Mamy 10 605 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dom w zamian za opiekę - czy należy się zachowek?

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 24.08.2019

Mama zmarła w tym miesiącu, ojciec zmarł 6 lat temu. Wcześniej rodzice przepisali dom jako darowiznę mojej siostrze w zamian za opiekę. Czy należy się zachowek dla pozostałego rodzeństwa, czyli dla mnie i brata?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Żadna opinia nie wyrazi mojej wdzięczności dla zespołu ePorady. Moja sprawa wydawała mi się tak skomplikowana, że nie do rozwiązania. Nie wiedziałem, od której strony ją zacząć. Szperając w internecie, natrafiłem na ePorady i okazało się, że moją sprawę można zacząć od strony, której absolutnie bym się nie spodziewał.
Jestem bardzo zadowolony z obrotu sprawy, która mnie dotyczy. Z tak znikomych danych, które przekazałem, otrzymałem pismo tak profesjonalnie napisane, jakby zespół ePorady był moim bardzo dobrym znajomym i znał mój problem tak dobrze jak ja. Dziękuję bardzo i będę polecał wszystkim korzystanie z waszych usług.
Henryk
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Widziałem już wiele pozwów, ale sporządzony przez prawnika z eporady24.pl jest prawdziwym majstersztykiem i wyrazem profesjonalizmu. Jasno, konkretnie, przy minimum słów, maksimum treści. Do tego relacja jakości do ceny również znajduje swoje uzasadnienie. Z pełnym przekonaniem wygranej sprawy zanoszę pozew do sądu. Nikomu nie należy życzyć sądowych spraw, ale gdyby zaszła potrzeba, z pełnym przekonaniem mogę polecić eporady24.pl.
Jacek
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek

Z opisu wynika, iż rodzice wspólnie darowali jednemu ze swoich dzieci nieruchomość, wykluczając pozostałych swoje spadkobierców ze spadku. Rozumiem, że ani Pani, ani Pani brat nie otrzymaliście od rodziców darowizny ani nic w spadku, co wyczerpywałoby zachowek. Roszczenie o zachowek po ojcu jest już przedawnione. Pozostaje więc roszczenie o zachowek po mamie.

 

Zgodnie z treścią art. 993 Kodeksu cywilnego przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę. Literalne brzmienie art. 993 (również po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 85, poz. 458) jednoznacznie wskazuje na intencję ustawodawcy co do ukształtowania zamkniętego katalogu przypadków, warunkujących możliwość doliczenia do masy spadku przedmiotów, które w chwili otwarcia spadku nie należały już do majątku zmarłego, albowiem zostały zeń przeniesione do majątku osoby trzeciej (darowizny). Przemawia za tym przede wszystkim użycie słowa „darowizny” zamiast wyrazu lub sformułowania, umożliwiającego rozszerzającą interpretację pojęcia, np. „aktywa przeniesione z majątku spadkodawcy do majątku osoby trzeciej pod tytułem darmym”.


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Fot. Fotolia

Dom w zamian za opiekę - czy należy się zachowek?

 

W ujęciu art. 888 darowizna jest umową, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Elementem przedmiotowo istotnym tej umowy jest zatem bezpłatność, polegająca na tym, że świadczenie darczyńcy musi być subiektywnie i obiektywnie bezpłatne, tj. niezależne od uzyskania korzyści lub ekwiwalentu od obdarowanego. Świadczenie darczyńcy traci charakter nieodpłatny, jeżeli zostało spełnione w celu uzyskania innego świadczenia ekwiwalentnego, a więc równoważnego wartościowo z przedmiotem darowizny.

 

Z kolei umowa dożywocia wymaga zobowiązania się właściciela nieruchomości do przeniesienia jej własności na nabywcę, który w zamian za to zobowiązuje się zapewnić zbywcy lub osobie mu bliskiej dożywotnie utrzymanie (art. 908 § 1 i 3). Jest to zatem umowa wzajemna, dwustronnie zobowiązująca, a przy tym odpłatna, co oznacza, że świadczenie jednej strony umowy znajduje swój odpowiednik w świadczeniu drugiej strony. W przypadku umowy o dożywocie zbywca nieruchomości (dożywotnik) uzyskuje określone świadczenie służące w zasadzie zaspokojeniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych (zob. wyrok SN z 9 maja 2008 r., sygn. akt III CSK 359/07, LEX nr 453125). Świadczenie dożywotnika ma więc swój odpowiednik (równoważnik) w świadczeniu nabywcy nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia dla kwestii odpłatności to, czy świadczenie nabywcy odpowiada dokładnie wartości nieruchomości.

