Umorzenie postępowania o zatrzymanie prawa jazdy – kiedy jest możliwe?

Czy można umorzyć postępowanie o zatrzymanie prawa jazdy?

Co do zasady nie można liczyć na umorzenie tylko dlatego, że kierowca złożył do starosty własny wniosek o umorzenie. W sprawach dotyczących zatrzymania prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym organ działa zwykle z urzędu na podstawie informacji przekazanej przez Policję.

Podstawą materialnoprawną decyzji starosty jest obecnie przede wszystkim art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, jeżeli doszło do przekroczenia prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W takim układzie starosta nie rozpoznaje „wniosku kierowcy o przyznanie prawa”, lecz realizuje ustawowy obowiązek wydania decyzji po uzyskaniu wymaganej informacji.

To oznacza, że sam wniosek strony o umorzenie postępowania zazwyczaj nie usuwa przedmiotu sprawy i nie powoduje automatycznie bezprzedmiotowości postępowania.

Jak działa art. 105 § 2 K.p.a.?

Art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Z kolei art. 105 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, że organ może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpiła o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.

Ten przepis ma więc zastosowanie tylko wtedy, gdy łącznie:

• postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony,
• ta właśnie strona wnosi o umorzenie,
• brak sprzeciwu innych stron,
• umorzenie nie jest sprzeczne z interesem społecznym.

W sprawie zatrzymania prawa jazdy po informacji z Policji podstawowy problem polega na tym, że postępowanie nie jest wszczynane na Pana/Pani wniosek, lecz z urzędu. Dlatego art. 105 § 2 K.p.a. najczęściej nie będzie właściwą podstawą do zakończenia takiej sprawy.

W praktyce organ powinien ocenić, czy zachodzi bezprzedmiotowość z art. 105 § 1 K.p.a., ale nie dlatego, że kierowca tego chce, tylko dlatego, że faktycznie odpadła podstawa do prowadzenia sprawy. Dzieje się tak jednak wyjątkowo.

Dlaczego przyjęcie mandatu nie zamyka sprawy administracyjnej?

Wielu kierowców zakłada, że skoro przyjęli mandat, to sprawa jest już „załatwiona” i można wnosić o umorzenie postępowania administracyjnego. To błędne założenie.

Mandat karny dotyczy odpowiedzialności za wykroczenie, natomiast decyzja starosty o zatrzymaniu prawa jazdy jest odrębnym środkiem administracyjnym opartym na innych przepisach. Te dwa tryby funkcjonują równolegle. Samo przyjęcie mandatu nie blokuje wydania decyzji administracyjnej.

Jeżeli chcesz kwestionować zasadność odebrania uprawnień, zwykle większe znaczenie ma odwołanie od decyzji starosty niż wniosek o umorzenie.

Kiedy umorzenie może być jednak możliwe?

Umorzenie nie jest wykluczone w każdej sprawie, ale wymaga konkretnej podstawy. Przykładowo można rozważać bezprzedmiotowość postępowania, jeżeli:

• informacja przekazana organowi okazała się oczywiście błędna,
• decyzja ma dotyczyć osoby, która nie była kierującym,
• brakuje ustawowych przesłanek do wydania decyzji,
• postępowanie zostało wszczęte w innej sprawie niż wynika z materiału Policji.

W takich sytuacjach nie chodzi jednak o „prośbę o wycofanie sprawy”, lecz o wykazanie, że organ nie ma już przedmiotu do rozstrzygnięcia albo że nie zostały spełnione przesłanki z ustawy o kierujących pojazdami.

Jeżeli natomiast sprawa dotyczy dalszych obowiązków po cofnięciu lub zatrzymaniu uprawnień, znaczenie może mieć także odrębne skierowanie na badania lub egzamin, wydawane w innych konfiguracjach faktycznych i prawnych.

Cofnięcie własnego pisma a umorzenie postępowania

Jeżeli złożył Pan/Pani do starosty własne pismo nazwane „wnioskiem o umorzenie”, jego późniejsze cofnięcie nie musi mieć większego znaczenia dla biegu całej sprawy. Taki dokument może zostać potraktowany jedynie jako stanowisko strony albo dodatkowe wyjaśnienia w postępowaniu.

Inaczej jest w klasycznych sprawach wszczynanych wyłącznie na wniosek strony. Tam cofnięcie żądania może prowadzić do umorzenia, o ile spełnione są przesłanki z art. 105 § 2 K.p.a. albo gdy brak wniosku powoduje bezprzedmiotowość sprawy. W postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy za nadmierną prędkość taki mechanizm zwykle nie działa, bo źródłem sprawy jest zawiadomienie Policji i obowiązek organu do podjęcia działania.

Jakie są terminy i co zrobić po decyzji starosty?

Od decyzji starosty przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, wniesione za pośrednictwem starosty. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu warto podnieść wyłącznie zarzuty, które mają realne oparcie w aktach, np.:

• błędne ustalenie osoby kierującej,
• błędne ustalenie miejsca zdarzenia,
• brak spełnienia przesłanki ustawowej,
• wady proceduralne mające wpływ na wynik sprawy.

Jeżeli decyzja stała się ostateczna, możliwe są jeszcze nadzwyczajne tryby weryfikacji, ale tylko w ściśle określonych przypadkach, np. wznowienie postępowania na podstawie art. 145 i nast. K.p.a. albo stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 i nast. K.p.a. To jednak rozwiązania wyjątkowe i zależne od konkretnych wad decyzji.

Czy organ ma tu luz decyzyjny?

W sprawach zatrzymania prawa jazdy organ nie ma pełnej swobody uznaniowej. Jeżeli ustawa nakazuje wydać decyzję po spełnieniu przesłanek, starosta nie może umorzyć postępowania wyłącznie z powołaniem na interes strony.

Dlatego powoływanie się ogólnie na art. 7 K.p.a. (obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) nie wystarczy, jeżeli przepis materialny nakazuje określone rozstrzygnięcie. Art. 7 K.p.a. wpływa na sposób wyjaśnienia sprawy i ocenę materiału dowodowego, ale nie znosi jednoznacznych przesłanek ustawowych.

Co praktycznie wynika z Pana/Pani sytuacji?

Jeżeli po zatrzymaniu prawa jazdy i przyjęciu mandatu złożył Pan/Pani następnego dnia do starosty wniosek o umorzenie postępowania, to szanse na skuteczne umorzenie wyłącznie na podstawie art. 105 § 2 K.p.a. są z reguły niewielkie. Decydujące jest bowiem to, że postępowanie nie zostało wszczęte na Pana/Pani żądanie.

Realna ocena sprawy wymaga sprawdzenia:

• czy starosta już wszczął postępowanie lub wydał decyzję,
• jak brzmi zawiadomienie z Policji,
• czy w aktach nie ma oczywistych błędów co do kierującego, miejsca lub podstawy prawnej,
• czy termin do odwołania jeszcze biegnie.

Jeżeli nie ma błędów w materiale policyjnym, sam wniosek o umorzenie zwykle nie doprowadzi do zakończenia sprawy na korzyść kierowcy.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy wniosek o umorzenie nie pomoże, a kiedy trzeba skupić się na innej linii obrony.

FAQ

Czy art. 105 § 2 K.p.a. pozwala wycofać sprawę o zatrzymanie prawa jazdy?

Najczęściej nie. Ten przepis dotyczy głównie spraw wszczynanych na żądanie strony, a postępowanie o zatrzymanie prawa jazdy po informacji z Policji jest zwykle wszczynane z urzędu.

Czy przyjęcie mandatu oznacza, że starosta nie może już wydać decyzji?

Nie. Mandat i decyzja administracyjna to dwa odrębne tryby. Przyjęcie mandatu nie wyklucza wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Ile jest czasu na odwołanie od decyzji starosty?

Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Czy można umorzyć sprawę, jeśli w aktach Policji jest błąd?

Tak, ale nie automatycznie. Trzeba wykazać, że błąd ma znaczenie dla ustawowych przesłanek wydania decyzji, np. dotyczy osoby kierującej albo samego zdarzenia.

Źródła

• Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 61, art. 105, art. 129, art. 145 i nast., art. 156 i nast.
• Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w szczególności art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c.
• Ustawa z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, w szczególności art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a.
• Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1369/12.