Forma zatrudnienia psychologa i logopedy w przedszkolu

Forma zatrudnienia nauczycieli w przedszkolu niepublicznym

Zasadą wynikającą z art. 10a ust. 1 Karty Nauczyciela jest zatrudnianie nauczycieli w przedszkolach niepublicznych, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela na podstawie umowy o pracę. Oznacza to, że nauczyciel w niepublicznej placówce nie powinien być automatycznie zatrudniany na zleceniu tylko dlatego, że organ prowadzący chce ograniczyć koszty albo uprościć rozliczenia.

Psycholog i logopeda mogą być nauczycielami specjalistami. Art. 42d Karty Nauczyciela wymienia wprost nauczycieli pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych. Dlatego przy ocenie dopuszczalnej formy zatrudnienia nie wystarczy uznać, że są to „zewnętrzni specjaliści”. Trzeba ustalić, czy prowadzą zajęcia jako nauczyciele specjaliści w ramach zadań przedszkola, czy wykonują odrębne usługi niewchodzące w reżim nauczycielski.

Jeżeli psycholog lub logopeda realizuje w przedszkolu zajęcia z dziećmi, prowadzi dokumentację, uczestniczy w organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej i jest włączony w pracę placówki, należy bardzo ostrożnie podchodzić do umów cywilnoprawnych. W wielu sytuacjach właściwa będzie umowa o pracę, choć przepisy przewidują wyjątki.

Kiedy możliwa jest umowa-zlecenie albo B2B?

Aktualnie trzeba rozróżnić dwie sytuacje. Po pierwsze, ogólna reguła z art. 10a ust. 2 Karty Nauczyciela pozwala powierzyć nauczycielowi prowadzenie zajęć bezpośrednio z uczniami lub wychowankami na innej podstawie niż umowa o pracę, jeżeli wymiar tych zajęć nie przekracza 4 godzin tygodniowo i w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy.

Po drugie, do 31 sierpnia 2027 r. obowiązuje szczególne rozwiązanie przejściowe z art. 93d Karty Nauczyciela. W niepublicznych przedszkolach, szkołach i zespołach, o których mowa w art. 42d ust. 1, nauczycielom specjalistom można powierzyć prowadzenie zajęć bezpośrednio z dziećmi lub uczniami w wymiarze nie wyższym niż 9 godzin tygodniowo również na innej podstawie niż umowa o pracę. Warunek jest ten sam: w relacji nie mogą przeważać cechy stosunku pracy.

W praktyce oznacza to, że psycholog lub logopeda może wystawiać fakturę albo pracować na podstawie zlecenia tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe limity godzin, a sposób wykonywania usług nie odpowiada typowej pracy pracownika. Sama nazwa umowy, wpisanie „B2B” w dokumentach albo rozliczanie fakturą nie wystarcza.

Cechy stosunku pracy a ryzyko obejścia prawa

Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy stosunek pracy polega na wykonywaniu pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę umowy.

Ryzyko zakwestionowania zlecenia albo B2B rośnie zwłaszcza wtedy, gdy specjalista ma stały grafik narzucony przez dyrektora, wykonuje pracę osobiście w sposób podporządkowany, musi pozostawać do dyspozycji przedszkola jak pracownik, korzysta wyłącznie z organizacji placówki i faktycznie nie ponosi samodzielnego ryzyka gospodarczego. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których specjaliści w placówkach pracują według stałego harmonogramu i są włączeni w codzienną strukturę organizacyjną.

Nie każda stała godzina zajęć oznacza automatycznie stosunek pracy, bo w przedszkolu zajęcia z dziećmi muszą być zaplanowane. Istotna jest jednak całość relacji: podporządkowanie, zakres kontroli, sposób rozliczania, obowiązek osobistego świadczenia, miejsce pracy, ciągłość współpracy i realna samodzielność specjalisty.

