Pan, że wnosi ją za pośrednictwem organu urzędu gminy zamiast rady gminy. Pełnomocnik reprezentujący radę gminy wskazał w odpowiedzi na skargę, że winna ona podlegać odrzuceniu bądź oddaleniu z uwagi na to, że nieprawidłowo określił Pan organ, którego działanie Pan zaskarżył. Nie przesłał Pan samej skargi, więc nie wiem, czy oprócz takiego wskazania w treści skargi podał Pan precyzyjnie uchwałę, którą Pan zaskarża, podając przy tym, że chodzi tu o uchwałę tej konkretnej rady gminy. Zakładam, że tak Pan uczynił i sąd ze skargi może wywnioskować, który akt Pan zaskarżył.

Zapytuje Pan, czy istnieje ryzyko, iż sąd uzna, że błąd formalny związany ze wskazaniem błędnego organu może być podstawą oddalenia skargi, czy gmina nie powinna przekazać skargi do rady gminy jako organu właściwego do rozpatrzenia i przekazania skargi. Jak wskazałam, urząd gminy nie jest organem gminy, jest aparatem pomocniczym. Gdyby jako organ oznaczył Pan radę gminy, także wnosiłby Pan skargę na adres urzędu.

Wymogi formalne skargi do WSA

Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej „Ppsa”):

Art. 57. [Elementy składowe skargi]

§ 1. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:

1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;

2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;

3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.

4) (uchylony)

§ 2. W przypadku, o którym mowa w art. 51, skargi mogą być wniesione w jednym piśmie.

§ 3. Jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg.

Gdyby wojewódzki sąd administracyjny (WSA) stwierdził, że nie zachował Pan wymogów formalnych skargi, tj. nie oznaczył organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego postępowania dotyczy skarga, wezwałby Pana do uzupełnienia tego braku (art. 49 Ppsa). Skoro takiego wezwania Pan nie otrzymał, dla sądu jest jasne, jaki organ wskazał Pan w sprawie. Urząd gminy nie jest organem, więc sąd nie mógł przyjąć, że w ten sposób wskazał Pan organ.

Kiedy sąd może odrzucić skargę?

Na mocy art. 58 § 1 Ppsa:

Sąd odrzuca skargę:

1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego;

2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia;

3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;

4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona;

5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;

5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego;

6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 58 § 3 Ppsa – sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Gdyby sąd chciał odrzucić Pana skargę, zapewne uczyniłby to na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.

Wniesienie skargi za pośrednictwem właściwego organu

Powstanie problem zachowania przez Pana wymogu z art. 54 § 1 Ppsa, tj. pośredniego trybu wniesienia skargi: Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, wedle którego w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do organu niewłaściwego (w tym do organu pierwszej instancji), organ powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez organ niewłaściwy w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (zob. postanowienia NSA: z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1597/08; z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 937/13; wszystkie dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). (por. postanowienie WSA w Opolu z 25.11.2019 r., sygn. akt II SA/Op 402/19).

W niniejszej sprawie urząd nie przekazał skargi, a gdyby przyjąć jego założenie, że skarga została nieprawidłowo wniesiona, winien to uczynić. Wtedy pojawiłaby się kwestia zachowania terminu do wniesienia skargi. Sąd nie bada tej kwestii, więc w mojej ocenie najprawdopodobniej przyjął, że skarga została wniesiona prawidłowo. Urząd jest aparatem pomocniczym także rady gminy, więc wnosząc skargę na adres urzędu, urząd winien przyjąć, że wnosi ją Pan do organu. W mojej ocenie ryzyko, że sąd oddali skargę, jest zatem bardzo małe, a jeśli tak uczyni, na pewno taki wyrok warto zaskarżyć.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
2. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270