 

Kolejny aspekt to charakter umowy między rodzicami a siostrą. Jeśli było to dożywocie – przepisanie nieruchomości w zamian za opiekę, i siostra tę opiekę faktycznie wykonywała, niestety nie ma podstaw do zachowku. Jeśli była to darowizna – nieodpłatna, niewiążąca się z żadnymi świadczeniami, to można mówić o prawie do zachowku, ale tylko od części mamy. Jeśli zaś umowa tylko nazywała się umową dożywocia, a w rzeczywistości żadnych świadczeń siostra na rzecz rodziców nie wykonywała, to możemy mówić o umowie darowizny.

 

Niezależnie od powyższej interpretacji umowy darowizny w najnowszym orzecznictwie na gruncie art. 1039 § 1 pojawiło się stanowisko, zgodnie z którym za darowiznę w rozumieniu art. 1039 § 1 należy rozumieć nie tylko taką umowę, która niezależnie od oznaczenia przyjętego przez strony, stanowiła umowę darowizny w rozumieniu art. 888 § 1, ale także wszelkiego rodzaju umowy, na podstawie których dochodzi do przysporzenia dokonanego pod tytułem darmym, nawet gdy źródła takiego przysporzenia nie można zakwalifikować jako umowy darowizny. Powołam orzeczenia Sądu Najwyższego, a to: postanowienie SN z 23.09.2012 r., sygn. akt I CSK 217/12, i postanowienie SN z 9.12.2010 r., sygn. akt III CSK 39/10. Wprawdzie powyższe judykaty zostały wydane w związku z art. 1039 § 1, jednak treść tego przepisu oraz wydane orzeczenia pozwalają na zastosowanie analogicznej wykładni dla pojęcia „darowizna”, o którym mowa w art. 993. Za rozszerzonym rozumieniem pojęcia „darowizny” na gruncie tak art. 993 i art. 1039 § 1 przemawia nie tylko wykładnia systemowa, ale także funkcjonalna. Odwołać należy się do celu jakiemu służy instytucja zachowku rozumiana jako urzeczywistnienie obowiązków moralnych jakie spadkodawca ma względem swoich najbliższych oraz realizacji zasady, że nikt nie może na wypadek swojej śmierci rozporządzić swoim majątkiem zupełnie dowolnie, z pominięciem swoich najbliższych, w szczególności gdy pominięcie następuje pod tytułem darmym.

 

Za darowiznę w rozumieniu tak art. 1039 § 1 i 993 można uznać bowiem także umowę dożywocia. Przepis art. 908 § 1 wskazał, że umowa taka wymaga świadczenia obu stron, jednak świadczenia nabywcy (nieruchomości) nie zawsze można zakwalifikować jako świadczenia pod tytułem odpłatnym. Odpowiadając jednoznacznie na Pani pytanie – z części ojca roszczenie o zachowek jest przedawnione. Z części mamy – byłby należy, o ile umowa była umową darowizny, a nie umową dożywocia.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 + III =

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

»Podobne materiały

Prawa spadkowe osoby ubezwłasnowolnionej

Jakie prawa spadkowe po śmierci rodziców posiada osoba ubezwłasnowolniona przebywająca w ośrodku pomocy społecznej i posiadająca własną rentę, jeśli istnieje testament, wedle którego majątek dziedziczy jej rodzeństwo?

Wykup mieszkania z zasobów WAM a prawo współwłasności

Ojciec otrzymał 20 lat temu mieszkanie z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zmarł w 1997 r. Aż do 2002 r. mieszkałem w tym lokalu z mamą, która wykupiła mieszkanie dwa lata później, stając się jego właścicielem (figuruje w księdze wieczystej). Teraz chciałaby je sprzedać i kupić inne. Czy jestem współwłaścicielem tego mieszkania? Jeśli tak, jak ustalić prawo do niego, jak to przeprowadzić od strony formalnej? Jak wygląda kwestia spadku po ojcu (żadna sprawa spadkowa nie została przeprowadzona)?

Intercyza a dziedziczenie majątku małżonków

Małżeństwo ma podpisaną intercyzę, nie ma dzieci. Każde z małżonków posiada dwoje dzieci z poprzednich związków. W jakich wielkościach dziedziczy małżonek, a w jakich każde z dzieci spoza tego związku, w przypadku śmierci jednego z małżonków? Czy otrzymany przez męża spadek (w trakcie trwania małżeństwa) wlicza się do masy spadkowej?

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »