.
Udzieliliśmy ponad 126,8 tys. porad prawnych i mamy 14 401 opinii Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Czy gmina musi zapewnić dojazd do działki budowlanej?

• Data: 10-02-2024 • Autor: Anna Pabis

Kwestia dostępu do własnej działki przez drogę gminną często wiąże się z prawnymi i administracyjnymi wyzwaniami. W artykule zajmiemy się problemem, gdy jedyna legalna droga dojazdowa do działki, zarządzana przez gminę, jest nieprzejezdna. Poruszymy kwestię prawnych aspektów utrzymania dostępu do drogi gminnej, możliwości wykupu przez osoby trzecie takiej drogi oraz obowiązków gminy utrzymania tego typu dróg. Rozważymy również na przykładzie sprawy pana Artura, jakie kroki prawne może podjąć właściciel działki, aby zabezpieczyć swój dostęp do drogi publicznej i jakie mogą być konsekwencje likwidacji drogi przez gminę.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Czy gmina musi zapewnić dojazd do działki budowlanej?

Do działki budowlanej pana Artura dochodzi droga gminna i na niej się też kończy. Sąsiad jest właścicielem działek po obu stronach tej drogi i chciałby, aby droga została zlikwidowana. Jak podaje pan Artur, z tej drogi od wielu lat jego rodzinna nie korzysta, stała się ona nieprzejezdna, bo zarosła krzewami i drzewami. On i jego rodzina korzystają z drogi, która prowadzi przez ich działkę do szosy znajdującej się na terenie, którego właścicielem są Polskie Koleje Państwowe. Co ważne, ta droga gminna jest ich jedynym prawnym dojazdem do domu, potrzebnym np. do celów budowlanych. Pan Artur pyta, czy sąsiad może pozbawić ich jedynego dostępu do drogi publicznej, np. wykupując zarośniętą drogę od gminy, czy można temu jakoś zapobiec. Czy gmina musi zapewnić dojazd do działki? Czy istnieje potrzeba wystąpienia do urzędu gminy o ustalenie granic drogi i oczyszczenie jej z krzewów i drzew? Kto ponosi koszty z tym związane?

Droga gminna - przepisy w rozumieniu ustawy o drogach publicznych

Droga gminna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych jest drogą publiczną. W myśl art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych : „drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy”. W myśl art. 20 ustawy o drogach publicznych do zarządcy drogi należy w szczególności pełnienie funkcji inwestora, utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą.

 

Ustawa wymienia także drogi wewnętrzne, które mogą stanowić własność poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, Skarbu Państwa czy też innych podmiotów. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych: „drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi”. W myśl art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych: „budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku – do właściciela tego terenu”.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Finansowanie zadań w zakresie dróg wewnętrznych

Finansowanie zadań, o których mowa wyżej, w zakresie dróg wewnętrznych należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku – do właściciela tego terenu.

 

Zgodnie z tezą wyroku WSA w Warszawie z 10 maja 2006 r. (sygn. akt: VII SA/Wa 90/06): „Pojęcie »droga« należy odnieść do przepisów ustawy o drogach publicznych (poz. 2086 ze zm.), klasyfikującej drogi publiczne według kategorii, a następnie klas. Drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, m.in. drogi dojazdowe do gruntów rolnych, są drogami wewnętrznymi, które nie spełniają definicji drogi zawartej w ustawie – Prawo budowlane”.

 

Niezależnie od tego, czy opisana w pytaniu droga gminna ma status drogi publicznej, czy też wewnętrznej, na gminie jako właścicielu spoczywa obowiązek jej utrzymania. Obowiązki gminy wynikają z ustawy o drogach publicznych w przypadku dróg publicznych lub z Kodeksu cywilnego (K.c.) w przypadku dróg wewnętrznych. To oznacza, że z budżetu gminy mają być finansowane prace związane z utrzymaniem czy inwestycjami na drodze.

Czy droga publiczna może zostać sprzedana?

