Uzyskanie absolutorium a skreślenie z listy studentów

Czy absolutorium wynika bezpośrednio z ustawy?

W aktualnym stanie prawnym pojęcie absolutorium nie jest odrębną instytucją szczegółowo uregulowaną w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawa określa podstawowe zasady odbywania studiów, ukończenia studiów i skreślenia z listy studentów, ale szczegółowe warunki zaliczania etapów studiów wynikają przede wszystkim z regulaminu studiów.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Oznacza to, że uczelnia może w regulaminie wskazać, kiedy student uzyskuje absolutorium, czy jest ono związane wyłącznie z zaliczeniem zajęć, czy także ze złożeniem pracy dyplomowej.

Jeżeli regulamin studiów wyraźnie stanowi, że absolutorium uzyskuje się dopiero po spełnieniu wszystkich wymogów programu, w tym po złożeniu pracy dyplomowej, to student, który pracy nie złożył, co do zasady nie może skutecznie twierdzić, że uzyskał absolutorium tylko dlatego, że zaliczył większość przedmiotów.

Skreślenie z listy studentów za niezłożenie pracy dyplomowej

Aktualnie zasady skreślenia z listy studentów reguluje art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 3 tej ustawy rektor skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego.

Jest to przesłanka obligatoryjna. Jeżeli termin złożenia pracy dyplomowej upłynął, a student nie uzyskał wcześniej zgody na jego przedłużenie albo nie skorzystał z innej procedury przewidzianej w regulaminie studiów, uczelnia ma podstawę do wydania decyzji o skreśleniu.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy student przed upływem terminu złożył uzasadniony wniosek o przedłużenie terminu złożenia pracy, zmianę promotora, urlop albo powtarzanie seminarium, a uczelnia nie rozpoznała go prawidłowo. Wtedy znaczenie mają przepisy regulaminu studiów oraz zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, które nakazują organowi wyjaśnić sprawę, zebrać materiał dowodowy i ocenić go w sposób wszechstronny.

Jeżeli problem dotyczy nie tylko absolutorium, ale także formalnej decyzji o skreśleniu z listy, trzeba przeanalizować treść decyzji, datę jej doręczenia, pouczenie o środkach zaskarżenia i regulamin studiów obowiązujący na uczelni.

Znaczenie regulaminu studiów

Regulamin studiów jest kluczowy, ponieważ na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określa organizację studiów oraz prawa i obowiązki studenta. To w nim uczelnia wskazuje między innymi terminy zaliczania semestrów, zasady składania pracy dyplomowej, tryb przedłużania terminu i skutki niewykonania obowiązków.

Student ma obowiązek przestrzegać przepisów obowiązujących w uczelni. Wynika to z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jeżeli regulamin przewiduje, że zaliczenie seminarium dyplomowego następuje dopiero po złożeniu pracy, uczelnia może uznać, że brak złożonej pracy oznacza brak spełnienia wszystkich wymogów programu studiów.

Nie oznacza to jednak, że uczelnia może działać dowolnie. Autonomia szkół wyższych wynika z art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale decyzja o skreśleniu studenta nadal musi mieć podstawę prawną, być prawidłowo uzasadniona i podlega kontroli w trybie administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym.

Problemy z promotorem a odpowiedzialność studenta

Choroba promotora, brak odpowiedzi na wiadomości albo utrudniony kontakt mogą być istotnymi okolicznościami, ale zwykle nie powodują automatycznie uzyskania absolutorium ani automatycznego uchylenia decyzji o skreśleniu. Student powinien udokumentować, że podejmował realne działania: pisał do promotora, kontaktował się z dziekanatem, wnioskował o zmianę promotora albo o przedłużenie terminu złożenia pracy.

W postępowaniu odwoławczym szczególnie ważne są dowody, takie jak korespondencja e-mail, potwierdzenia złożenia podań, zaświadczenia lekarskie promotora, informacje z dziekanatu, potwierdzenia wizyt i pisemne odpowiedzi uczelni. Organ uczelni, rozpoznając sprawę, powinien odnieść się do tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jeżeli trudności dotyczyły kontaktu z promotorem, pomocne może być także porównanie sytuacji z problemem opisanym w materiale o tym, jakie prawa studenta mogą wchodzić w grę, gdy promotor nie współpracuje przy przygotowaniu pracy.

Jak odwołać się od decyzji o skreśleniu?

Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wynika to z art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W praktyce decyzję wydaje rektor albo osoba działająca z jego upoważnienia, zgodnie ze strukturą i regulaminami uczelni.

Od decyzji rektora w sprawie skreślenia z listy studentów przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawę stanowi art. 108 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin na wniesienie takiego wniosku wynosi 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosowanym odpowiednio na podstawie art. 127 § 3 tego kodeksu.

We wniosku warto wskazać konkretnie, czego student żąda, na przykład uchylenia decyzji o skreśleniu, przywrócenia na listę studentów, umożliwienia złożenia pracy dyplomowej w dodatkowym terminie albo ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem dowodów dotyczących problemów z promotorem.

Czy można domagać się przedłużenia terminu na złożenie pracy?

Możliwość przedłużenia terminu złożenia pracy dyplomowej zależy przede wszystkim od regulaminu studiów. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie tworzy jednego ogólnopolskiego terminu na złożenie pracy dyplomowej ani jednej procedury przedłużania tego terminu. Takie kwestie ustala uczelnia w regulaminie studiów na podstawie art. 75 ust. 1 tej ustawy.

Najbezpieczniej złożyć wniosek o przedłużenie terminu jeszcze przed jego upływem. We wniosku należy wskazać przyczynę opóźnienia, opisać stopień zaawansowania pracy, dołączyć korespondencję z promotorem i zaproponować realny nowy termin złożenia pracy. Jeżeli uczelnia pobiera opłaty za powtarzanie zajęć albo semestru, ich podstawa powinna wynikać z regulaminu opłat i przepisów ustawy, w szczególności art. 79 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

W podobnych sprawach przydatne może być omówienie, jak sporządzić praca dyplomowa i podanie o przedłużenie terminu oraz kiedy uczelnia może łączyć takie przedłużenie z opłatami.

Co powinien zawierać wniosek do uczelni?

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo wniosek o przedłużenie terminu powinien być konkretny. Należy wskazać dane studenta, kierunek i numer albumu, datę decyzji albo termin, którego dotyczy sprawa, oraz jednoznaczne żądanie. Samo ogólne powołanie się na problemy z promotorem zwykle nie wystarcza.

Warto opisać chronologię zdarzeń: kiedy student próbował skontaktować się z promotorem, kiedy informował dziekanat, czy składał wcześniejsze wnioski, kiedy dowiedział się o chorobie promotora i czy uczelnia zaproponowała zastępstwo. Jeżeli student kwestionuje brak absolutorium, powinien powołać konkretne postanowienia regulaminu studiów i wyjaśnić, dlaczego uważa, że zostały źle zastosowane.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak różne okoliczności mogą wpływać na ocenę sprawy. W praktyce zawsze trzeba sprawdzić regulamin konkretnej uczelni i treść decyzji.

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli regulamin studiów przewiduje, że absolutorium uzyskuje się dopiero po złożeniu pracy dyplomowej, uczelnia może odmówić uznania, że student uzyskał absolutorium mimo zaliczenia pozostałych przedmiotów. Niezłożenie pracy w terminie jest obecnie jedną z ustawowych podstaw skreślenia z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Najważniejsze jest szybkie działanie po doręczeniu decyzji. Trzeba sprawdzić pouczenie, pilnować 14-dniowego terminu, zebrać dowody i powiązać swoje argumenty z konkretnymi postanowieniami regulaminu studiów oraz przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Źródła

• Art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
• Art. 75 ust. 1, art. 79, art. 107 ust. 1 oraz art. 108 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
• Art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 127 § 3, art. 129 § 2 oraz art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.