.
Udzieliliśmy ponad 126,8 tys. porad prawnych i mamy 14 401 opinii Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Kto dziedziczy po bracie który miał córkę i nie był żonaty?

• Autor: Łukasz Poczyński

Dwa lata temu ojciec podarował całe gospodarstwo rolne mojemu bratu (my z siostrą nic nie otrzymałyśmy), zgodnie z niepisaną umową po 5 latach brat miał podzielić się z nami. Niestety brat zmarł, pozostawił córkę (nie był żonaty). Matka dziecka upomina się o spadek dla córki. Kto dziedziczy po bracie? Rodzice chcieliby odzyskać wszystko, zatem czy postąpili zgodnie z prawem przekazując całe gospodarstwo bratu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Kto dziedziczy po bracie który miał córkę i nie był żonaty?

Przekazanie gospodarstwa jednemu z dzieci w drodze darowizny

Zakładam, że w opisywanej sprawie zaszły wszelkie przesłanki warunkujące ważność dokonanej darowizny. Mam tu przede wszystkim na myśli formę aktu notarialnego konieczną do przekazania nieruchomości, ale także zgodę obojga małżonków na tę darowiznę. Zgodnie bowiem z art. 37 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgody drugiego małżonka wymaga darowizna z majątku wspólnego z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych (dotyczy to jednak tylko sytuacji, kiedy gospodarstwo wchodziło w skład majątku wspólnego małżonków).

 

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Podkreślić należy, że darczyńca ma możliwość i prawo zadecydowania o tym, jakiej osobie przekazać darowiznę – w tym zakresie darczyńca ma więc pełną swobodę.

 

Jeśli chodzi o kwestię dziedziczenia, to jeśli brat nie sporządził testamentu (a zakładam, że tak było), wówczas w grę będzie wchodziło dziedziczenie ustawowe regulowane przepisami Kodeksu cywilnego.

Dziedzicznie ustawowe 

Zgodnie z art. 931 § 1 K.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 

Z pytania wynika, że brat nie był żonaty i żył w konkubinacie, a z tego nieformalnego związku pochodzi dziecko. W świetle obowiązujących przepisów konkubenci nie dziedziczą po sobie ustawowo. Osoba pozostająca w konkubinacie ze spadkodawcą mogłaby dziedziczyć, jeżeli byłaby powołana do dziedziczenia w testamencie. Natomiast dziecko urodzone w konkubinacie dziedziczy po swoich rodzicach. W opisanej sytuacji do dziedziczenia z ustawy dojdzie więc jedyne dziecko spadkodawcy.

 

Trzeba podkreślić, że w związku z tym, że córka jest jedynym spadkobiercą cały udział spadkowy przypadnie jej.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Roszczenie o zachowek

Natomiast warto byłoby się tu zastanowić nad kwestią ewentualnego roszczenia o zachowek w przyszłości, tzn. po śmierci jednego z darczyńców (rodziców). Może się bowiem okazać, że darowanie gospodarstwa rolnego spowodowało, iż bardzo mało pozostało w majątku przyszłego spadkodawcy, a co za tym idzie wartość pozostałych aktywów spadkowych będzie zerowa albo nieznaczna. Wówczas aktualizowałoby się roszczenie o zachowek. Zagadnienie zachowku jest bardzo obszernym i złożonym problemem, dlatego poniżej poruszę tylko najważniejsze kwestie.

 

W krąg spadkobierców ustawowych po zmarłym darczyńcy będzie wchodził jego małżonek oraz dzieci spadkodawcy. W sytuacji, gdy dziecko spadkodawcy (w tym wypadku brat) nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Inaczej mówiąc, na miejsce nieżyjącego brata wejdzie jego córka.

 

W Kodeksie cywilnym czytamy:

 

„Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Czy darowizny dolicza się przy obliczaniu zachowku?

Z kolei zgodnie z art. 994 K.c. zawsze do wartości spadku dolicza się wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku, bez względu na to, kiedy zostały dokonane.

W przypadku śmierci jednego z rodziców należałoby więc obliczyć wysokość zachowku doliczając do masy spadkowej wartość darowizny. Jeśli okazałoby się, że wysokość wyliczonego zachowku przekroczyła wartość majątku otrzymanego w spadku – uprawniony, po spełnieniu określonych warunków, może domagać się dokonania wyrównania od innych spadkobierców ustawowych w tym m.in. od córki zmarłego brata.

Obdarowany odpowiada co do zasady całym swoim majątkiem (a nie tylko przedmiotem darowizny) jednakże „do wysokości wzbogacenia”: oznacza to, że jeśli obdarowany darowiznę zużył, lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, nie uwolni się od obowiązku wypłaty zachowku. Obdarowany może również zwolnić się z zachowku, wydając uprawnionym przedmiot darowizny.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Łukasz Poczyński

Absolwent prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obecnie aplikant radcowski przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Toruniu. Aktualnie pracuje w dziale prawnym w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponadto posiada doświadczenie zdobyte w związku z pracą w dwóch kancelariach radcowskich. Interesuje się głównie prawem gospodarczym i handlowym oraz prawem upadłościowym i naprawczym.


Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 + IV =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu