Wada telefonu zakupionego na firmę a rękojmia i gwarancja

Czy zakup telefonu na firmę odbiera gwarancję?

Nie. Sam fakt, że telefon został kupiony na firmę albo na fakturę, nie oznacza automatycznej utraty gwarancji. Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta, najczęściej producenta, importera albo dystrybutora. Jej zakres wynika przede wszystkim z dokumentu gwarancyjnego, regulaminu gwarancji, informacji na stronie producenta lub innego oświadczenia gwarancyjnego.

Zgodnie z art. 577 Kodeksu cywilnego gwarancja określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego na wypadek, gdy rzecz nie ma właściwości określonych w oświadczeniu gwarancyjnym. Obowiązki gwaranta mogą polegać w szczególności na naprawie telefonu, wymianie sprzętu, zwrocie ceny albo zapewnieniu innych usług. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi dwa lata od dnia wydania rzeczy kupującemu.

Trzeba jednak sprawdzić warunki gwarancji. Producent może w nich przewidzieć ograniczenia, na przykład wyłączenia dotyczące uszkodzeń mechanicznych, zalania, używania nieoryginalnych akcesoriów albo napraw dokonanych poza autoryzowanym serwisem. Może też określić, czy gwarancja obejmuje sprzęt używany w działalności gospodarczej. Jeżeli takich ograniczeń nie ma, sama faktura na firmę nie powinna być podstawą odmowy naprawy gwarancyjnej.

Rękojmia przy zakupie telefonu na firmę

Rękojmia to odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność rzeczy sprzedanej z umową. W odniesieniu do sprzedaży między przedsiębiorcami nadal stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi, w szczególności art. 556 i następne. Zgodnie z art. 556¹ Kodeksu cywilnego wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową, na przykład wtedy, gdy rzecz nie ma właściwości, które powinna mieć ze względu na zwykłe przeznaczenie.

Telefon, który po kilku miesiącach nie ładuje się prawidłowo, nie rozpoznaje kabla, ma wadliwe gniazdo ładowania albo wyłącza się mimo prawidłowego użytkowania, może być wadliwy w rozumieniu przepisów o rękojmi. Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie awarii. W sporze ze sprzedawcą trzeba ustalić, czy problem wynika z przyczyny tkwiącej w telefonie już w chwili wydania, czy też powstał później z przyczyn obciążających kupującego, na przykład wskutek uszkodzenia mechanicznego, zalania albo używania nieodpowiednich akcesoriów.

W zwykłej relacji B2B nie działa na korzyść kupującego takie samo domniemanie, jakie przysługuje konsumentowi. Sprzedawca może więc odmówić uznania reklamacji, jeżeli twierdzi, że telefon był sprawny w chwili wydania, ale taka odmowa nie zamyka sprawy. Kupujący może przedstawić własne dowody, w szczególności opinię niezależnego serwisu, dokumentację naprawy, zdjęcia, korespondencję ze sprzedawcą i historię użytkowania sprzętu.

Czy sprzedawca może wyłączyć rękojmię wobec przedsiębiorcy?

Tak, przy sprzedaży między przedsiębiorcami strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć. Wynika to z art. 558 Kodeksu cywilnego. W praktyce wyłączenie rękojmi może znaleźć się w umowie, regulaminie sprzedaży, ogólnych warunkach handlowych, zamówieniu albo innym dokumencie, który został skutecznie włączony do umowy.

Nie każde lakoniczne stwierdzenie serwisu, że telefon był sprawny przy wydaniu, oznacza jednak skuteczne wyłączenie rękojmi. Trzeba sprawdzić dokumenty zakupu i warunki sprzedaży. Jeżeli nie ma w nich wyraźnego ograniczenia lub wyłączenia rękojmi, sprzedawca co do zasady ponosi odpowiedzialność na zasadach kodeksowych. Inaczej będzie, gdy kupujący zaakceptował regulamin, w którym rękojmia została prawidłowo wyłączona lub ograniczona.

Nawet wyłączenie albo ograniczenie rękojmi nie działa, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę. Wtedy kupujący może powoływać się na art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego. W praktyce wymaga to jednak udowodnienia, że sprzedawca wiedział o wadzie i celowo jej nie ujawnił.

Jednoosobowa działalność a przedsiębiorca na prawach konsumenta

Od kilku lat w polskim prawie funkcjonuje szczególna kategoria ochrony osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, która zawiera umowę bezpośrednio związaną z firmą, ale niemającą dla niej charakteru zawodowego. W zakresie rękojmi znaczenie mają art. 556⁴ i art. 556⁵ Kodeksu cywilnego.

Przykładowo grafik komputerowy kupujący telefon do kontaktu z klientami może mieć silniejsze argumenty, że zakup nie ma dla niego charakteru zawodowego, niż przedsiębiorca zajmujący się zawodowo handlem telefonami lub serwisem urządzeń elektronicznych. Ocenia się to przede wszystkim przez pryzmat przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG oraz konkretnego celu umowy.

Jeżeli kupujący jest takim przedsiębiorcą na prawach konsumenta, mogą mieć zastosowanie niektóre przepisy chroniące konsumenta, w tym domniemanie istnienia wady lub jej przyczyny w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego, jeżeli wada została stwierdzona przed upływem roku od wydania rzeczy. Co ważne, art. 556⁵ Kodeksu cywilnego wyłącza wobec takiej osoby stosowanie art. 563 Kodeksu cywilnego, czyli surowszego obowiązku zbadania rzeczy i niezwłocznego zawiadomienia o wadzie właściwego dla typowej sprzedaży między przedsiębiorcami. Jednocześnie dokumenty sprzedażowe nadal mają duże znaczenie, bo ochrona przedsiębiorcy na prawach konsumenta nie zawsze wyłącza możliwość umownego ograniczenia rękojmi.

Terminy i obowiązek szybkiego zawiadomienia sprzedawcy

Przy telefonie jako rzeczy ruchomej sprzedawca co do zasady odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat od wydania rzeczy kupującemu. W obrocie między przedsiębiorcami ten okres może zostać umownie zmieniony, dlatego trzeba sprawdzić warunki sprzedaży.

W zwykłej sprzedaży między przedsiębiorcami bardzo ważny jest art. 563 Kodeksu cywilnego. Kupujący traci uprawnienia z rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie o wadzie. Jeżeli wada ujawniła się dopiero później, zawiadomienie powinno nastąpić niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

W praktyce po wykryciu problemu z ładowaniem warto od razu wysłać sprzedawcy reklamację mailowo lub pisemnie, zachowując potwierdzenie nadania albo wysłania. W piśmie należy opisać objawy, wskazać datę zakupu, datę ujawnienia wady, żądanie oraz dołączyć kopię faktury i inne dowody. Nie należy zwlekać z reklamacją do momentu, aż telefon całkowicie przestanie działać.

Jak udowodnić wadę telefonu?

Najczęstszym problemem przy reklamacji telefonu kupionego na firmę jest dowód. Sprzedawca może twierdzić, że wada powstała po wydaniu sprzętu. Kupujący powinien więc zebrać materiał, który pokazuje, że telefon był używany prawidłowo, a awaria wynika z przyczyny tkwiącej w urządzeniu.

Pomocne mogą być: pisemna opinia niezależnego serwisu, protokół z autoryzowanego punktu naprawy, zdjęcia gniazda ładowania, historia zgłoszeń, nagranie pokazujące objawy, informacja o używanych akcesoriach oraz korespondencja ze sprzedawcą. W sprawie sądowej sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego, zwłaszcza gdy strony sporu przedstawiają sprzeczne stanowiska techniczne.

Nie należy samodzielnie rozkręcać telefonu ani zlecać naprawy w sposób, który uniemożliwi późniejsze ustalenie przyczyny awarii. Jeżeli naprawa jest konieczna z przyczyn biznesowych, warto wcześniej udokumentować stan urządzenia i uzyskać pisemny opis usterki.

Jakie żądania można zgłosić z rękojmi?

W ramach rękojmi kupujący może w zależności od sytuacji żądać naprawy telefonu, wymiany rzeczy na wolną od wad, obniżenia ceny albo odstąpić od umowy. Odstąpienie od umowy nie jest jednak możliwe, jeżeli wada jest nieistotna. Przy wadzie gniazda ładowania lub poważnych problemach z zasilaniem trzeba ocenić, czy wada realnie uniemożliwia normalne korzystanie z telefonu.

Reklamacja powinna być konkretna. Lepiej nie ograniczać się do ogólnego zdania, że sprzęt jest wadliwy. Warto wskazać jedno wybrane żądanie, na przykład naprawę telefonu w rozsądnym terminie, wymianę na egzemplarz wolny od wad albo obniżenie ceny o konkretną kwotę. Jeżeli sprzedawca odmawia, powinien podać rzeczowe uzasadnienie, a nie tylko ogólnie stwierdzić, że telefon był sprawny przy sprzedaży.

Telefon używany a rękojmia

Rękojmia może obejmować także rzeczy używane, ale jej zakres w praktyce jest trudniejszy do wykazania. Przy rzeczy używanej kupujący musi liczyć się z normalnym zużyciem sprzętu, krótszą żywotnością baterii czy śladami eksploatacji, jeżeli były typowe dla wieku i stanu telefonu. Nie każda awaria używanego telefonu oznacza wadę, za którą odpowiada sprzedawca.

Aktualne pozostaje stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że przepisy o rękojmi odnoszą się również do rzeczy używanych, ale nie obejmują zwykłych następstw prawidłowej eksploatacji. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt V ACa 239/08, wskazano, że rzecz używana także powinna nadawać się do zwykłego użycia. Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., sygn. akt III CZP 11/77, zaakcentowano, że normalne zużycie rzeczy używanej mieści się w ryzyku kupującego.

Jeżeli zatem używany telefon został sprzedany jako sprawny, a po krótkim czasie ujawniła się wada płyty głównej albo gniazda ładowania niezwiązana ze zwykłym zużyciem, rękojmia nadal może mieć znaczenie. Jeżeli natomiast problem wynika z eksploatacyjnego zużycia baterii albo widocznego uszkodzenia, szanse na skuteczną reklamację są mniejsze.

Gwarancja i rękojmia mogą działać równolegle

Skorzystanie z gwarancji nie wyklucza rękojmi. Art. 579 Kodeksu cywilnego przewiduje, że kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu niezgodności rzeczy sprzedanej z umową niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji. Wykonanie uprawnień z gwarancji nie wpływa też na odpowiedzialność sprzedawcy.

W praktyce gwarancja bywa szybszą drogą, zwłaszcza gdy producent prowadzi sprawny serwis i nie kwestionuje wady. Rękojmia jest natomiast kierowana do sprzedawcy i może być korzystniejsza, gdy kupujący chce dochodzić obniżenia ceny, odstąpienia od umowy albo gdy gwarant odmawia naprawy. Warto rozważyć obie ścieżki, ale pilnować terminów i zachować całą korespondencję.

Co zrobić po odmowie reklamacji?

Po odmowie warto najpierw poprosić o pełne uzasadnienie techniczne i podstawę prawną odmowy. Następnie należy sprawdzić, czy reklamacja była złożona z rękojmi, z gwarancji, czy z obu podstaw jednocześnie. To ważne, ponieważ przy gwarancji odpowiada gwarant, a przy rękojmi sprzedawca.

Jeżeli sprzedawca odrzuca rękojmię, bo twierdzi, że telefon był sprawny w chwili wydania, warto przedstawić kontrargumenty: opinię serwisu, opis prawidłowego użytkowania, brak śladów uszkodzenia mechanicznego, wcześniejsze zgłoszenia problemu i informację, że wada ujawniła się samoistnie. W piśmie można podtrzymać żądanie naprawy, wymiany, obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy, zależnie od skali problemu.

Jeżeli spór dotyczy większej kwoty, telefonu o wysokiej wartości albo sprzętu niezbędnego w działalności, zasadna może być profesjonalna analiza dokumentów i przygotowanie pisma przedsądowego. W sprawach B2B o wyniku często decydują szczegóły: treść regulaminu, data zgłoszenia wady, dowody techniczne i to, czy kupujący działał niezwłocznie po ujawnieniu problemu.

FAQ

Czy faktura na firmę automatycznie wyłącza rękojmię?

Nie. Faktura na firmę sama w sobie nie wyłącza rękojmi. Wyłączenie albo ograniczenie rękojmi w relacji między przedsiębiorcami powinno wynikać z umowy, regulaminu lub innych skutecznie zaakceptowanych warunków sprzedaży.

Czy przedsiębiorca ma gwarancję na telefon?

Może mieć, jeżeli gwarancja została udzielona i jej warunki obejmują dany sprzęt oraz danego kupującego. Gwarancja jest dobrowolna, dlatego trzeba sprawdzić dokument gwarancyjny i ewentualne wyłączenia.

Kto odpowiada z rękojmi: sklep czy producent?

Z rękojmi odpowiada sprzedawca, czyli podmiot, od którego kupiono telefon. Producent albo autoryzowany serwis może odpowiadać z gwarancji, jeżeli jest gwarantem albo działa w jego imieniu.

Czy można jednocześnie korzystać z gwarancji i rękojmi?

Tak. Uprawnienia z gwarancji i rękojmi są niezależne. Warto jednak jasno wskazywać, z jakiej podstawy składa się dane żądanie, aby uniknąć nieporozumień w korespondencji ze sprzedawcą lub serwisem.

Czy sprzedawca może odmówić, bo telefon był sprawny przy wydaniu?

Może tak twierdzić, ale nie przesądza to sprawy. Przy rękojmi trzeba ustalić, czy wada istniała przy wydaniu albo wynikała z przyczyny tkwiącej w telefonie już wtedy. Pomocna bywa opinia niezależnego serwisu.

Czy przedsiębiorca musi zgłosić wadę od razu?

W typowej sprzedaży między przedsiębiorcami tak. Kupujący powinien zbadać rzecz w czasie i sposób przyjęty dla danego rodzaju rzeczy oraz zawiadomić sprzedawcę niezwłocznie po wykryciu wady. Zwłoka może prowadzić do utraty uprawnień z rękojmi.

Czy warto naprawiać telefon przed zakończeniem reklamacji?

Trzeba zachować ostrożność. Naprawa może utrudnić późniejsze udowodnienie przyczyny wady. Jeżeli naprawa jest konieczna, warto najpierw dokładnie udokumentować stan telefonu i uzyskać pisemną diagnozę serwisu.

Podsumowanie

Telefon kupiony na firmę nadal może być objęty gwarancją oraz rękojmią. Kluczowe jest jednak ustalenie, z której podstawy składana jest reklamacja, czy rękojmia nie została wyłączona w dokumentach sprzedaży, czy kupujący jest zwykłym przedsiębiorcą, czy przedsiębiorcą na prawach konsumenta, oraz czy da się wykazać, że wada lub jej przyczyna istniała już przy wydaniu telefonu. W sprawach dotyczących wad technicznych sprzętu bardzo ważne są szybkie zgłoszenie, dobra dokumentacja i rzetelna opinia serwisowa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 556-576 oraz art. 577-582 - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta - Dz.U. 2014 poz. 827
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt V ACa 239/08
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., sygn. akt III CZP 11/77