Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika na świadczeniu rehabilitacyjnym

Czy pracownik może wypowiedzieć umowę w czasie świadczenia rehabilitacyjnego?

Tak. Pracownik może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę także wtedy, gdy przebywa na zwolnieniu lekarskim, pobiera zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne. Przepisy nie zakazują pracownikowi rozwiązania umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Inaczej wygląda sytuacja pracodawcy. Zgodnie z art. 41 Kodeksu pracy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika ani w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Ochrona ta dotyczy jednak wypowiedzenia dokonywanego przez pracodawcę, a nie wypowiedzenia składanego przez pracownika.

Oznacza to, że osoba pobierająca świadczenie rehabilitacyjne może wysłać pracodawcy pisemne wypowiedzenie, na przykład listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo przekazać je osobiście z potwierdzeniem wpływu na kopii. Pracownik nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę.

Jak liczyć okres wypowiedzenia?

Jeżeli pracownik ma umowę o pracę na czas nieokreślony albo na czas określony, długość okresu wypowiedzenia zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy wynosi on:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Przy zatrudnieniu ponad 3 lata okres wypowiedzenia wynosi więc 3 miesiące. Okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Jeżeli wypowiedzenie zostanie doręczone pracodawcy na przykład 10 czerwca, trzymiesięczny okres wypowiedzenia zakończy się 30 września. Jeżeli zostanie doręczone 1 lipca, zakończy się 31 października.

Najważniejsze jest skuteczne doręczenie oświadczenia pracodawcy. Samo sporządzenie pisma nie rozpoczyna biegu wypowiedzenia, jeżeli pracodawca nie miał realnej możliwości zapoznania się z jego treścią.

Świadczenie rehabilitacyjne a ochrona przed rozwiązaniem umowy przez pracodawcę

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, gdy pracownik nadal jest niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Co do zasady okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a w przypadku niezdolności do pracy w czasie ciąży albo spowodowanej gruźlicą 270 dni. Świadczenie rehabilitacyjne może być przyznane na okres potrzebny do odzyskania zdolności do pracy, nie dłużej niż na 12 miesięcy.

Trzeba odróżnić zakaz wypowiedzenia umowy przez pracodawcę od rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby. Przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 6 miesięcy pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeżeli niezdolność do pracy trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące. Podobna zasada dotyczy niezdolności spowodowanej wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową.

W praktyce oznacza to, że złożenie wypowiedzenia przez pracownika nie zawsze całkowicie eliminuje ryzyko wcześniejszego rozwiązania umowy przez pracodawcę na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. Jeżeli warunki z tego przepisu już są spełnione, pracodawca może próbować rozwiązać umowę bez wypowiedzenia przed końcem okresu wypowiedzenia. Ocena zależy od stażu pracy, rodzaju niezdolności, długości zasiłku chorobowego i tego, jak długo pracownik pobiera świadczenie rehabilitacyjne.

Czy po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego trzeba stawić się do pracy?

Jeżeli po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego pracownik jest nadal zatrudniony i nie został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, powinien skontaktować się z pracodawcą i zgłosić gotowość do pracy albo przedstawić dalszą podstawę usprawiedliwionej nieobecności. Brak kontaktu i brak usprawiedliwienia nieobecności może zostać potraktowany jako naruszenie obowiązków pracowniczych.

Jeżeli natomiast w okresie wypowiedzenia pracodawca zwolnił pracownika z obowiązku świadczenia pracy, najlepiej mieć takie zwolnienie na piśmie albo w wiadomości e-mail. Na podstawie art. 36² Kodeksu pracy pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, a pracownik zachowuje za ten czas prawo do wynagrodzenia. Sam pracownik nie może jednak jednostronnie uznać, że nie musi przyjść do pracy.

Kiedy potrzebne są kontrolne badania lekarskie?

Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Wynika to z art. 229 § 2 Kodeksu pracy.

Obowiązek skierowania na badania kontrolne spoczywa na pracodawcy. Pracownik nie powinien samodzielnie organizować takich badań bez skierowania, bo lekarz medycyny pracy ocenia zdolność do pracy w odniesieniu do konkretnego stanowiska i warunków wskazanych przez pracodawcę. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, jeżeli takie badania są wymagane.

Jeżeli pracownik kończy świadczenie rehabilitacyjne i ma wrócić do pracy choćby na kilka dni, badania kontrolne będą co do zasady potrzebne. Jeżeli nie wraca faktycznie do pracy, bo pracodawca zwolnił go z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, w praktyce badania mogą nie być przeprowadzane, o ile pracownik nie ma zostać dopuszczony do wykonywania pracy.

Czy warto przerywać świadczenie rehabilitacyjne, aby złożyć wypowiedzenie?

Zwykle nie ma takiej potrzeby. Wypowiedzenie można złożyć w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, więc przerywanie świadczenia tylko po to, aby pojawić się w pracy i wręczyć pismo, nie daje istotnej korzyści prawnej.

Co więcej, świadczenie rehabilitacyjne jest przyznawane dlatego, że pracownik nadal jest niezdolny do pracy, ale rokuje odzyskanie zdolności. Jeżeli pracownik faktycznie wraca do pracy, powinien być zdolny do jej wykonywania i mieć aktualne orzeczenie z badań kontrolnych. Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego może prowadzić do zakwestionowania prawa do świadczenia i obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot.

Jeżeli stan zdrowia poprawił się przed końcem okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, warto skonsultować dalsze działania z lekarzem prowadzącym, ZUS i pracodawcą. Samo formalne przerwanie świadczenia nie zastępuje orzeczenia lekarza medycyny pracy dopuszczającego do pracy.

Co jest najbezpieczniejszym rozwiązaniem dla pracownika?

Jeżeli celem pracownika jest spokojne zakończenie zatrudnienia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, najczęściej wystarczy złożyć wypowiedzenie na piśmie i zadbać o dowód jego doręczenia. Nie trzeba wcześniej wracać do pracy tylko po to, aby wypowiedzenie było skuteczne.

W piśmie można krótko wskazać, że pracownik wypowiada umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Nie trzeba uzasadniać tej decyzji. Warto natomiast osobno poprosić pracodawcę o pisemne potwierdzenie, czy w okresie wypowiedzenia pracownik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia pracy po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego.

Jeżeli pracodawca nie zwolni pracownika z obowiązku świadczenia pracy, a świadczenie rehabilitacyjne się kończy, pracownik powinien zgłosić gotowość powrotu albo przedstawić dalsze usprawiedliwienie nieobecności. Dopuszczenie do pracy po długiej chorobie wymaga jednak kontrolnych badań lekarskich.

FAQ

Czy można złożyć wypowiedzenie podczas świadczenia rehabilitacyjnego?

Tak. Pracownik może złożyć wypowiedzenie w czasie świadczenia rehabilitacyjnego. Zakaz wypowiedzenia z art. 41 Kodeksu pracy ogranicza pracodawcę, a nie pracownika.

Czy wypowiedzenie trzeba złożyć osobiście?

Nie. Można je doręczyć osobiście, wysłać pocztą albo przekazać w inny sposób, który pozwala wykazać, że pracodawca mógł zapoznać się z treścią pisma. Dla bezpieczeństwa najlepiej zachować dowód doręczenia.

Czy pracownik musi podać przyczynę wypowiedzenia?

Nie. Pracownik wypowiadający umowę o pracę nie musi uzasadniać swojej decyzji. Wystarczy jasne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Czy świadczenie rehabilitacyjne wydłuża okres wypowiedzenia?

Nie. Pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego samo w sobie nie wydłuża okresu wypowiedzenia. Okres wypowiedzenia zależy przede wszystkim od stażu pracy u danego pracodawcy.

Czy po świadczeniu rehabilitacyjnym trzeba mieć badania kontrolne?

Tak, jeżeli pracownik ma wrócić do wykonywania pracy po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni. Skierowanie na badania wystawia pracodawca, a bez aktualnego orzeczenia nie powinien dopuścić pracownika do pracy.

Czy pracodawca może rozwiązać umowę mimo trwającego świadczenia rehabilitacyjnego?

Może to być możliwe, ale nie jako zwykłe wypowiedzenie w okresie ochronnym. Po spełnieniu warunków z art. 53 Kodeksu pracy pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. W każdym przypadku trzeba sprawdzić staż pracy, długość choroby i okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 30, art. 36, art. 36², art. 41, art. 53 i art. 229.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 18 i art. 22.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych - świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego.