Zwolnienie dyscyplinarne na L4 – co może zrobić pracownik?

Zwolnienie dyscyplinarne w trakcie chorobowego

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, potocznie nazywane zwolnieniem dyscyplinarnym, powoduje ustanie stosunku pracy z chwilą doręczenia pracownikowi oświadczenia pracodawcy. Nie ma tu okresu wypowiedzenia. Jeżeli pismo zostało skutecznie doręczone, pracownik od tego momentu nie jest już pracownikiem tej firmy, nawet jeśli przebywa na zwolnieniu lekarskim.

Ochrona przed wypowiedzeniem w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy nie blokuje automatycznie rozwiązania umowy w trybie art. 52 Kodeksu pracy. Pracodawca musi jednak wykazać konkretną, prawdziwą i wystarczająco poważną przyczynę. W przypadku zarzutu nieoddania służbowego sprzętu istotne jest, czy pracownik miał realną możliwość zwrotu, czy pozostawał w kontakcie z firmą, czy zwrócił sprzęt niezwłocznie po wezwaniu, czy pracodawca poniósł szkodę i czy zachowanie rzeczywiście można uznać za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Jeżeli problem dotyczy laptopa, telefonu, karty dostępu, samochodu albo innych narzędzi pracy, kluczowe jest udokumentowanie, kiedy nastąpiło wezwanie do zwrotu i kiedy faktycznie nastąpił zwrot sprzętu. Warto zachować protokół zdawczo-odbiorczy, potwierdzenie nadania przesyłki, korespondencję e-mail, SMS-y oraz każdą wiadomość pokazującą gotowość rozliczenia się z pracodawcą.

Kiedy dyscyplinarka może być niezgodna z prawem?

Art. 52 § 1 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika w trzech podstawowych sytuacjach: ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy przestępstwa uniemożliwiającego dalsze zatrudnianie na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste albo stwierdzone prawomocnym wyrokiem, oraz zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy.

Samo opóźnienie w oddaniu rzeczy służbowej nie zawsze wystarczy do zastosowania art. 52. Pracodawca powinien wykazać ciężki charakter naruszenia, winę pracownika oraz zagrożenie lub naruszenie interesów zakładu pracy. Jeżeli pracownik był chory, informował firmę o sytuacji, nie ukrywał sprzętu, a następnie szybko go oddał, może to przemawiać przeciwko tezie o ciężkim naruszeniu obowiązków.

W sporach tego rodzaju znaczenie ma także termin. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od dnia, w którym pracodawca uzyskał wiadomość o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Jeżeli pracodawca przekroczył ten termin, podał niekonkretną przyczynę albo nie potrafi udowodnić ciężkiego naruszenia, dyscyplinarka może zostać skutecznie zakwestionowana przed sądem pracy.

Odwołanie do sądu pracy po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia

Pracownik, który nie zgadza się ze zwolnieniem dyscyplinarnym, może żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Termin jest krótki: żądanie wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Jeżeli pozew został już wniesiony, należy skupić się na materiale dowodowym. Przydatne będą w szczególności: pismo o rozwiązaniu umowy, świadectwo pracy, korespondencja dotycząca zwrotu sprzętu, potwierdzenia zdania mienia, dokumentacja medyczna w zakresie potrzebnym do wykazania choroby i ograniczeń, historia dotychczasowej pracy, nagrody, wyróżnienia, oceny okresowe oraz dane świadków.

Sąd pracy nie bada ogólnie, czy pracownik był dobrym pracownikiem, ale czy konkretna przyczyna podana w oświadczeniu pracodawcy była prawdziwa, konkretna, aktualna i wystarczająca do rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym. Długi staż i wcześniejsze wyróżnienia nie wykluczają dyscyplinarki, ale mogą mieć znaczenie przy ocenie stopnia winy, dotychczasowego stosunku do obowiązków i proporcjonalności reakcji pracodawcy.

Czy po dyscyplinarce trzeba nadal być na zwolnieniu lekarskim?

Po ustaniu stosunku pracy zwolnienie lekarskie nie jest już usprawiedliwieniem nieobecności u dotychczasowego pracodawcy, bo zatrudnienie ustało. Nadal może mieć jednak znaczenie dla świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli niezdolność do pracy powstała w czasie ubezpieczenia chorobowego i trwa nieprzerwanie po ustaniu zatrudnienia, zasiłek chorobowy może być wypłacany przez ZUS po spełnieniu ustawowych warunków.

Co do zasady zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Wyjątki dotyczą m.in. niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, przypadającej w czasie ciąży oraz określonych przypadków związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów. Zasiłek nie przysługuje za okres po ustaniu zatrudnienia m.in. wtedy, gdy osoba kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową dającą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

W praktyce oznacza to, że jeśli lekarz nadal stwierdza niezdolność do pracy, należy przestrzegać celu zwolnienia lekarskiego i unikać czynności, które ZUS mógłby uznać za pracę zarobkową albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Jeżeli stan zdrowia pozwala na powrót do aktywności zawodowej, warto wyjaśnić z lekarzem, czy dalsze L4 jest uzasadnione.

Podjęcie nowej pracy po zwolnieniu dyscyplinarnym

Samo wniesienie pozwu o przywrócenie do pracy nie zabrania podjęcia zatrudnienia u innego pracodawcy. Były pracownik może szukać pracy, zawierać umowy i prowadzić rozmowy rekrutacyjne. Trzeba jednak odróżnić poszukiwanie pracy od wykonywania pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego.

Jeżeli pracownik przebywa na L4 i pobiera zasiłek chorobowy, rozpoczęcie pracy w tym czasie może skutkować utratą prawa do świadczenia za okres objęty zwolnieniem. Jeżeli natomiast pracownik odzyskał zdolność do pracy, co do zasady może rozpocząć nowe zatrudnienie. Trzeba tylko sprawdzić, czy nie obowiązuje go ważna umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Jeżeli sąd przywróci pracownika do poprzedniej pracy, pracownik powinien zgłosić gotowość niezwłocznego podjęcia pracy w ciągu 7 dni od przywrócenia do pracy. Pracownik, który przed przywróceniem podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, może w określonych warunkach rozwiązać tę nową umowę bez wypowiedzenia, za trzydniowym uprzedzeniem, w ciągu 7 dni od przywrócenia do pracy.

Rejestracja w urzędzie pracy po zwolnieniu dyscyplinarnym

Po ustaniu zatrudnienia można rozważyć rejestrację w powiatowym urzędzie pracy, zwłaszcza ze względu na ubezpieczenie zdrowotne i dostęp do instrumentów rynku pracy. Trzeba jednak pamiętać, że osoba bezrobotna powinna być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Jeżeli trwa niezdolność do pracy potwierdzona L4, warto wcześniej ustalić w PUP, czy i kiedy rejestracja będzie możliwa w konkretnej sytuacji.

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych zależy od spełnienia warunków ustawowych, w tym odpowiedniego okresu zatrudnienia lub innych okresów zaliczanych. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zgodnie z jej art. 219 prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który przed rejestracją w PUP spowodował rozwiązanie z własnej winy ostatniego stosunku pracy bez wypowiedzenia, chyba że ostatni stosunek pracy nie stanowi podstawy nabycia prawa do zasiłku. Dlatego rejestracja jako bezrobotny nie zawsze oznacza automatyczne prawo do zasiłku.

Jeżeli sąd pracy później stwierdzi, że rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia było niezgodne z prawem, może to mieć wpływ na dokumenty pracownicze i rozliczenia. Warto zachować decyzje z PUP, dokumenty z ZUS oraz orzeczenie sądu, aby po zakończeniu sprawy móc prawidłowo uporządkować sytuację.

Referencje, świadectwo pracy i kontakt z byłym pracodawcą

Pracodawca nie ma ogólnego obowiązku wystawienia referencji. Można o nie poprosić, ale odmowa ich wydania sama w sobie zwykle nie narusza prawa. Inaczej jest ze świadectwem pracy: pracodawca ma obowiązek je wydać w związku z ustaniem stosunku pracy, a wydania świadectwa nie wolno uzależniać od wcześniejszego rozliczenia się pracownika.

W świadectwie pracy podaje się m.in. tryb rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli sąd pracy stwierdzi, że rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika nastąpiło z naruszeniem przepisów, pracodawca powinien zamieścić w świadectwie pracy informację, że rozwiązanie umowy nastąpiło za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. Jeżeli świadectwo pracy zawiera błędy, pracownik może żądać jego sprostowania.

