Abonament RTV u małżonków mieszkających osobno – kiedy płaci się dwa razy?

Obowiązek rejestracji odbiorników RTV

Obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wynika z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 2 tej ustawy za używanie odbiorników pobiera się opłaty abonamentowe, a osoba posiadająca odbiornik w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu jest uznawana za osobę używającą odbiornika.

Odbiornik należy zarejestrować w ciągu 14 dni od wejścia w jego posiadanie. Rejestracji można dokonać w placówce Poczty Polskiej albo przez internet. Po rejestracji obowiązek płacenia powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji.

Dla obowiązku abonamentowego zasadnicze znaczenie ma posiadanie i możliwość używania odbiornika, a nie to, czy dana osoba ogląda konkretny program, korzysta z telewizji publicznej, ma podpisaną umowę z operatorem kablowym, satelitarnym albo serwisem streamingowym. Opłata za telewizję kablową lub platformę cyfrową nie zastępuje abonamentu RTV. Szerzej ten problem omawia materiał: brak umowy z TVP a abonament.

Jedna opłata abonamentowa w gospodarstwie domowym

Ustawa przewiduje ważne uproszczenie dla osób fizycznych: jedna opłata abonamentowa jest należna niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym oraz w samochodzie stanowiącym ich własność.

Gospodarstwem domowym jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie. Oznacza to, że trzeba badać nie tylko więź rodzinną, ale przede wszystkim faktyczne wspólne zamieszkiwanie i wspólne utrzymywanie się.

W praktyce małżonkowie mieszkający razem w jednym mieszkaniu i wspólnie prowadzący dom płacą jedną opłatę, nawet jeżeli mają kilka odbiorników. Jeżeli jednak jedno z małżonków mieszka i pracuje w Warszawie, a drugie mieszka i pracuje w Poznaniu, i każde ma do dyspozycji odbiornik RTV w swoim lokalu, trudno obronić stanowisko, że jest to jedno gospodarstwo domowe w rozumieniu ustawy. Samo wspólne ponoszenie niektórych kosztów, wspólny rachunek bankowy albo małżeńska wspólność majątkowa nie przesądzają jeszcze o jednym gospodarstwie domowym.

Czy małżonkowie mieszkający osobno muszą płacić dwa abonamenty RTV?

Jeżeli małżonkowie faktycznie mieszkają osobno i każde z nich posiada oraz używa odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w swoim miejscu zamieszkania, najbezpieczniejsze prawnie jest przyjęcie, że powstają dwa odrębne obowiązki abonamentowe. W takiej sytuacji każdy z małżonków może być traktowany jako odrębne gospodarstwo domowe.

Inaczej można ocenić sytuację, w której drugie mieszkanie ma charakter czysto czasowy, nie ma w nim odbiornika RTV albo odbiornik został wyrejestrowany i faktycznie nie jest używany. Wówczas nie chodzi o „uniknięcie” podwójnej opłaty przez samo oświadczenie, lecz o prawidłowe ustalenie, czy w drugim miejscu w ogóle istnieje zarejestrowany albo używany odbiornik oraz czy dana osoba tworzy tam samodzielne gospodarstwo domowe.

W razie sporu warto zebrać dowody pokazujące rzeczywisty sposób korzystania z lokali: gdzie znajduje się centrum życia rodzinnego, czy w drugim lokalu jest odbiornik, kto jest jego posiadaczem, czy odbiornik był zarejestrowany oraz czy dokonano aktualizacji danych albo wyrejestrowania.

Rejestracja jest związana z abonentem, a nie tylko z mieszkaniem

Odbiornik RTV jest rejestrowany na dane abonenta i przypisany do indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Dlatego sprzedaż mieszkania, przeprowadzka, wynajem lokalu albo rozstanie małżonków nie powodują automatycznie zakończenia obowiązku opłacania abonamentu.

Jeżeli odbiornik nie jest już używany, został zbyty, zlikwidowany albo abonent zmienia dane adresowe, trzeba dopełnić formalności wobec Poczty Polskiej: zgłosić zmianę danych, zmianę liczby odbiorników albo wyrejestrowanie. Brak takiej czynności może prowadzić do dalszego naliczania opłat, nawet jeśli faktyczna sytuacja życiowa uległa zmianie.

W orzecznictwie podkreślano, że wcześniejsze zarejestrowanie odbiornika, bez późniejszego wyrejestrowania, może stanowić podstawę do dalszego przyjmowania obowiązku abonamentowego. Taki pogląd pojawił się m.in. w wyroku WSA w Gliwicach o sygn. I SA/Gl 1321/16.

Stawki abonamentu RTV w 2026 r.

W 2026 r. miesięczna opłata abonamentowa wynosi 9,50 zł za używanie odbiornika radiofonicznego oraz 30,50 zł za używanie odbiornika telewizyjnego albo telewizyjnego i radiofonicznego. Przy płatności z góry za cały rok obowiązuje zniżka: roczna opłata wynosi 102,60 zł za radio oraz 329,40 zł za telewizor albo telewizor i radio.

Jeżeli abonent płaci co miesiąc bez rocznej zniżki, koszt za 12 miesięcy wynosi odpowiednio 114 zł za radio oraz 366 zł za telewizor albo telewizor i radio. Zniżka za wpłatę z góry przysługuje wtedy, gdy opłata zostanie wniesiona do 25. dnia pierwszego miesiąca okresu rozliczeniowego.

Kontrola i opłata za niezarejestrowany odbiornik

Poczta Polska jest uprawniona do kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV i uiszczania opłat. Kontroler powinien okazać upoważnienie do kontroli i legitymację służbową, a na żądanie także dowód osobisty.

W razie stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika pobiera się opłatę w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia naruszenia. Przy stawkach z 2026 r. oznacza to 285 zł za niezarejestrowany odbiornik radiowy oraz 915 zł za niezarejestrowany odbiornik telewizyjny albo telewizyjny i radiowy.

Po kontroli może zostać wydana decyzja administracyjna nakazująca rejestrację odbiornika i ustalająca opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika. Brak zapłaty może skutkować upomnieniem, wystawieniem tytułu wykonawczego i egzekucją administracyjną prowadzoną przez urząd skarbowy.

Zaległości i przedawnienie abonamentu RTV

Opłaty abonamentowe mają charakter publicznoprawny. W przypadku opóźnienia naliczane są odsetki jak dla zaległości podatkowych, a dochodzenie należności odbywa się w trybie egzekucji administracyjnej. Jeżeli abonent otrzyma wezwanie obejmujące kilka lat, powinien sprawdzić nie tylko wysokość zaległości, ale także okres, za który jest ona dochodzona.

W aktualnej praktyce i orzecznictwie przyjmuje się, że przedawnienie opłat RTV następuje co do zasady po 5 latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Wynika to z kwalifikowania abonamentu jako daniny publicznej oraz stosowania art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Takie stanowisko pojawiało się m.in. w wyroku WSA w Gliwicach z 30 lipca 2012 r., sygn. I SA/Gl 210/12, oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym publicznoprawnego charakteru abonamentu RTV.

Przykładowo należność, której termin płatności upłynął w 2020 r., przedawnia się zasadniczo z końcem 2025 r. Trzeba jednak pamiętać, że w konkretnych sprawach bieg terminu może być przerywany lub zawieszany na zasadach właściwych dla należności publicznoprawnych. Dlatego przy większych kwotach warto przeanalizować całą korespondencję, tytuły wykonawcze i daty czynności egzekucyjnych. Pomocny może być także materiał o tym, jak analizować zaległe opłaty abonamentowe.

Zwolnienia z abonamentu RTV

Niektóre osoby mogą korzystać ze zwolnienia z opłat abonamentowych. Dotyczy to m.in. osób, które ukończyły 75 lat, osób zaliczonych do I grupy inwalidzkiej, weteranów będących inwalidami wojennymi lub wojskowymi, a także osób, które ukończyły 60 lat i mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza 50% przeciętnego wynagrodzenia.

Co do zasady osoba uprawniona do zwolnienia powinna przedstawić w placówce Poczty Polskiej dokument potwierdzający uprawnienie i złożyć oświadczenie. Zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu złożenia dokumentów. Szczególnym przypadkiem są osoby, które ukończyły 75 lat i mają zarejestrowany odbiornik – w ich przypadku zwolnienie działa z mocy prawa.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
• Rozporządzenie KRRiT z dnia 27 czerwca 2025 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 885).
• Informacje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o wysokości opłat abonamentowych w 2026 r.
• Informacje Poczty Polskiej S.A. o rejestracji odbiorników, kontroli obowiązku rejestracji i zwolnieniach od opłat abonamentowych.
• Wyrok WSA w Gliwicach z 30 lipca 2012 r., sygn. I SA/Gl 210/12.
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08.
• Wyrok NSA z 7 marca 2023 r., sygn. II GSK 94/20.
• Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. I SA/Gl 1321/16.