Leasing dla spółki z o.o. a zmiana prezesa

Czy można zmienić prezesa spółki z o.o. na czas starania się o leasing?

Tak, przepisy Kodeksu spółek handlowych dopuszczają zmianę członka zarządu, w tym prezesa spółki z o.o., także wtedy, gdy spółka ubiega się o leasing. Nie ma przepisu, który zakazywałby czasowego odwołania dotychczasowego prezesa i powołania innej osoby, a następnie ponownej zmiany zarządu po zakończeniu procedury leasingowej.

Trzeba jednak rozdzielić dwie kwestie: dopuszczalność korporacyjną takiej zmiany oraz ocenę ryzyka przez leasingodawcę. Uchwała wspólników może skutecznie zmienić skład zarządu, ale firma leasingowa może nadal badać, kto faktycznie prowadzi spółkę, kto jest jej wspólnikiem, kto jest beneficjentem rzeczywistym i kto ma ponosić osobistą odpowiedzialność za zabezpieczenia.

Jeżeli zmiana prezesa ma służyć wyłącznie ukryciu istotnych informacji albo złożeniu leasingodawcy nieprawdziwych oświadczeń, powstaje ryzyko odmowy finansowania, wypowiedzenia umowy, odpowiedzialności odszkodowawczej, a w skrajnych przypadkach także odpowiedzialności karnej. Bezpieczniej traktować taką zmianę jako rzeczywistą zmianę reprezentacji spółki, a nie jako pozorny zabieg na potrzeby wniosku.

Jak formalnie odwołać i powołać prezesa spółki z o.o.?

Zgodnie z art. 201 § 4 Kodeksu spółek handlowych członek zarządu spółki z o.o. jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W typowej spółce z o.o. wystarczy więc prawidłowo podjęta uchwała zgromadzenia wspólników albo uchwała wspólników podjęta w trybie dopuszczalnym przez umowę spółki i K.s.h.

Uchwała o odwołaniu dotychczasowego prezesa i powołaniu nowego nie musi być podejmowana na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników. Może zostać podjęta w każdym czasie, jeżeli zachowano wymagany tryb zwołania zgromadzenia, kworum, większość głosów oraz postanowienia umowy spółki. Więcej praktycznych uwag na ten temat znajdziesz w materiale o tym, jak wygląda powołanie i odwołanie zarządu.

Co do zasady uchwała o zmianie zarządu nie wymaga uzasadnienia. Nie trzeba więc wpisywać w niej, że przyczyną zmiany jest planowany leasing albo historia kredytowa dotychczasowego prezesa. Warto natomiast zadbać, aby protokół, lista obecności, treść uchwały i dane nowego członka zarządu były kompletne i zgodne z dokumentami rejestrowymi.

Wpis nowego prezesa do KRS

Zmiana w składzie zarządu powinna zostać zgłoszona do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 22 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wniosek o wpis do rejestru należy złożyć nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Wpis zmiany zarządu w KRS ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że co do zasady członkiem zarządu jest osoba prawidłowo powołana uchwałą, a nie dopiero osoba ujawniona w rejestrze. Takie stanowisko potwierdza utrwalone orzecznictwo, m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r., I PKN 619/01. W praktyce jednak aktualny wpis w KRS ma bardzo duże znaczenie, ponieważ leasingodawcy, banki i kontrahenci opierają się zwykle na danych rejestrowych.

Od strony technicznej wnioski zmianowe dotyczące spółki z o.o. składa się elektronicznie, zasadniczo przez Portal Rejestrów Sądowych. Do wniosku dołącza się w szczególności uchwałę o odwołaniu i powołaniu członka zarządu, zgodę nowego członka zarządu na powołanie, jego adres do doręczeń oraz inne dokumenty wymagane w konkretnej sprawie.

Czy leasingodawca sprawdza tylko prezesa?

Nie zawsze. W praktyce leasingodawca może weryfikować spółkę jako korzystającego, jej historię działalności, wyniki finansowe, zaległości podatkowe i składkowe, rachunki bankowe, KRS, CRBR, strukturę udziałową oraz osoby mające realny wpływ na spółkę. W przypadku młodej spółki bez historii finansowej ocena osób stojących za spółką bywa szczególnie istotna.

Zmiana prezesa może więc pomóc, jeżeli leasingodawca koncentruje się na osobie reprezentującej spółkę i jej wiarygodności. Nie daje jednak gwarancji uzyskania leasingu. Leasingodawca może zażądać dodatkowego poręczenia, weksla in blanco, poręczenia wekslowego, gwarancji, kaucji, wpłaty własnej albo przystąpienia określonych osób do długu.

Jeżeli dotychczasowy prezes z negatywną historią kredytową pozostaje jedynym wspólnikiem albo beneficjentem rzeczywistym, leasingodawca może nadal brać ten fakt pod uwagę. Nie należy więc zakładać, że sam brak nazwiska w dziale 2 KRS automatycznie zamknie temat oceny ryzyka.

Powrót poprzedniego prezesa po uzyskaniu leasingu

Po zawarciu umowy leasingu możliwe jest ponowne odwołanie aktualnego prezesa i powołanie poprzedniego członka zarządu. Procedura jest analogiczna: potrzebna jest prawidłowa uchwała właściwego organu, aktualizacja dokumentów spółki i zgłoszenie zmiany do KRS w terminie 7 dni.

Alternatywnie aktualny członek zarządu może złożyć rezygnację, a wspólnicy mogą powołać kolejną osobę do zarządu. Trzeba jednak pamiętać o art. 202 § 4 i 5 K.s.h., zgodnie z którymi mandat członka zarządu wygasa m.in. wskutek rezygnacji, a do rezygnacji stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia. Jeżeli rezygnuje jedyny członek zarządu i żaden mandat nie byłby obsadzony, zastosowanie może mieć szczególny tryb z art. 202 § 6 K.s.h. Praktyczne omówienie takiej sytuacji znajduje się w materiale o tym, jak wygląda rezygnacja prezesa.

Przy planowaniu powrotu poprzedniego prezesa trzeba też sprawdzić umowę leasingu. Część umów zawiera obowiązek informowania finansującego o zmianach w zarządzie, strukturze właścicielskiej, sytuacji finansowej albo zabezpieczeniach. Naruszenie takich obowiązków może powodować konsekwencje umowne, nawet jeżeli sama zmiana zarządu jest skuteczna na gruncie K.s.h.

Odpowiedzialność zarządu za leasing spółki z o.o.

Spółka z o.o. jest osobą prawną i zasadniczo odpowiada za swoje zobowiązania własnym majątkiem. Nie oznacza to jednak, że członek zarządu zawsze jest bezpieczny. Po pierwsze, może ponosić odpowiedzialność osobistą, jeżeli udzieli poręczenia, podpisze weksel, poręczy weksel albo przystąpi do długu. Po drugie, może odpowiadać na podstawie art. 299 K.s.h., jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

Art. 299 § 1 K.s.h. stanowi, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Z kolei art. 299 § 2 K.s.h. przewiduje możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności, jeżeli członek zarządu wykaże m.in., że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, ewentualnie że brak tych działań nie nastąpił z jego winy albo wierzyciel nie poniósł szkody.

Dla zobowiązań leasingowych istotny jest czas powstania zobowiązania i czas, w którym dana osoba pełniła funkcję członka zarządu. Odpowiedzialność może dotyczyć także zobowiązań, które powstały w czasie sprawowania funkcji, choć stały się wymagalne później. Szczegółowe ryzyka omawia także artykuł o tym, jak wygląda odpowiedzialność zarządu w spółce.

W razie niewypłacalności spółki zarząd powinien pamiętać o art. 21 Prawa upadłościowego. Dłużnik ma obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Ten termin ma praktyczne znaczenie również dla późniejszej obrony członka zarządu przed roszczeniami wierzycieli.

Weksel, poręczenie i inne zabezpieczenia leasingu

W leasingu dla nowej spółki z o.o. finansujący często oczekuje dodatkowych zabezpieczeń. Może to być weksel in blanco, deklaracja wekslowa, poręczenie cywilne, poręczenie wekslowe, kaucja, wyższa opłata wstępna albo zabezpieczenie na innym majątku. Jeżeli członek zarządu podpisuje takie dokumenty prywatnie, może ponosić odpowiedzialność niezależnie od tego, że stroną umowy leasingu jest spółka.

W przypadku poręczenia wekslowego znaczenie ma art. 31 Prawa wekslowego. Poręczenie umieszcza się na wekslu albo na przedłużku i oznacza zwrotem takim jak „poręczam” albo innym równoważnym. Sam podpis na przedniej stronie wekslu może być uznany za poręczenie, o ile nie jest podpisem wystawcy albo trasata. Dlatego przed podpisaniem dokumentów leasingowych trzeba dokładnie ustalić, kto podpisuje je jako organ spółki, a kto jako osoba prywatna.

Leasing a wcześniejsza działalność gospodarcza lub przejęcie biznesu

Jeżeli problem złej historii kredytowej wynika z wcześniejszej jednoosobowej działalności gospodarczej albo z przejęcia majątku przedsiębiorstwa, trzeba osobno ocenić, czy i jakie zobowiązania mogą obciążać nowy podmiot. Spółka z o.o. co do zasady nie odpowiada automatycznie za prywatne długi wspólnika, ale przy zbyciu przedsiębiorstwa znaczenie może mieć art. 55⁴ Kodeksu cywilnego. Więcej na pokrewny temat wyjaśnia materiał o tym, jak wygląda przejęcie zobowiązań - z DG.

W praktyce leasingodawca może zestawić dane z KRS, CEIDG, CRBR, BIK, BIG, dokumentów księgowych i oświadczeń składanych we wniosku. Dlatego przed złożeniem wniosku warto uporządkować nie tylko zarząd, ale też pełną historię biznesową, strukturę udziałową i dokumenty finansowe.

FAQ

Czy zmiana prezesa spółki z o.o. przed leasingiem jest legalna?

Tak, sama zmiana prezesa jest legalna, jeżeli została przeprowadzona zgodnie z Kodeksem spółek handlowych i umową spółki. Nie wolno jednak składać leasingodawcy nieprawdziwych oświadczeń ani tworzyć pozornej sytuacji tylko po to, aby obejść ocenę ryzyka.

Czy nowy prezes musi być wpisany do KRS przed złożeniem wniosku o leasing?

Uchwała o powołaniu jest co do zasady skuteczna przed wpisem do KRS, ale w praktyce leasingodawcy najczęściej opierają się na danych rejestrowych. Dlatego bezpieczniej zgłosić zmianę do KRS i poczekać na aktualizację wpisu, jeżeli czas na to pozwala.

Ile czasu jest na zgłoszenie zmiany zarządu do KRS?

Co do zasady wniosek o wpis zmiany należy złożyć w terminie 7 dni od zdarzenia uzasadniającego wpis, czyli najczęściej od dnia podjęcia uchwały o odwołaniu i powołaniu członka zarządu.

Czy leasingodawca może odmówić leasingu mimo zmiany prezesa?

Tak. Leasingodawca może badać całą sytuację spółki: finanse, staż działalności, strukturę udziałów, beneficjentów rzeczywistych, historię płatniczą oraz zabezpieczenia. Zmiana prezesa nie daje automatycznego prawa do leasingu.

Czy poprzedni prezes może wrócić do zarządu po podpisaniu leasingu?

Tak, może wrócić do zarządu na podstawie kolejnej uchwały, o ile umowa spółki nie przewiduje szczególnych ograniczeń. Trzeba też sprawdzić, czy umowa leasingu nie nakłada obowiązku poinformowania finansującego o zmianach w zarządzie.

Czy członek zarządu odpowiada prywatnym majątkiem za leasing spółki?

Nie automatycznie. Spółka z o.o. odpowiada własnym majątkiem, ale członek zarządu może odpowiadać osobiście, jeżeli udzielił zabezpieczenia, poręczył weksel albo spełnione są przesłanki odpowiedzialności z art. 299 K.s.h. po bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce.

Podsumowanie

Zmiana prezesa spółki z o.o. na czas ubiegania się o leasing jest prawnie możliwa, ale powinna być przeprowadzona rzetelnie: uchwałą właściwego organu, z zachowaniem umowy spółki, zgłoszeniem do KRS i prawdziwymi oświadczeniami wobec leasingodawcy. Wpis w KRS nie tworzy członkostwa w zarządzie, ale ma duże znaczenie praktyczne przy ocenie wiarygodności spółki.

Największe ryzyka dotyczą nie samej uchwały, lecz zabezpieczeń i odpowiedzialności. Nowy prezes powinien wiedzieć, jakie dokumenty podpisuje, czy działa tylko jako organ spółki, czy także jako poręczyciel, oraz jakie obowiązki wynikają z umowy leasingu. W przypadku problemów finansowych spółki członkowie zarządu muszą też pamiętać o odpowiedzialności z art. 299 K.s.h. i o terminowym reagowaniu na niewypłacalność.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037, w szczególności art. 201, art. 202 i art. 299.
2. Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, w szczególności art. 22.
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności art. 709¹ i nast. oraz art. 55⁴.
4. Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe, w szczególności art. 31.
5. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, w szczególności art. 21.
6. Wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r., I PKN 619/01.
7. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z 9 września 2002 r., I SA/Ka 1259/01.
8. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2007 r., III SA/Wa 3618/06.