Były pracodawca nie może zakazać pracownikowi kontaktu z sądem, pełnomocnikiem, Państwową Inspekcją Pracy czy organami publicznymi. Może natomiast oczekiwać, że pracownik nie będzie naruszał tajemnicy przedsiębiorstwa, dóbr osobistych pracodawcy ani rozpowszechniał nieprawdziwych informacji. Publiczne komentowanie sporu warto więc ograniczyć do faktów, których prawdziwość można wykazać.

Co zrobić krok po kroku po zwolnieniu dyscyplinarnym?

W pierwszej kolejności należy sprawdzić datę doręczenia pisma i pilnować 21-dniowego terminu do sądu pracy. Następnie trzeba zabezpieczyć dowody: korespondencję z pracodawcą, potwierdzenia zwrotu rzeczy, dokumenty medyczne, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia i świadków.

Jeżeli sprzęt służbowy nie został jeszcze zwrócony, należy go niezwłocznie oddać w sposób możliwy do udowodnienia. Najlepiej sporządzić protokół, poprosić o pisemne potwierdzenie odbioru albo wysłać rzeczy przesyłką z potwierdzeniem nadania i odbioru, jeśli osobisty zwrot nie jest możliwy.

W dalszej kolejności należy uporządkować sprawy świadczeń: ustalić z ZUS prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia, a po odzyskaniu zdolności do pracy rozważyć rejestrację w PUP lub podjęcie nowego zatrudnienia. Jeżeli celem pozwu jest przywrócenie do pracy, trzeba pamiętać o późniejszym terminie 7 dni na zgłoszenie gotowości do powrotu po korzystnym orzeczeniu.

FAQ

Czy pracodawca może wręczyć dyscyplinarkę w czasie L4?

Tak. Zwolnienie lekarskie nie blokuje rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Pracodawca musi jednak wykazać podstawę z art. 52 Kodeksu pracy, a przyczyna musi być konkretna, prawdziwa i wystarczająco poważna.

Ile czasu mam na odwołanie od zwolnienia dyscyplinarnego?

Żądanie przywrócenia do pracy albo odszkodowania wnosi się do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia. Jeżeli termin został przekroczony bez winy pracownika, można wnosić o jego przywrócenie.

Czy nieoddanie sprzętu służbowego zawsze uzasadnia art. 52?

Nie. Wszystko zależy od okoliczności. Inaczej oceniane będzie celowe zatrzymanie sprzętu mimo wezwań, a inaczej opóźnienie spowodowane chorobą, brakiem możliwości osobistego zwrotu i jednoczesnym kontaktem z pracodawcą.

Czy mogę pracować u innego pracodawcy, jeśli pozwałem poprzedniego o przywrócenie do pracy?

Co do zasady tak, samo postępowanie sądowe nie zakazuje podjęcia nowego zatrudnienia. Trzeba jednak uważać na zwolnienie lekarskie, zakaz konkurencji oraz ewentualny obowiązek szybkiego zgłoszenia gotowości powrotu do pracy po korzystnym wyroku.

Czy po dyscyplinarce dostanę zasiłek chorobowy?

Możesz mieć prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia, jeżeli niezdolność do pracy powstała w okresie ubezpieczenia albo spełnia warunki ustawowe po jego ustaniu. Co do zasady za okres po ustaniu ubezpieczenia zasiłek przysługuje nie dłużej niż 91 dni, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

Czy po dyscyplinarce mogę zarejestrować się jako bezrobotny?

Możesz rozważyć rejestrację, jeśli nie pracujesz i jesteś zdolny oraz gotowy do podjęcia zatrudnienia. Trzeba jednak odróżnić sam status bezrobotnego od prawa do zasiłku. Rozwiązanie ostatniego stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika może wyłączyć prawo do zasiłku na podstawie aktualnych przepisów.

Czy pracodawca musi wystawić referencje po zakończeniu pracy?

Nie ma ogólnego obowiązku wystawienia referencji. Pracodawca ma natomiast obowiązek wydać świadectwo pracy. Jeżeli świadectwo jest błędne albo sąd stwierdzi bezprawność dyscyplinarki, można żądać jego sprostowania lub uzupełnienia zgodnie z Kodeksem pracy.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 30, 52, 56–58, 97, 101¹–101³, 264–265: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w szczególności art. 218–225: tekst ustawy w Dzienniku Ustaw.
• Informacje ZUS o prawie do zasiłku chorobowego i okresie jego przysługiwania: zasilek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego.