Praca w Polsce i Wielkiej Brytanii – rezydencja podatkowa, PIT i składki

Od czego zacząć: rezydencja podatkowa

W pierwszej kolejności należy ustalić, w którym państwie dana osoba ma rezydencję podatkową. W polskim prawie podstawą jest art. 3 ust. 1, ust. 1a i ust. 2a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów, czyli ma nieograniczony obowiązek podatkowy.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się, zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, osobę fizyczną, która:

• posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo
• przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek. Jeżeli więc po powrocie do Polski tutaj znajduje się rodzina, mieszkanie, zasadnicze interesy majątkowe, aktywność zawodowa i życiowa, organ podatkowy może uznać, że doszło do przeniesienia ośrodka interesów życiowych do Polski, nawet jeżeli część pracy nadal jest wykonywana w Wielkiej Brytanii.

Zmiana rezydencji w trakcie roku podatkowego

Rezydencja podatkowa może zmienić się w trakcie roku. W praktyce oznacza to, że za część roku podatnik może być rezydentem Wielkiej Brytanii, a od dnia przeprowadzki i przeniesienia ośrodka interesów życiowych do Polski może stać się polskim rezydentem podatkowym. Polski rok podatkowy trwa od 1 stycznia do 31 grudnia, natomiast brytyjski rok podatkowy zasadniczo od 6 kwietnia do 5 kwietnia kolejnego roku. Różnica ta nie zmienia polskich zasad rozliczenia, ale wymaga ostrożnego podziału dochodów według okresów i miejsca wykonywania pracy.

Jeżeli jednocześnie Polska i Wielka Brytania uznają daną osobę za swojego rezydenta, należy zastosować art. 4 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dnia 20 lipca 2006 r. Przepis ten zawiera reguły kolizyjne, które kolejno badają m.in. stałe miejsce zamieszkania, ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze, zwykłe przebywanie oraz obywatelstwo.

W podobnych sprawach istotne jest udokumentowanie faktów: daty przeprowadzki, umowy najmu lub zakupu mieszkania, miejsca pobytu rodziny, miejsca pracy, liczby dni pobytu w każdym kraju, a także rozliczeń z brytyjskim HMRC. Przydatne może być także ustalenie, jak wygląda rezydencja podatkowa po powrocie do Polski i pracy zdalnej dla zagranicznego pracodawcy.

Gdzie opodatkować wynagrodzenie z pracy w Polsce i w Wielkiej Brytanii?

Dla dochodów z pracy najemnej kluczowy jest art. 14 ust. 1 Konwencji polsko-brytyjskiej z dnia 20 lipca 2006 r. Zgodnie z tym przepisem pensje, płace i inne podobne wynagrodzenia osoby mającej miejsce zamieszkania w jednym państwie podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że praca jest wykonywana w drugim państwie. Jeżeli praca jest tam wykonywana, wynagrodzenie z tego tytułu może być opodatkowane w tym drugim państwie.

Oznacza to, że nie decyduje wyłącznie siedziba pracodawcy ani waluta wypłaty. Decydujące jest to, gdzie pracownik fizycznie przebywa w chwili wykonywania pracy. Jeżeli polski rezydent podatkowy wykonuje 75% pracy w Polsce i 25% pracy w Wielkiej Brytanii, to wynagrodzenie powinno być przypisane do tych części pracy. Część za pracę faktycznie wykonywaną w Polsce podlega opodatkowaniu w Polsce. Część za pracę faktycznie wykonywaną w Wielkiej Brytanii może być opodatkowana w Wielkiej Brytanii, a następnie musi zostać prawidłowo wykazana w polskim zeznaniu, jeżeli podatnik jest polskim rezydentem podatkowym. Dla osoby, która wraca do Polski i pracuje stąd dla brytyjskiego pracodawcy, praktyczne rozliczenie omawiamy osobno: zdalną pracę z Polski dla firmy z UK – podatki i składki.

Wyjątek z art. 14 ust. 2 Konwencji polsko-brytyjskiej może powodować opodatkowanie wynagrodzenia wyłącznie w państwie rezydencji, ale tylko po spełnieniu łącznie określonych warunków, w tym m.in. limitu pobytu do 183 dni w danym okresie oraz warunków dotyczących pracodawcy i zakładu. W przypadku zatrudnienia przez brytyjskiego pracodawcę i faktycznego wykonywania części pracy w Wielkiej Brytanii wyjątek ten często nie będzie możliwy do zastosowania, ale zawsze wymaga analizy konkretnej umowy i organizacji pracy.

Jak rozliczyć dochód brytyjski w Polsce?

Jeżeli podatnik jest polskim rezydentem podatkowym, ma obowiązek wykazać w Polsce całość dochodów, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku dochodów, które mogą być opodatkowane także w Wielkiej Brytanii, stosuje się metodę unikania podwójnego opodatkowania przewidzianą w art. 22 ust. 2 lit. a Konwencji polsko-brytyjskiej z dnia 20 lipca 2006 r., czyli metodę proporcjonalnego odliczenia. W Polsce podatek oblicza się od całości dochodu, a następnie odlicza podatek zapłacony w Wielkiej Brytanii, jednak tylko do wysokości limitu przypadającego proporcjonalnie na dochód zagraniczny.

W praktyce polski rezydent osiągający dochód z pracy w Wielkiej Brytanii składa zazwyczaj PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/ZG. Termin złożenia zeznania rocznego za dany rok podatkowy wynika z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i przypada od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli 30 kwietnia przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się zgodnie z art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia znaczenie może mieć także ulga abolicyjna z art. 27g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Od rozliczeń za 2021 r. ulga ta jest co do zasady limitowana do 1360 zł, zgodnie z art. 27g ust. 2 ustawy o PIT, z wyjątkami przewidzianymi w art. 27g ust. 5 tej ustawy, m.in. dla niektórych dochodów osiąganych poza terytorium lądowym państw.

Zaliczki na PIT przy pracy dla zagranicznego pracodawcy

Jeżeli zagraniczny pracodawca nie pełni w Polsce funkcji płatnika, pracownik może mieć obowiązek samodzielnego obliczania i wpłacania zaliczek na podatek. Wynika to z art. 44 ust. 1a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który obejmuje podatników osiągających dochody ze stosunku pracy z zagranicy bez pośrednictwa płatników.

Zgodnie z art. 44 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zaliczki miesięczne wpłaca się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano dochód, a za grudzień w terminie złożenia zeznania podatkowego. Przy obliczaniu zaliczek można uwzględniać koszty uzyskania przychodów oraz odliczenia przewidziane w ustawie, jeżeli spełnione są warunki ustawowe.

Dochód z pracy wykonywanej za granicą może być w określonych sytuacjach pomniejszony o część diet. Podstawą jest art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który przewiduje zwolnienie części przychodów osób przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku pracy za każdy dzień pobytu za granicą, w wysokości 30% diety określonej dla podróży służbowej poza granicami kraju. Zastosowanie tego przepisu zależy od konkretnego stanu faktycznego.

Składki ZUS lub składki w Wielkiej Brytanii po Brexicie

Składek na ubezpieczenia społeczne co do zasady nie opłaca się częściowo w Polsce i częściowo w Wielkiej Brytanii według proporcji 75% do 25%. W sprawach transgranicznych trzeba ustalić jedno właściwe ustawodawstwo w zakresie zabezpieczenia społecznego.

Jeżeli sytuacja danej osoby była objęta przepisami przed końcem okresu przejściowego po Brexicie i spełnione są warunki kontynuacji, znaczenie mogą mieć art. 30 i art. 31 Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. W takim przypadku art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 przewiduje zasadę podlegania ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, a art. 13 ust. 1 tego rozporządzenia reguluje osoby normalnie wykonujące pracę najemną w dwóch lub więcej państwach.