Jakie warunki musi spełniać psycholog lub logopeda?

Nawet gdy przepisy dopuszczają inną podstawę współpracy niż umowa o pracę, specjalista nie jest traktowany jak dowolny usługodawca. Przy powierzeniu zajęć na podstawie art. 93d Karty Nauczyciela nauczyciel specjalista musi spełniać warunki wskazane w art. 10 ust. 5 pkt 3–5 Karty Nauczyciela, czyli m.in. posiadać wymagane kwalifikacje, nie może toczyć się przeciwko niemu określone postępowanie karne lub dyscyplinarne i nie może być prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo albo umyślne przestępstwo skarbowe.

Trzeba też odpowiednio stosować przepisy o informacji z Krajowego Rejestru Karnego oraz o sprawdzeniu w rejestrze orzeczeń dyscyplinarnych. Przy ogólnym wyjątku 4-godzinnym art. 10a ust. 3 Karty Nauczyciela wymaga spełnienia warunków z art. 10 ust. 5 pkt 3 i 4 oraz odpowiedniego zastosowania art. 10 ust. 8a.

Kwalifikacje psychologa i logopedy wynikają przede wszystkim z rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. W uproszczeniu: nie wystarczy sama chęć prowadzenia zajęć ani ogólne doświadczenie. Dyrektor powinien zweryfikować dokumenty potwierdzające kwalifikacje właściwe dla danego stanowiska i rodzaju prowadzonych zajęć.

Niezależnie od wymogów Karty Nauczyciela, przed dopuszczeniem osoby do działalności związanej z wychowaniem, edukacją, świadczeniem porad psychologicznych lub opieką nad małoletnimi trzeba uwzględnić obowiązki wynikające z ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. W praktyce oznacza to m.in. konieczność sprawdzenia osoby w odpowiednich rejestrach oraz odebrania wymaganych informacji i oświadczeń.

Faktura za usługi psychologa lub logopedy

Faktura może być prawidłowym sposobem rozliczenia tylko wtedy, gdy sama współpraca jest prawidłowo ukształtowana jako usługa cywilnoprawna. Jeżeli specjalista wykonuje zadania w warunkach typowych dla stosunku pracy, wystawianie faktur nie usuwa ryzyka prawnego. W razie kontroli albo sporu liczy się rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków, a nie sama nazwa dokumentu.

Najbezpieczniej w umowie cywilnoprawnej jasno określić: zakres zajęć, limit godzin, brak podporządkowania pracowniczego, zasady rozliczenia, odpowiedzialność za wykonanie usługi, sposób dokumentowania zajęć oraz obowiązek posiadania i utrzymywania wymaganych kwalifikacji. Nie należy jednak wpisywać do umowy fikcyjnych postanowień, jeżeli w praktyce specjalista pracuje jak etatowy pracownik.

Podsumowanie

Psychologa i logopedę w przedszkolu niepublicznym co do zasady należy traktować jako nauczycieli specjalistów, jeżeli wykonują zadania w ramach organizacji pracy przedszkola. Podstawową formą zatrudnienia jest umowa o pracę, ale przepisy dopuszczają wyjątki dla niewielkiego wymiaru zajęć, a do 31 sierpnia 2027 r. przewidują szczególne rozwiązanie dla nauczycieli specjalistów do 9 godzin tygodniowo.

Każda placówka oświatowa powinna ocenić nie tylko liczbę godzin, lecz także faktyczny sposób wykonywania zajęć. Jeśli współpraca ma cechy stosunku pracy, zlecenie albo B2B może zostać zakwestionowane bez względu na nazwę umowy.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 515.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 22.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, Dz. U. z 2023 r. poz. 2102, z późniejszymi zmianami.
• Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich.
• Art. 42d i art. 93d Karty Nauczyciela dotyczące nauczycieli specjalistów i okresowego limitu 9 godzin tygodniowo do 31 sierpnia 2027 r.