Skarga do WSA na uchwałę rady gminy a błędne oznaczenie organu

Urząd gminy nie jest organem gminy

Podstawowe rozróżnienie jest tu kluczowe. Zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym organami gminy są rada gminy oraz wójt, a w miastach odpowiednio burmistrz albo prezydent miasta. Natomiast urząd gminy nie jest organem – jest aparatem pomocniczym.

Wynika to wprost z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zgodnie z którym wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. W praktyce urząd obsługuje również radę gminy i jej komisje, ale sam nie staje się przez to organem administracji czy organem stanowiącym gminy.

Dlatego w skardze na uchwałę rady gminy prawidłowe jest wskazanie rady gminy, a nie urzędu gminy. Jednocześnie samo błędne nazwanie organu nie musi jeszcze oznaczać, że skarga jest niedopuszczalna.

Czy sam błąd w oznaczeniu organu grozi odrzuceniem skargi?

Najczęściej nie. Zgodnie z art. 57 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna zawierać oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy. Równocześnie art. 57 § 1 pkt 1 tej ustawy wymaga wskazania zaskarżonego aktu.

Jeżeli więc w skardze wpisano „urząd gminy”, ale jednocześnie dokładnie oznaczono uchwałę rady gminy – na przykład przez numer, datę, tytuł uchwały albo wskazanie, że chodzi o uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – to z treści skargi zwykle da się ustalić, co i kogo skarżący rzeczywiście zaskarża.

W takiej sytuacji omyłka w nazwie organu ma najczęściej charakter usuwalnego uchybienia formalnego albo wręcz nie ma istotnego znaczenia dla biegu sprawy, jeśli sąd nie ma wątpliwości co do przedmiotu skargi.

To szczególnie ważne przy skardze na MPZP, gdzie z samej treści zaskarżonej uchwały zwykle jednoznacznie wynika, że chodzi o uchwałę rady gminy jako aktu prawa miejscowego.

Co powinien zrobić sąd, jeśli uzna, że skarga ma brak formalny?

Jeżeli sąd administracyjny uzna, że skarga nie spełnia wymogów formalnych, stosuje art. 49 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków pisma w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania albo – w przypadku skargi – pod rygorem odrzucenia, jeżeli ustawa tak stanowi.

W praktyce oznacza to, że jeżeli brak jest rzeczywisty i istotny, sąd powinien najpierw dać stronie możliwość poprawienia skargi. Odrzucenie bez wcześniejszego wezwania do usunięcia usuwalnego braku formalnego co do zasady nie powinno nastąpić.

Jeżeli więc skarżący nie otrzymał wezwania do poprawienia oznaczenia organu, a sprawie nadano już bieg, wyznaczono rozprawę albo doręczono odpowiedź na skargę, jest to mocny argument, że sąd nie potraktował tej omyłki jako braku uniemożliwiającego rozpoznanie sprawy.

Kiedy sąd rzeczywiście odrzuca skargę?

Przesłanki odrzucenia skargi określa art. 58 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd odrzuca skargę m.in. wtedy, gdy:

• sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego – art. 58 § 1 pkt 1,
• skargę wniesiono po terminie – art. 58 § 1 pkt 2,
• nie uzupełniono braków formalnych w wyznaczonym terminie – art. 58 § 1 pkt 3,
• skarga jest z innych przyczyn niedopuszczalna – art. 58 § 1 pkt 6,
• w sprawach skarg na akty z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 Ppsa nie wykazano naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, jeśli wymaga tego przepis szczególny – art. 58 § 1 pkt 5a.

Samo błędne wpisanie „urząd gminy” zamiast „rada gminy” nie jest wprost wymienione w art. 58 § 1 Ppsa jako samodzielna podstawa odrzucenia. Mogłoby prowadzić do problemu tylko wtedy, gdy wada skargi byłaby tak poważna, że nie dałoby się ustalić przedmiotu zaskarżenia albo gdyby strona mimo wezwania nie poprawiła braków.

Dodatkowo, zgodnie z art. 58 § 3 Ppsa, odrzucenie skargi następuje postanowieniem. Jeżeli sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie, zwykle oznacza to, że sąd nie dostrzegł oczywistej podstawy do wcześniejszego odrzucenia.

Skarga za pośrednictwem właściwego organu

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W przypadku skargi na uchwałę rady gminy organem tym jest rada gminy.

Trzeba jednak odróżnić organ od jego obsługi kancelaryjnej. Skarga na radę gminy w praktyce trafia na adres urzędu gminy albo urzędu miasta, bo to urząd obsługuje radę. Sam adres pisma nie przesądza więc jeszcze o błędnym wniesieniu skargi.

Jeżeli z pisma wynikało, że skarżona jest konkretna uchwała rady gminy, urząd nie powinien wykorzystywać czysto technicznej omyłki jako argumentu za odrzuceniem skargi. Co do zasady powinien nadać sprawie prawidłowy bieg i przekazać akta wraz z odpowiedzią na skargę.

Czy urząd powinien przekazać skargę właściwemu organowi?

W praktyce tak powinno się stać, jeżeli z treści pisma można ustalić jego rzeczywisty przedmiot. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wniesienie skargi do organu niewłaściwego nie zawsze przekreśla skuteczność środka zaskarżenia, a organ, który otrzymał pismo, powinien przekazać je właściwemu podmiotowi.

Takie podejście wynika z zasady zaufania do państwa i z ochrony prawa do sądu, a także z wykładni przepisów procesowych w sposób niesprowadzający postępowania do nadmiernego formalizmu. W sprawach jednostek samorządu terytorialnego ma to szczególne znaczenie, bo rada gminy i urząd funkcjonują organizacyjnie w ścisłym powiązaniu.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie skutki będą identyczne. Jeżeli stan faktyczny jest bardziej skomplikowany, np. pismo skierowano do zupełnie innego organu albo nie da się ustalić, jaką uchwałę zaskarżono, ocena może być mniej korzystna.

Zobacz również:

Znaczenie terminu i interesu prawnego

W skargach na uchwały rady gminy kluczowe bywają nie tylko wymogi formalne z art. 57 Ppsa, ale również termin wniesienia skargi oraz wykazanie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. To ostatnie ma szczególne znaczenie przy skargach na akty prawa miejscowego, w tym na uchwały planistyczne.

Zakres tej oceny zależy od podstawy wniesienia skargi i konkretnego rodzaju uchwały. W sprawie planu miejscowego sąd bada zwykle, czy skarżący wykazał związek między treścią uchwały a własnym interesem prawnym, a nie wyłącznie interesem faktycznym. Dlatego nawet jeśli omyłka w nazwie organu nie jest groźna, to słabe uzasadnienie naruszenia interesu prawnego może już realnie osłabić skargę.

Jeżeli sprawa dotyczy planowania przestrzennego, pomocna może być także analiza materiału dotyczącego naprawa obowiązków gminy, gdy problem dotyczy skutków uchwał lub zaniedbań samorządu dla nieruchomości i dostępu do drogi.

Co zrobić procesowo, gdy pełnomocnik gminy żąda odrzucenia skargi?

Jeżeli w odpowiedzi na skargę albo w piśmie procesowym pełnomocnik gminy podnosi zarzut błędnego oznaczenia organu, warto krótko i rzeczowo odpowiedzieć. Najlepiej wskazać, że:

• przedmiotem skargi jest konkretna uchwała rady gminy, dokładnie oznaczona w skardze,
• urząd gminy nie jest organem, lecz aparatem pomocniczym, więc użycie tej nazwy miało charakter oczywistej omyłki,
• art. 49 § 1 Ppsa przewiduje wezwanie do usunięcia braków formalnych, a nie automatyczne odrzucenie skargi,
• skarga została wniesiona na adres obsługujący radę gminy, więc organ miał możliwość nadania jej prawidłowego biegu.

Taka odpowiedź nie musi być rozbudowana. Powinna raczej porządkować sprawę i pokazywać, że zarzut strony przeciwnej ma charakter formalistyczny, a nie merytoryczny.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy błąd w oznaczeniu organu pozostaje tylko omyłką, a kiedy trzeba szczególnie uważać na inne elementy skargi.

FAQ

Czy sąd może odrzucić skargę tylko dlatego, że wpisałem „urząd gminy” zamiast „rada gminy”?

Co do zasady nie powinien, jeśli z treści skargi jasno wynika, jaką uchwałę zaskarżasz. Taki błąd zwykle ma charakter formalny i nie przekreśla sprawy automatycznie.

Czy urząd gminy powinien przekazać skargę dalej?

W praktyce tak, jeżeli z pisma można ustalić, że chodzi o uchwałę rady gminy. Urząd obsługuje radę i nie powinien wykorzystywać oczywistej omyłki wyłącznie formalnie przeciwko skarżącemu.

Czy brak wezwania do poprawienia skargi ma znaczenie?

Tak. Jeżeli sąd uznałby, że oznaczenie organu jest istotnym brakiem formalnym, zwykle powinien najpierw wezwać do jego usunięcia na podstawie art. 49 § 1 Ppsa.

Czy wyznaczenie rozprawy oznacza, że skarga jest bezpieczna?

To dobry sygnał, ale nie daje pełnej gwarancji wygranej. Oznacza jednak zwykle, że sąd nie dopatrzył się na tym etapie oczywistej podstawy do wcześniejszego odrzucenia skargi.

Na co trzeba uważać bardziej niż na samą nazwę organu?

Najczęściej ważniejsze są: zachowanie terminu, prawidłowe oznaczenie zaskarżonej uchwały oraz wykazanie, że uchwała narusza Twój interes prawny albo uprawnienie.

Podsumowanie

Błędne oznaczenie w skardze „urzędu gminy” zamiast „rady gminy” samo w sobie zazwyczaj nie powinno prowadzić do odrzucenia skargi do WSA. Decydujące jest to, czy z całej treści skargi da się jednoznacznie ustalić, jaka uchwała jest zaskarżona i jaki organ ją podjął.

Jeżeli skarga została już przyjęta do rozpoznania, a sąd nie wzywał do usunięcia braków, ryzyko odrzucenia wyłącznie z powodu takiej omyłki jest z reguły niewielkie. Trzeba jednak pamiętać, że końcowa ocena zawsze zależy od całego stanu faktycznego i wszystkich wymogów procesowych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – ISAP.
2. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ISAP.
3. Postanowienie WSA w Opolu z 25.11.2019 r., sygn. II SA/Op 402/19.
4. Postanowienie NSA z 27.02.2009 r., sygn. I FSK 1597/08, oraz postanowienie NSA z 11.06.2013 r., sygn. II GSK 937/13.