Jeżeli droga ma charakter drogi publicznej, nie może stanowić przedmiotu obrotu. W myśl uzasadnienia zawartego w uchwale Sądu Najwyższego z 13 października 2006 r. (sygn. akt: III CZP 72/06) do wyłączonych z obrotu należą m.in. rzeczy publiczne extra commercium, które wprawdzie mogą być przedmiotem prawa własności, ale zastrzeżonego tylko dla podmiotów własności publicznej. Są one wyłączone z obrotu w sensie ekonomicznym i prawnym, co oznacza, że wprawdzie państwo lub gmina są właścicielami rzeczy, lecz prawem tym nie mogą rozporządzać na rzecz innych podmiotów. Rzecz wyłączona z obrotu nie może być więc przedmiotem przeniesienia własności ani ustanowienia użytkowania wieczystego, nie może zatem w odniesieniu do takiej rzeczy powstać roszczenie o ustanowienie tego prawa na rzecz osoby niebędącej podmiotem publicznym. Taka rzecz nie może być również przedmiotem posiadania, skoro mogłoby ono prowadzić do nabycia własności przez osobę, która nie może być jej właścicielem.

 

Z tych przyczyn, jeżeli mamy do czynienia z drogą gminną o kategorii publicznej, to sąsiad pana Artura nie może jej nabyć na własność, zasiedzieć itp.

 

Inaczej byłoby w przypadku dróg wewnętrznych gminnych. Do takich dróg stosuje się przepisy prawa cywilnego. Zarówno sąsiad, jak i pan Artur mogliby, o ile gmina zechce sprzedać grunt, nabyć własność działki, zasiedzieć działkę, wynająć ją czy też wydzierżawić.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Skutki likwidacji drogi dojazdowej przez gminę 

Jeżeli droga dojazdowa umożliwia dostęp do drogi publicznej i zostało to ustalone w warunkach zagospodarowania terenu oraz w oświadczeniu zarządcy drogi dołączonym do wniosku o pozwolenie na budowę, to dostęp ten powinien zostać utrzymany. Likwidacja tej drogi dojazdowej przez gminę skutkowałaby po stronie gminy obowiązkiem zapewnienia panu Arturowi innego dostępu do drogi publicznej, o ile nie ma on takiego dostępu. Jeżeli gmina zlikwiduje jedyną drogę dojazdowa i nie zapewni innego dostępu do drogi publicznej, po stronie pana Artura powstaje roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Zgodnie z art. 145 K.c.:

§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.

§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy”.

 

Choć przepis mówi o braku odpowiedniego dostępu do nieruchomości, to nie można tego sformułowania rozumieć zbyt szeroko i nie wystarczą subiektywne odczucia właściciela działki, aby móc skutecznie domagać się ustanowienia służebności drogi koniecznej. Nie wystarczy powiedzieć, że droga, która prowadzi do nieruchomości, jest nieodpowiednia i że lepsza byłaby inna, bo właścicielowi byłoby wygodniej się dostać do drogi publicznej. Sąd zgodzi się na ustanowienie służebności, gdy nieruchomość ma już zapewniony inny dojazd, tylko wyjątkowo.

Z opisu sprawy wynika, że obecnie nieruchomość nie jest odcięta od drogi publicznej i dojazd jest realizowany przez tereny kolejowe. Z tych przyczyn likwidacja istniejącej drogi gminnej mogłaby nie stanowić wytaczającej przesłanki uwzględnienia powództwa o ustanowienie służebności drogi koniecznej.

Panu Arturowi proponowałabym dla ochrony własnego interesu prawnego zwrócić się do gminy z żądaniem przywrócenia przejezdności drogi gminnej. Należy przy tym powołać się na to, że droga stanowi dojazd do posesji, a gmina jako właściciel ma obowiązek utrzymywać nieruchomość w należytym stanie. Można także zaproponować gminie zawarcie umowy użyczenia na rzecz pana Artura, czyli nieodpłatnego korzystania z drogi. W ramach umowy użyczenia musiałby on jednak dbać o użyczoną nieruchomość. W ten sposób zagwarantowany zostałby dojazd do działki. Bardziej skuteczna byłaby jednak instytucja ustanowienia służebności drogowej.

Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›

Zagwarantowanie dostępu do drogi publicznej

Podsumowując: w pierwszej kolejności należy ustalić, jaki status ma droga – czy jest to droga wewnętrzna, czy droga publiczna. Gmina ma obowiązek dbać o swoje mienie, w tym o posiadane nieruchomości. Jeśli droga okaże się drogą publiczną, na podstawie ustawy o drogach publicznych należy wezwać gminę do wykonywania swoich obowiązków ustawowych, to jest utrzymania drogi w należytym stanie. Jeżeli mamy do czynienia z drogą wewnętrzną, to należy wezwać gminę do wykonywania obowiązków właścicielskich, to jest utrzymania drogi w należytym stanie.

 

Sąsiad może czynić starania, by nabyć grunt gminny, z tym że wykluczone jest nabywanie gruntów zajętych pod drogi publiczne.

 

Dla ochrony swojego interesu prawnego, w przypadku gdy droga jest drogą wewnętrzną, można zaproponować gminie zawarcie umowy użyczenia. Wówczas na biorącego w użyczenie spadają obowiązki związane z utrzymaniem przedmiotu użyczenia, ale zyskuje on tytuł prawny do nieruchomości. Najskuteczniejszym sposobem na zagwarantowanie dostępu do drogi (w przypadku dróg wewnętrznych) jest ustanowienie służebności przejazdu i przechodu na nieruchomości gminnej.

Przykłady

Przypadek pana Jana

Pan Jan mieszka na wsi, gdzie jedynym dojazdem do jego gospodarstwa jest droga gminna. Droga ta jednak przez lata nie była remontowana, a rosnące wokół drzewa i krzewy sprawiły, że stała się praktycznie nieprzejezdna. Pan Jan, potrzebując dojazdu dla dostaw materiałów budowlanych, zwrócił się do gminy z prośbą o jej oczyszczenie i remont. Władze gminne, po rozpatrzeniu sytuacji, podjęły odpowiednie działania, przywracając drodze funkcjonalność.

 

Historia pani Katarzyny

Pani Katarzyna nabyła działkę budowlaną, do której jedyny dojazd prowadził przez drogę gminną. Sąsiednia działka, przez którą przebiegała droga, została sprzedana nowemu właścicielowi, który planował jej zamknięcie, twierdząc, że droga jest zbędna. Pani Katarzyna, zaniepokojona perspektywą utraty dostępu do swojej działki, zwróciła się o pomoc prawną. Ostatecznie, po interwencji u władz lokalnych, potwierdzono, że droga gminna musi pozostać dostępna dla wszystkich mieszkańców, w tym dla pani Katarzyny.

 

Sytuacja pana Krzysztofa

Pan Krzysztof, właściciel działki rolniczej, przez wiele lat korzystał z alternatywnej drogi przebiegającej przez jego własny teren, zaniedbując drogę gminną. Jednak, gdy nadszedł czas na większe prace rolnicze, wymagające użycia ciężkiego sprzętu, okazało się, że alternatywna droga nie jest dostosowana do takich potrzeb. Pan Krzysztof musiał wówczas wystąpić do gminy o odnowienie zaniedbanej drogi gminnej, aby zapewnić bezpieczny i stabilny dojazd dla ciężkiego sprzętu rolniczego. Gmina podjęła niezbędne kroki, aby droga spełniała swoją funkcję.

Podsumowanie

Artykuł podkreśla znaczenie drogi gminnej jako kluczowego elementu zapewniającego dostęp do nieruchomości prywatnych. W kontekście prawnym właściciele działek mają prawo do utrzymania tego dostępu, a obowiązki gminy obejmują utrzymanie drogi w odpowiednim stanie, niezależnie od jej aktualnego wykorzystania. Sytuacje opisane w artykule ukazują, jak ważne jest zrozumienie praw właścicieli nieruchomości i ról administracyjnych, aby w razie potrzeby efektywnie chronić swoje prawa do dostępu do własnej działki.

Oferta porad prawnych

Jeśli napotykasz problemy związane z dostępem do Twojej działki przez drogę gminną, nasz zespół specjalistów oferuje profesjonalne porady prawne online oraz pomoc w przygotowaniu odpowiednich pism. Skontaktuj się z nami, by uzyskać wsparcie dopasowane do Twojej indywidualnej sytuacji. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2006 r., sygn. akt: III CZP 72/06
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt: VII SA/Wa 90/06

 

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Anna Pabis




Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • II minus 9 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu