Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kto dziedziczy po bracie który miał córkę i nie był żonaty?

Autor: Łukasz Poczyński • Opublikowane: 18.05.2009

Dwa lata temu ojciec podarował całe gospodarstwo rolne mojemu bratu (my z siostrą nic nie otrzymałyśmy), zgodnie z niepisaną umową po 5 latach brat miał podzielić się z nami. Niestety brat zmarł, pozostawił córkę (nie był żonaty). Matka dziecka upomina się o spadek dla córki. Kto dziedziczy po bracie? Rodzice chcieliby odzyskać wszystko, zatem czy postąpili zgodnie z prawem przekazując całe gospodarstwo bratu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kto dziedziczy po bracie który miał córkę i nie był żonaty?

Przekazanie gospodarstwa jednemu z dzieci w drodze darowizny

Zakładam, że w opisywanej sprawie zaszły wszelkie przesłanki warunkujące ważność dokonanej darowizny. Mam tu przede wszystkim na myśli formę aktu notarialnego konieczną do przekazania nieruchomości, ale także zgodę obojga małżonków na tę darowiznę. Zgodnie bowiem z art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgody drugiego małżonka wymaga darowizna z majątku wspólnego z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych (dotyczy to jednak tylko sytuacji, kiedy gospodarstwo wchodziło w skład majątku wspólnego małżonków).

 

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Podkreślić należy, że darczyńca ma możliwość i prawo zadecydowania o tym, jakiej osobie przekazać darowiznę – w tym zakresie darczyńca ma więc pełną swobodę.

 

Jeśli chodzi o kwestię dziedziczenia, to jeśli brat nie sporządził testamentu (a zakładam, że tak było), wówczas w grę będzie wchodziło dziedziczenie ustawowe regulowane przepisami Kodeksu cywilnego.

Dziedzicznie ustawowe 

Zgodnie z art. 931 § 1 K.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 

Z pytania wynika, że brat nie był żonaty i żył w konkubinacie, a z tego nieformalnego związku pochodzi dziecko. W świetle obowiązujących przepisów konkubenci nie dziedziczą po sobie ustawowo. Osoba pozostająca w konkubinacie ze spadkodawcą mogłaby dziedziczyć, jeżeli byłaby powołana do dziedziczenia w testamencie. Natomiast dziecko urodzone w konkubinacie dziedziczy po swoich rodzicach. W opisanej sytuacji do dziedziczenia z ustawy dojdzie więc jedyne dziecko spadkodawcy.

 

Trzeba podkreślić, że w związku z tym, że córka jest jedynym spadkobiercą cały udział spadkowy przypadnie jej.

Roszczenie o zachowek

Natomiast warto byłoby się tu zastanowić nad kwestią ewentualnego roszczenia o zachowek w przyszłości, tzn. po śmierci jednego z darczyńców (rodziców). Może się bowiem okazać, że darowanie gospodarstwa rolnego spowodowało, iż bardzo mało pozostało w majątku przyszłego spadkodawcy, a co za tym idzie wartość pozostałych aktywów spadkowych będzie zerowa albo nieznaczna. Wówczas aktualizowałoby się roszczenie o zachowek. Zagadnienie zachowku jest bardzo obszernym i złożonym problemem, dlatego poniżej poruszę tylko najważniejsze kwestie.

 

W krąg spadkobierców ustawowych po zmarłym darczyńcy będzie wchodził jego małżonek oraz dzieci spadkodawcy. W sytuacji, gdy dziecko spadkodawcy (w tym wypadku brat) nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Inaczej mówiąc, na miejsce nieżyjącego brata wejdzie jego córka.

 

W Kodeksie cywilnym czytamy:

 

„Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Czy darowizny dolicza się przy obliczaniu zachowku?

Z kolei zgodnie z art. 994 K.c. zawsze do wartości spadku dolicza się wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku, bez względu na to, kiedy zostały dokonane.

W przypadku śmierci jednego z rodziców należałoby więc obliczyć wysokość zachowku doliczając do masy spadkowej wartość darowizny. Jeśli okazałoby się, że wysokość wyliczonego zachowku przekroczyła wartość majątku otrzymanego w spadku – uprawniony, po spełnieniu określonych warunków, może domagać się dokonania wyrównania od innych spadkobierców ustawowych w tym m.in. od córki zmarłego brata.

Obdarowany odpowiada co do zasady całym swoim majątkiem (a nie tylko przedmiotem darowizny) jednakże „do wysokości wzbogacenia”: oznacza to, że jeśli obdarowany darowiznę zużył, lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, nie uwolni się od obowiązku wypłaty zachowku. Obdarowany może również zwolnić się z zachowku, wydając uprawnionym przedmiot darowizny.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 - 6 =

»Podobne materiały

Gdy nie wiadomo, kto dziedziczy po babci i dziadku

Dziadek zmarł 15 lat temu, a babcia w ubiegłym roku. Dziadkowie pozostawili nieruchomości, jak również wartościowe ruchomości. Najbliższa rodzina, która teoretycznie należy do kręgu dziedziczących po babci i dziadku, to dwaj synowie i wnuczka po zmarłej córce. Jeden z synów mieszkał z dziadkami i na

 

Opieka nad mamą a spadek

Mój brat nigdy nie opiekował się rodzicami, nie kontaktował się z nimi od 20 lat. Czy ma takie same prawa do spadku po nich jak ja? Bez porozumienia ze mną (siostrą) udało mu się też załatwić prawne ubezwłasnowolnienie mamy. Jakie będzie miało znaczenie przejęcie opieki nad mamą w kontekście praw do

 

Zakup mieszkania z partnerem, który ma dzieci

Z partnerem chcemy kupić wspólne mieszkanie (częściowo na kredyt). Nie jesteśmy małżeństwem, a partner ma dwoje dzieci. Kto będzie dziedziczył połowę jego mieszkania, jeśli umrze pierwszy? Czy w razie jego śmierci będę spłacać jego dzieci? Da się tego uniknąć?

 

Wymogi formalne odrzucenia spadku za granicą

Zamierzam odrzucić spadek w formie aktu notarialnego. Problem w tym, że mieszkam za granicą. Czy mogę podpisać odrzucenie spadku przed notariuszem brytyjskim? Akt notarialny byłby zaopatrzony w klauzulę apostille. Wcześniej przygotowałby go polski notariusz, tak żeby spełniał wymogi prawa polskiego,

 

Dziedziczenie po mężu Niemcu

Jestem Polką, a mój mąż był Niemcem. Czy muszę zgłaszać w Polsce nabycie spadku po nim? Miał tylko nieruchomości w Niemczech. Ja nie mam obywatelstwa niemieckiego, w 2014 r. otrzymałam Erbschein.

 

Zachowek po dziadkach

Sprawa dotyczy zachowku po dziadkach. Dziadek zmarł w 2009 roku, babcia żyje. Po dziadkach jest mieszkanie, które w testamencie zostało zapisane kuzynce. Moja mama, która jest córką dziadków, nie żyje. Zmarła w roku 2005. Dziadkowie mieli trójkę dzieci. Jak wygląda sprawa zachowku?

 

Dziedziczenie po bracie kawalerze

Mój brat kawaler zmarł 9 lat temu, nie zostawił testamentu. Był właścicielem działki rolnej. Nie żyją rodzice, a z rodzeństwa zostałam tylko ja. Brat nie miał dzieci, ale ja i pozostałe nieżyjące rodzeństwo mamy. Czy mogę tylko ja dziedziczyć po bracie? Czy postępowanie spadkowe muszę przeprowadzać

 

Spadek dla wspólnego syna z drugiego małżeństwa

Jestem żoną wdowca, z pierwszego małżeństwa mąż ma trójkę dzieci i wspólnie mamy syna. Z uwagi na zabezpieczenie dzieci z pierwszego małżeństwa swój majątek, którego się dorobiliśmy wspólnie, czyli gospodarstwo rolne i budynek mieszkalny, chcemy przekazać naszemu wspólnemu synowi. Jaka forma przekaz

 

Dom w zamian za opiekę - czy należy się zachowek?

Mama zmarła w tym miesiącu, ojciec zmarł 6 lat temu. Wcześniej rodzice przepisali dom jako darowiznę mojej siostrze w zamian za opiekę. Czy należy się zachowek dla pozostałego rodzeństwa, czyli dla mnie i brata?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »