VAT marża przy sprzedaży używanych części z demontażu

Kiedy można zastosować VAT marża do części z demontażu?

Procedura VAT marża została uregulowana w art. 120 ustawy o podatku od towarów i usług. W przypadku towarów używanych podstawą opodatkowania nie jest cała cena sprzedaży, lecz marża, czyli różnica między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku.

Zgodnie z art. 120 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT przez towary używane rozumie się ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie, antyki oraz metale szlachetne i kamienie szlachetne. Używana część samochodowa lub motocyklowa może więc spełniać tę definicję, jeżeli po demontażu nadal nadaje się do wykorzystania jako część zamienna.

Nie każda sprzedaż używanej części automatycznie daje prawo do procedury marży. Warunki trzeba badać łącznie: znaczenie ma zarówno charakter towaru, jak i to, od kogo został kupiony pojazd albo część, a także czy zakup nastąpił w celu dalszej odsprzedaży.

Zakup pojazdu od osoby prywatnej z Włoch a VAT marża

Jeżeli polski przedsiębiorca kupuje we Włoszech samochód albo motocykl od osoby prywatnej, która nie działa jako podatnik podatku od wartości dodanej, spełniony może być warunek z art. 120 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT. Przepis ten obejmuje m.in. nabycie towarów od osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niebędącej podatnikiem VAT ani podatnikiem podatku od wartości dodanej.

W praktyce oznacza to, że pojazd kupiony na umowę sprzedaży od prywatnego właściciela z Włoch, a następnie rozebrany w Polsce na części przeznaczone do odsprzedaży, może stanowić podstawę do stosowania procedury VAT marża przy sprzedaży tych części. Trzeba jednak zadbać o dokumenty potwierdzające, że sprzedawca rzeczywiście działał prywatnie, a nie jako przedsiębiorca.

Przy zakupach z UE należy także sprawdzić, czy nie mamy do czynienia z nowym środkiem transportu w rozumieniu przepisów o VAT. W takim przypadku zasady rozliczenia mogą być inne. Przy typowych pojazdach używanych przeznaczonych do demontażu ryzyko to zwykle jest mniejsze, ale nie należy go pomijać, zwłaszcza przy pojazdach z niewielkim przebiegiem lub krótkim okresem od pierwszej rejestracji.

Części z demontażu jako towary używane

Istotne znaczenie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 stycznia 2017 r. w sprawie C-471/15. TSUE uznał, że części używane pochodzące z pojazdu samochodowego wycofanego z eksploatacji, nabytego przez przedsiębiorstwo zajmujące się recyklingiem samochodowym od osoby fizycznej i przeznaczone do odsprzedaży jako części zamienne, stanowią towary używane. W konsekwencji dostawy takich części przez podatnika-pośrednika mogą być objęte procedurą marży.

Wnioski z tego orzeczenia można zastosować również do części motocyklowych, jeżeli po demontażu nadają się do dalszego użycia. Inaczej należy oceniać elementy sprzedawane jako złom, odpad albo materiał nienadający się do dalszego wykorzystania jako część. W takim przypadku procedura marży może być kwestionowana.

Podobne stanowisko prezentują organy podatkowe. W interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8 listopada 2019 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.480.2019.1.AW, wskazano, że części mechaniczne i blacharskie pochodzące z demontażu zakupionych pojazdów spełniają definicję towarów używanych, a ich sprzedaż może być objęta procedurą VAT marża, jeżeli pojazdy zostały nabyte od podmiotów wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT.

Jak ustalić marżę przy sprzedaży części?

W procedurze VAT marża opodatkowaniu podlega marża, czyli różnica między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia. Jeżeli przedsiębiorca kupuje cały pojazd, a sprzedaje z niego wiele części, powinien przyjąć racjonalny i możliwy do udokumentowania sposób przypisania ceny nabycia do sprzedawanych elementów.

W praktyce warto prowadzić ewidencję demontażu, wykaz części, ceny sprzedaży oraz sposób kalkulacji kosztu przypadającego na poszczególne części. Brak takiej dokumentacji może utrudnić obronę rozliczenia w razie kontroli podatkowej.

Do ceny nabycia w rozumieniu procedury marży zalicza się zasadniczo wszystko, co stanowi wynagrodzenie należne sprzedawcy od nabywcy, w tym koszty dodatkowe, jeżeli są pobierane przez sprzedawcę. Natomiast własne koszty demontażu, naprawy, magazynowania, reklamy czy usług obcych nie pomniejszają automatycznie marży, choć mogą stanowić koszty podatkowe w podatku dochodowym i dawać prawo do odliczenia VAT naliczonego, jeżeli spełnione są ogólne warunki odliczenia.

