Organizacja urzędów statystycznych
Na podstawie ustawy o statystyce publicznej stwierdzić należy, że:
- Służby statystyki publicznej stanowią Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, podlegli mu dyrektorzy urzędów statystycznych, jednostki przez niego nadzorowane (art. 22 ustawy).
- Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach statystyki jest Prezes Głównego Urzędu Statystycznego wykonujący swoje zadania przy pomocy służb statystyki publicznej. Nadzór nad Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego sprawuje Prezes Rady Ministrów. Organizację Głównego Urzędu Statystycznego określa statut nadany, w drodze rozporządzenia, przez Prezesa Rady Ministrów (art. 23 ustawy).
- Urzędy statystyczne tworzy i znosi Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze zarządzenia. Szczegółowy zakres zadań i organizację urzędu statystycznego określa statut nadany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze zarządzenia. Urzędem statystycznym kieruje dyrektor powoływany i odwoływany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Dyrektor urzędu statystycznego jest organem administracji niezespolonej w województwie (art. 25 ust. 2–5 ustawy).
Organem administracji publicznej (art. 5 § 2 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego) są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Doręczanie pism zgodnie z przepisami K.p.a.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż urzędy statystyczne jako organy administracji publicznej powinny doręczać pisma zgodnie z K.p.a., co oznacza, że zasadą jest doręczanie pism za potwierdzeniem. Potwierdzenie doręczenia pisma powinno być dokonane na odpowiednich dokumentach urzędowych, a w przypadku dokumentów doręczanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej – poprzez tzw. urzędowe poświadczenie odbioru. Pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1, co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Strona może przeprowadzić dowód przeciwko jego treści, wykazując, że pismo nie zostało jej doręczone w dacie wskazanej w dowodzie doręczenia przesyłki (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 1594/98, LEX nr 44831). Skutki niedoręczenia lub wadliwego doręczenia pisma spoczywają na organie administracji, a nie na podmiocie doręczającym (wyrok NSA z 13 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 1389/97 LEX nr 36593).
W sytuacjach określonych w art. 391 oraz art. 392 organ jest zobowiązany doręczyć pismo mające formę dokumentu elektronicznego za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Odmowa wykonania obowiązku statystycznego
Art. 57 przewiduje odpowiedzialność karną tego, kto wbrew obowiązkowi odmawia wykonania obowiązku statystycznego albo udzielenia informacji w spisie powszechnym lub innym badaniu statystycznym.
Ponadto, zgodnie z art. 7, „jeżeli badanie statystyczne jest prowadzone na zasadzie obowiązku, respondenci są obowiązani do udzielenia i przekazania prowadzącemu badanie pełnych, zgodnych ze stanem faktycznym, rzetelnych i wyczerpujących danych, zgodnie ze szczegółowym zakresem, w formie, postaci i terminach określonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej”.
W myśl art. 30 ust. 1 pkt 3) podmioty gospodarki narodowej są obowiązane do przekazania nieodpłatnie danych dotyczących prowadzonej działalności i jej wyników zgodnie z programem badań statystycznych statystyki publicznej oraz w formacie udostępnionym zgodnie z art. 18a ust. 3. Przekazywanie danych odbywa się:
- w postaci elektronicznej, w szczególności za pośrednictwem elektronicznej platformy gromadzenia danych statystycznych, a w przypadkach wskazanych w programie badań statystycznych statystyki publicznej - w innej formie lub postaci;
- w postaci wywiadu przeprowadzanego przez ankietera statystycznego metodą wywiadu bezpośredniego lub wywiadu telefonicznego.Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›
Obowiązek statystyczny mikroprzedsiębiorców
Podobny obowiązek ciąży również na mikroprzedsiębiorcach w rozumieniu art. 2 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1) za rok kalendarzowy, w którym uzyskali wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli obowiązek taki wynika z umów i zobowiązań międzynarodowych lub przepisów prawa Unii Europejskiej.
Powyższe skłania więc do wniosku, iż niespełnienie obowiązku statystycznego, o którego istnieniu podmiot nie został zawiadomiony, nie rodzi po jego stronie konsekwencji. W przypadku niedopełnienia obowiązku grzywnę wymierza właściwy dyrektor urzędu statystycznego. Nie mamy tu do czynienia z karą grzywny, a grzywną, co ustawa wyraźnie odróżnia.
Przykłady
Pan Marek prowadzi małą firmę budowlaną. Pewnego dnia otrzymuje zwykły list (nie polecony), w którym GUS wzywa go do wypełnienia obowiązku statystycznego. List nie trafia do rąk pana Marka, bo zaginął na etapie doręczenia. Po kilku miesiącach Marek otrzymuje pismo o wszczęciu postępowania o nałożenie grzywny za niewywiązanie się z obowiązku statystycznego. Podnosi on, że o obowiązku nie wiedział, bo nie doręczono mu wezwania w sposób przewidziany przez Kodeks postępowania administracyjnego. Organ statystyczny musi w tej sytuacji udowodnić skuteczne doręczenie.
Pani Anna, właścicielka mikroprzedsiębiorstwa IT, dostaje e-maila z informacją o obowiązku statystycznym. Wiadomość trafia do spamu i pozostaje nieodczytana. Po upływie terminu GUS informuje Annę o możliwości nałożenia grzywny. Kobieta wyjaśnia, że nie odebrała żadnej formalnej korespondencji i nie była świadoma obowiązku. W takiej sytuacji organ powinien wykazać, że doręczenie nastąpiło zgodnie z przepisami — np. poprzez system ePUAP lub list polecony.
Firma logistyczna pana Piotra została objęta badaniem statystycznym. Wezwanie GUS wysłał zwykłym listem na dawny adres firmy, który nie był już aktualny w rejestrach. Pismo nie dotarło do Piotra. Po kilku miesiącach organ wszczyna postępowanie w sprawie grzywny. Piotr wskazuje, że wezwania nigdy nie otrzymał, a organ nie dochował obowiązku doręczenia pisma zgodnie z K.p.a., co może skutkować uchyleniem grzywny.
Podsumowanie
Organy statystyki publicznej mają obowiązek doręczać wezwania do spełnienia obowiązku statystycznego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli w sposób zapewniający potwierdzenie odbioru. Doręczenie listem zwykłym lub e-mailem bez urzędowego poświadczenia odbioru może nie być uznane za skuteczne. W przypadku nałożenia grzywny za niewykonanie obowiązku statystycznego to organ musi udowodnić, że skutecznie zawiadomił podmiot o obowiązku. Brak prawidłowego doręczenia może skutkować brakiem odpowiedzialności po stronie podmiotu.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawach związanych z obowiązkami statystycznymi lub innymi zagadnieniami prawnymi? Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Nasi prawnicy dokładnie przeanalizują Twoją sytuację i zaproponują najlepsze rozwiązania, dbając o bezpieczeństwo Twoich interesów.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168
2. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 1594/98
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 1389/97
Działalność gospodarcza na urlopie wychowawczym