Dla nowych sytuacji po zakończeniu okresu przejściowego stosuje się przede wszystkim Protokół o koordynacji zabezpieczenia społecznego do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej a Zjednoczonym Królestwem. Zgodnie z art. SSC.10 tego Protokołu stosuje się zasadę jednego właściwego ustawodawstwa, a art. SSC.12 Protokołu dotyczy osób wykonujących pracę w dwóch lub więcej państwach. W praktyce, jeżeli pracownik mieszka w Polsce i wykonuje tutaj znaczną część pracy, właściwe może być polskie ustawodawstwo ubezpieczeniowe. Ocena zależy jednak od procentu pracy, miejsca zamieszkania, siedziby pracodawcy i tego, czy chodzi o delegowanie, pracę hybrydową, czy stały model pracy w dwóch państwach.

Jeżeli właściwe jest polskie ustawodawstwo, należy ustalić, kto wykonuje obowiązki płatnika składek. Zgodnie z art. 4 pkt 2 lit. a oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek oblicza, rozlicza i przekazuje składki. W przypadku zagranicznego pracodawcy możliwe są dodatkowe formalności w ZUS, w tym ustalenie sposobu rozliczania składek oraz uzyskanie dokumentu potwierdzającego właściwe ustawodawstwo.

Jak podejść do rozliczenia krok po kroku?

1. Ustal datę faktycznej przeprowadzki i przeniesienia ośrodka interesów życiowych do Polski na podstawie art. 3 ust. 1a ustawy o PIT.
2. Sprawdź, czy Wielka Brytania uznaje Cię za swojego rezydenta według brytyjskich zasad i czy powstaje konflikt rezydencji wymagający zastosowania art. 4 Konwencji polsko-brytyjskiej.
3. Podziel wynagrodzenie według miejsca faktycznego wykonywania pracy, zgodnie z art. 14 ust. 1 Konwencji polsko-brytyjskiej.
4. Sprawdź, czy zagraniczny pracodawca pobiera podatek w Wielkiej Brytanii i czy powinieneś samodzielnie wpłacać zaliczki w Polsce na podstawie art. 44 ust. 1a pkt 1 ustawy o PIT.
5. Ustal właściwe ustawodawstwo ubezpieczeniowe, korzystając z rozporządzenia nr 883/2004 albo Protokołu o koordynacji zabezpieczenia społecznego UE–UK.
6. Po zakończeniu roku przygotuj PIT-36 i PIT/ZG, jeżeli jako polski rezydent osiągałeś dochody zagraniczne.

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli pracownik przeprowadza się z Wielkiej Brytanii do Polski i od tego momentu większość pracy wykonuje w Polsce, powinien najpierw ustalić datę zmiany rezydencji podatkowej. Od dnia, w którym staje się polskim rezydentem podatkowym, Polska może opodatkować całość jego dochodów, przy czym wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonywaną w Wielkiej Brytanii może być również opodatkowane w UK na podstawie art. 14 Konwencji polsko-brytyjskiej. W Polsce stosuje się wtedy mechanizm unikania podwójnego opodatkowania, obecnie zasadniczo metodę proporcjonalnego odliczenia wynikającą z art. 22 ust. 2 lit. a tej Konwencji.

W zakresie składek nie należy automatycznie dzielić ich według procentu pracy w każdym państwie. Trzeba ustalić jedno właściwe ustawodawstwo, uwzględniając przepisy przejściowe po Brexicie, rozporządzenie nr 883/2004 albo Protokół o koordynacji zabezpieczenia społecznego UE–UK.

Źródła

• Art. 3 ust. 1, ust. 1a, ust. 2a, art. 21 ust. 1 pkt 20, art. 27g, art. 44 ust. 1a pkt 1, art. 44 ust. 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
• Art. 4, art. 14 i art. 22 ust. 2 lit. a Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dnia 20 lipca 2006 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.
• Art. 11 i art. 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
• Art. 30 i art. 31 Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
• Art. SSC.10 i art. SSC.12 Protokołu o koordynacji zabezpieczenia społecznego do Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej a Zjednoczonym Królestwem.
• Art. 4 pkt 2 lit. a oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.