Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Opieka nad mamą a spadek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 21.10.2015

Mój brat nigdy nie opiekował się rodzicami, nie kontaktował się z nimi od 20 lat. Czy ma takie same prawa do spadku po nich jak ja? Bez porozumienia ze mną (siostrą) udało mu się też załatwić prawne ubezwłasnowolnienie mamy. Jakie będzie miało znaczenie przejęcie opieki nad mamą w kontekście praw do spadku po niej (ojciec nie żyje)? Testamentu prawdopodobnie nie ma.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zaznaczmy na wstępie, że udział w spadku wynikający z reguł dziedziczenia ustawowego może zostać zmniejszony tylko przez spadkodawcę w testamencie. Również tylko on może w testamencie pozbawić niewdzięcznego członka najbliższej rodziny jakiegokolwiek udziału w zgromadzonym majątku, czyli go wydziedziczyć. Jak rozumiem, Pani ojciec nie żyje, a więc po jego śmierci, jeśli zmarły nie zostawił testamentu, spadek dziedziczą Pani mama, Pani brat oraz Pani, każdy po 1/3 udziału w spadku. Natomiast po śmierci mamy cały spadek zostanie podzielony w równych częściach między Panią a bratem na podstawie art. 931 Kodeksu cywilnego.

 

Spadkobierca, który opiekował się zmarłym i opłacał jego rachunki, ma szansę na zwrot przynajmniej części wydatków od pozostałych spadkobierców. Nie może jednak żądać od nich większego udziału w spadku z tego tytułu, że opiekował się zmarłym.

 

Jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 1975 r. (sygn. akt III CZP 60/75), spadkobierca może domagać się od pozostałych spadkobierców także wynagrodzenia za sprawowanie opieki nad spadkodawcą oraz poniesionych przez siebie wydatków na leczenie i utrzymanie spadkodawcy. Sąd stwierdził jednak, że nie jest to roszczenie z tytułu „spłaconych długów spadkowych”, gdyż domaga się go nie spadkobierca, który spłacił wierzyciela spadkodawcy, lecz taki, który sam był wierzycielem spadkodawcy od chwili powstania długu. Sąd uznał, że roszczeń jednych spadkobierców przeciwko pozostałym spadkobiercom z tytułu zwrotu części kosztów poniesionych na leczenie i utrzymanie spadkodawcy oraz roztoczenie nad nim pieczy nie można rozpatrywać w postępowaniu o dział spadku. To znaczy, że spadkobierca, który np. poniósł koszty związane z ostatnią chorobą spadkodawcy, nie może w postępowaniu o dział spadku domagać się ich zwrotu w całości czy części od pozostałych spadkobierców. Musiałby wystąpić o taki zwrot z osobnym pozwem.

 

Przyjęcie opieki nad matką przez brata nie ma żadnego wpływu na wielkości udziału w spadku, o czym napisałam Pani powyżej. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie ma zdolności testowania, czyli nie może sporządzić ważnego testamentu. Testament sporządzony przez osobę niemającą zdolności testowania jest bezwzględnie nieważny. Potwierdza to art. 944 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią tego przepisu: „sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych”.  Osoby ubezwłasnowolnione są pozbawione zdolności do czynności prawnych (art. 12). Tym samym majątek osoby ubezwłasnowolnionej podlega dziedziczeniu ustawowemu. Według Kodeksu cywilnego (art. 931 § 1) „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych (…)”.

 

Jednakże proszę zwrócić uwagę, że opiekun prawny mamy może podjąć kroki, żeby za jej życia przepisać na siebie jej majątek.

 

Musiałoby to nastąpić jeszcze za życia osoby ubezwłasnowolnionej w drodze:

 

  1. darowizny albo
  2. umowy o dożywocie – jeśli w majątku jest nieruchomość lub udział w nieruchomości.

 

Należy jednak pamiętać, że na dokonanie powyższych czynności rozporządzających opiekun musiałby uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. Opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku ubezwłasnowolnionego (art. 156 w związku z art. 175 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Powyższe czynności dokonane bez zgody sądu byłyby nieważne.

 

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 Kodeksu cywilnego). Oświadczenie darczyńcy wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

 

Umowa o dożywocie również wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Wyżej wymieniona umowa polega na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Ponadto powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym (art. 908).

 

Warto dodać, iż w przypadku darowizny „nieobdarowany” zstępny mamy (czyli Pani) miałby uprawnienia do żądania zachowku od poczynionej darowizny na rzecz opiekuna, natomiast jeśliby została zawarta umowa dożywocia, to niestety nie ma możliwości od tej umowy dochodzić zachowku.

 

Reasumując, poprzez opiekę nad mamą nie należy się ani Pani, ani Pani bratu większy udział w spadku po jej śmierci.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • sześć - trzy =

»Podobne materiały

Kłopot z nazwą stanowiska pracy

Prowadzę sprawy kadrowe pracowników administracji i obsługi w szkole. W szkole obowiązuje ponadzakładowy układ zbiorowy dla pracowników niebędących nauczycielami. W tym układzie jest zamieszczony wykaz stanowisk, a w nim nazwa stanowiska: „sprzątaczka”. W umowach o pracę, które spor

 

Utrudnianie korzystania z nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli

Jestem właścicielem 3/5 lokalu. Właściciel pozostałej części prowadzi w lokalu zakład szewski. Ja chciałbym otworzyć sklep obuwniczy, jednak współwłaściciel nie chce współpracować i grozi, że powymienia zamki. Czy ma do tego prawo?

 

Obowiązki spadkobiercy

Tydzień temu zmarła moja mama. Jestem jej jedyną córką, a mama była wdową. Miała mieszanie spółdzielcze własnościowe. Co powinnam teraz zrobić, by stać się właścicielem nieruchomości? Jakie są obowiązki spadkobiercy w takiej sytuacji?

 

Dwa imiona w dokumentach

W dowodzie osobistym mam wpisane dwa imiona, a w prawie jazdy – tylko pierwsze imię. Czy jest to niezgodne z prawem?

 

Obowiązek przeprowadzenia kontroli wentylacji

Czy jest obowiązek przeprowadzania kontroli wentylacji w budynku, gdzie jest elektryczność i miejskie centralne ogrzewanie? Chodzi o budynki wybudowane w latach 1999-2000.

 

Prezes stowarzyszenia a praca na etacie i własna firma

Jestem zatrudniona na 1/3 etatu jako główna księgowa w przedszkolu, na 1/2 etatu jako główna księgowa w stowarzyszeniu OPP. Oprócz tego prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą – biuro rachunkowe. Czy takie połączenie jest zgodne z prawem? Czy mogę dalej tak być zatrudniona i równocześnie

 

Zakup dwóch działek budowlanych jako wydatek na cele mieszkaniowe

Kupiliśmy z narzeczonym dom na współwłasność za 60 tys. zł. Dom był do kapitalnego remontu, który przeprowadziliśmy. Pół roku temu, przed upływem 5 lat od zakupu, sprzedałam byłemu narzeczonemu swoją część domu (1/2) za 140 tys. zł. Chciałabym przeznaczyć całą kwotę na własne cele mieszkaniowe i nie

 

Przywrócenie renty i rezygnacja z pracy

Byłam zatrudniona w jednym przedsiębiorstwie przez 36 lat. Przez 9 lat byłam również uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy. Po odebraniu mi uprawnień rentowych odwołałam się do sądu pracy, który po dwóch latach rozpatrywania przywrócił mi prawo do renty. W miesiącu, w który otrzymałam d

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »