Odwołanie od decyzji gminy

Odwołanie od decyzji gminy w sprawie wymeldowania

Jeżeli gmina odmówiła wymeldowania osób, które od wielu lat faktycznie nie mieszkają w lokalu, właściciel może złożyć odwołanie. Wynika to z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.

W sprawach prowadzonych przez organ gminy odwołanie wnosi się co do zasady do samorządowego kolegium odwoławczego. Wynika to z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który wskazuje samorządowe kolegia odwoławcze jako organy wyższego stopnia w rozumieniu KPA w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

Odwołania nie składa się jednak bezpośrednio do SKO. Zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, co wynika z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Aktualna podstawa prawna wymeldowania

Przy ocenie sprawy nie stosuje się już ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ została zastąpiona obecnie obowiązującą ustawą z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Najważniejszy jest art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem organ gminy właściwy ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo czasowego wydaje z urzędu albo na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W praktyce oznacza to, że właściciel lokalu powinien wykazać dwie podstawowe okoliczności: po pierwsze, że osoby zameldowane faktycznie opuściły lokal, a po drugie, że mimo tego nadal figurują pod tym adresem w ewidencji ludności.

Czy remont wyklucza dobrowolne opuszczenie lokalu?

Nie zawsze. Samo twierdzenie osób zameldowanych, że wyprowadzka nastąpiła z powodu remontu, nie musi oznaczać, że opuszczenie lokalu było przymusowe i czasowe. Organ powinien ustalić, czy osoby te rzeczywiście zachowały realny związek z lokalem oraz czy podejmowały konkretne działania zmierzające do powrotu.

Znaczenie ma zwłaszcza to, czy osoby zameldowane:

• od lat mieszkają w innym miejscu i tam prowadzą codzienne życie,
• zabrały z lokalu swoje rzeczy osobiste i majątkowe,
• odbierają korespondencję pod innym adresem,
• pracują, uczą się albo korzystają z opieki zdrowotnej w innym miejscu,
• podejmowały realne czynności w celu powrotu do lokalu, a nie tylko składały ogólne oświadczenia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że dobrowolność opuszczenia lokalu ocenia się na podstawie obiektywnych okoliczności. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1077/10, wskazano, że o braku dobrowolności można mówić przede wszystkim wtedy, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek bezprawnych działań innych osób, które doprowadziły do wyprowadzenia się i uniemożliwiają powrót.

Podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 277/11, podkreślono, że trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu obejmuje nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, lecz także zamiar opuszczenia go, oceniany na podstawie obiektywnych faktów. Sąd wskazał również, że jeżeli osoba twierdzi, że została pozbawiona możliwości powrotu, ale nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających przywrócenie posiadania, może to świadczyć o braku skutecznych działań zmierzających do powrotu.

Co zarzucić w odwołaniu od odmowy wymeldowania?

Zgodnie z art. 128 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, że z odwołania wynika, iż strona nie jest zadowolona z decyzji. W sprawach o wymeldowanie nie warto jednak ograniczać się do jednego zdania, bo organ odwoławczy ocenia konkretne ustalenia faktyczne.

W odwołaniu warto wskazać, że organ błędnie ocenił przesłanki z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, jeżeli przyjął, że sam remont domu automatycznie wyklucza dobrowolne opuszczenie lokalu. Trzeba podkreślić, że decyzja powinna opierać się na realnym stanie faktycznym, a nie wyłącznie na deklaracjach osób zameldowanych.

Jakie dowody są najważniejsze?

W postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wynika to z art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Właściciel powinien więc wskazać nie tylko, że osoby nie mieszkają w domu, lecz także że ich życie faktycznie koncentruje się gdzie indziej. Przydatne mogą być:

• zeznania sąsiadów potwierdzające wieloletni brak obecności w lokalu,
• informacje o miejscu pracy, nauki, pobytu dzieci albo odbioru korespondencji osób zameldowanych,
• dokumentacja remontu lub stanu technicznego budynku, jeżeli organ powołuje się na tę okoliczność,
• dowody, że osoby zameldowane nie uczestniczyły w remoncie i nie podejmowały realnych działań w celu powrotu,
• informacje o tym, że osoby korzystają z innego lokalu jako faktycznego miejsca zamieszkania.

Co zrobi organ po wniesieniu odwołania?

Po otrzymaniu odwołania organ pierwszej instancji może sam zmienić albo uchylić swoją decyzję, jeżeli uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. Taki tryb przewiduje art. 132 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jeżeli organ nie skorzysta z tego trybu, przekazuje odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Zgodnie z art. 133 Kodeksu postępowania administracyjnego powinien to zrobić w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie.

Organ odwoławczy może utrzymać decyzję w mocy, uchylić ją w całości albo w części, orzec co do istoty sprawy albo przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Wynika to z art. 138 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jeżeli w toku sprawy okaże się, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, możliwe jest także umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawach meldunkowych może to mieć znaczenie np. wtedy, gdy osoba sama dokona wymeldowania przed zakończeniem sprawy.

Brak lub błędne pouczenie w decyzji

Decyzja administracyjna powinna zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Wynika to z art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli pouczenie jest błędne albo niepełne, strona nie powinna ponosić negatywnych skutków zastosowania się do niego. Taką zasadę przewiduje art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Brak pouczenia nie oznacza automatycznie, że decyzja jest nieważna. Nieważność decyzji administracyjnej może wystąpić tylko w przypadkach wskazanych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Szerzej temat opisuje materiał o tym, kiedy brak pouczenia może mieć wpływ na nieważność decyzji.

Jeżeli termin do odwołania został przekroczony bez winy strony, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu. Podstawę stanowi art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie trzeba dopełnić czynności, czyli złożyć odwołanie.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce ocenia się dobrowolność i trwałość opuszczenia lokalu w sprawach o wymeldowanie.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji złożenie odwołania jest zasadne, jeżeli osoby zameldowane od wielu lat nie mieszkają w domu, nie podejmowały rzeczywistych działań w celu powrotu i ograniczają się do twierdzenia, że wyprowadziły się z powodu remontu. W odwołaniu trzeba powołać się na art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności oraz wykazać, że gmina błędnie oceniła fakty.

Najlepsze odwołanie nie opiera się wyłącznie na ogólnym niezadowoleniu z decyzji. Powinno wskazywać konkretne dowody: zeznania świadków, dokumenty, okoliczności dotyczące miejsca faktycznego zamieszkania osób zameldowanych oraz brak ich realnych działań zmierzających do powrotu.

Źródła

• Art. 24, art. 28 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
• Art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1, art. 107 § 1 pkt 7, art. 112, art. 127 § 1, art. 128, art. 129 § 1 i § 2, art. 132 § 1, art. 133, art. 138 § 1 i § 2, art. 156 § 1 oraz art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1077/10.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 277/11.