Faktura VAT marża, paragon i sprzedaż na rzecz konsumenta

Paragon albo faktura są dokumentami sprzedaży i same nie przesądzają o sposobie opodatkowania. Jeżeli transakcja spełnia warunki procedury marży, można ją rozliczać jako VAT marża zarówno przy sprzedaży na rzecz konsumenta, jak i przy sprzedaży na rzecz firmy.

Przy fakturze VAT marża należy pamiętać, że nie wykazuje się na niej kwoty podatku VAT. Faktura powinna zawierać oznaczenie „procedura marży - towary używane”. Nabywca nie ma prawa do odliczenia VAT z takiego dokumentu, ponieważ podatek nie jest na nim wykazany.

Sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej może wymagać ewidencjonowania na kasie rejestrującej, o ile podatnik nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku stosowania kasy. W przypadku branży części samochodowych i motocyklowych zwolnienia z kasy bywają ograniczone, dlatego obowiązek fiskalizacji należy sprawdzić odrębnie dla konkretnego asortymentu i sposobu sprzedaży.

Czy można odliczyć VAT od zakupu i kosztów demontażu?

Jeżeli pojazd został kupiony od osoby prywatnej na umowę sprzedaży bez VAT, nie wystąpi podatek naliczony do odliczenia. Dodatkowo art. 120 ust. 19 ustawy o VAT przewiduje, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów używanych, jeżeli podlegały opodatkowaniu zgodnie z procedurą marży.

Inaczej należy oceniać koszty dodatkowe ponoszone już przez przedsiębiorcę, np. usługi transportowe, naprawy, demontażu, najmu magazynu, zakup narzędzi czy obsługę księgową. Jeżeli są one związane ze sprzedażą opodatkowaną, podatnik może co do zasady odliczyć VAT naliczony na zasadach ogólnych, o ile posiada prawidłową fakturę i nie zachodzą szczególne ograniczenia.

Takie podejście potwierdza orzecznictwo. W wyroku WSA w Warszawie z 13 października 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3061/16, wskazano, że zakaz odliczenia z art. 120 ust. 19 ustawy o VAT dotyczy konkretnych towarów nabywanych do sprzedaży w procedurze marży, a nie wszystkich wydatków związanych z działalnością podatnika.

Kiedy lepiej nie stosować VAT marża?

Procedury marży nie należy stosować, jeżeli nie można wykazać, że towar został nabyty od podmiotu wymienionego w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT. Ryzykowne będzie również rozliczenie marży, gdy część nie nadaje się do dalszego użytku i jest faktycznie sprzedawana jako złom albo odpad.

Ostrożność jest potrzebna także wtedy, gdy pojazd został kupiony od zagranicznego przedsiębiorcy na zwykłą fakturę z VAT albo w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy. W takim przypadku zasady rozliczenia mogą być inne i trzeba przeanalizować dokument zakupu, status sprzedawcy oraz sposób opodatkowania transakcji w kraju dostawcy.

Jeżeli przedsiębiorca nie spełnia warunków procedury marży, sprzedaż części używanych będzie zasadniczo opodatkowana na zasadach ogólnych, najczęściej według stawki 23%, chyba że szczególny przepis przewiduje inne rozliczenie.

FAQ

Podsumowanie

W opisanym modelu, czyli przy zakupie używanych samochodów lub motocykli od osób prywatnych we Włoszech, ich demontażu w Polsce i sprzedaży sprawnych części zamiennych, procedura VAT marża może być prawidłowym sposobem rozliczenia. Kluczowe jest jednak spełnienie warunków z art. 120 ustawy o VAT oraz posiadanie dokumentów potwierdzających źródło nabycia i sposób ustalenia marży.

Nie należy utożsamiać VAT marża ze sprzedażą bez podatku. Jest to szczególny sposób ustalania podstawy opodatkowania. Przy sprzedaży części trzeba także pamiętać o prawidłowym oznaczeniu faktur, ewidencji sprzedaży oraz odrębnej analizie elementów sprzedawanych jako złom lub odpady.

Źródła

• Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 120.
• Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 stycznia 2017 r., C-471/15.
• Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8 listopada 2019 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.480.2019.1.AW.
• Wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3061/16.