Pole namiotowe na działce i koszty w działalności gospodarczej

Kiedy pole namiotowe można prowadzić w ramach firmy?

Jeżeli już prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą, może Pan rozszerzyć jej zakres o usługi turystyczne lub noclegowe. Samo dopisanie odpowiednich kodów PKD w CEIDG ma znaczenie ewidencyjne, ale nie przesądza jeszcze o tym, że każdy wydatek związany z działką stanie się kosztem podatkowym.

Kluczowe jest to, czy planowane pole namiotowe będzie rzeczywiście prowadzone w celu zarobkowym. Definicję działalności gospodarczej dla podatku dochodowego zawiera art. 5a pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem działalność musi być prowadzona we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły. Sezonowość nie wyklucza działalności, jeżeli co roku jest ona organizowana i nastawiona na przychód.

To, że działalność będzie trwała tylko latem albo przez około 30 dni w roku, nie przekreśla jej firmowego charakteru. Trzeba jednak umieć wykazać, że nie chodzi głównie o prywatne korzystanie z działki przez właściciela i rodzinę.

Forma opodatkowania a możliwość rozliczania kosztów

To jest punkt wyjścia. Jeżeli wybierze Pan ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, nie odlicza Pan kosztów uzyskania przychodów, ponieważ podatek jest liczony od przychodu, a nie od dochodu. Wynika to z konstrukcji opodatkowania określonej w ustawie z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, w szczególności z art. 6 ust. 1 tej ustawy.

Jeżeli natomiast rozlicza się Pan według skali podatkowej albo podatkiem liniowym, znaczenie ma art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wydatków wymienionych w art. 23 tej ustawy.

W praktyce oznacza to:

• na ryczałcie — brak podatkowego rozliczania kosztów,
• na skali albo liniowym PIT — możliwość rozliczania kosztów, ale tylko po spełnieniu warunków ustawowych.

Jeżeli planuje Pan istotne nakłady inwestycyjne, wybór ryczałtu często okazuje się mniej korzystny niż zasady ogólne lub podatek liniowy.

Jakie warunki musi spełnić wydatek, aby był kosztem?

Aby urząd skarbowy zaakceptował wydatek jako koszt podatkowy, trzeba wykazać łącznie, że:

• wydatek został rzeczywiście poniesiony przez przedsiębiorcę,
• ma definitywny charakter, czyli nie został zwrócony,
• pozostaje w związku przyczynowym z przychodem albo z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodu,
• nie jest objęty wyłączeniem z art. 23 ustawy o PIT,
• jest właściwie udokumentowany,
• nie ma charakteru osobistego.

Właśnie ostatni element jest tu najważniejszy. Jeżeli działka nad jeziorem ma jednocześnie służyć rodzinie do wypoczynku, fiskus może badać, czy ogrodzenie, altana, domek, media albo zagospodarowanie terenu nie są w rzeczywistości wydatkami prywatnymi.

Czy ogrodzenie, altana i przygotowanie terenu mogą być kosztem?

Co do zasady tak, ale tylko wtedy, gdy ich funkcja jest wyraźnie związana z polem namiotowym.

Ogrodzenie najłatwiej obronić jako koszt, jeżeli służy bezpieczeństwu klientów, ochronie infrastruktury i organizacji pola namiotowego. W takim przypadku można wykazywać związek z zabezpieczeniem źródła przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o PIT.

Altana może być kosztem, jeśli jest elementem infrastruktury dla gości: miejscem wspólnym, osłoną przed deszczem, przestrzenią do spożywania posiłków czy częścią oferty pola. Jeżeli jednak altana będzie pełnić głównie funkcję prywatną, urząd może uznać ją za wydatek osobisty.

Przygotowanie terenu, przyłącza, oznaczenia, sanitariaty, oświetlenie, pojemniki na odpady czy dojazd wewnętrzny także mogą mieć charakter firmowy, ale trzeba zachować spójność: regulamin obiektu, cennik, rezerwacje, ogłoszenia, ewidencję klientów, dowody sezonowego udostępniania miejsc noclegowych.

W praktyce im lepiej da się udowodnić komercyjne wykorzystanie działki, tym mniejsze ryzyko sporu z fiskusem.

Domek na wynajem – jednorazowy koszt czy rozliczenie w czasie?

Zwykle nie będzie można zaliczyć wydatku na budowę domku jednorazowo do kosztów. Jeżeli powstanie składnik majątku kompletny, zdatny do użytku i przewidywany do używania dłużej niż rok na potrzeby działalności albo oddania do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub podobnej, co do zasady wchodzi w grę środek trwały w rozumieniu art. 22a ust. 1 ustawy o PIT.

Wtedy wydatek rozlicza się co do zasady przez odpisy amortyzacyjne, a nie jednorazowo. Zasady dokonywania odpisów określają art. 22f–22h ustawy o PIT. Trzeba jednak pamiętać, że od 2022 r. zmieniły się przepisy dotyczące amortyzacji niektórych budynków i lokali mieszkalnych. Dlatego kluczowe jest prawidłowe ustalenie, jaki charakter ma konkretny obiekt: mieszkalny, niemieszkalny, rekreacyjny, kempingowy, tymczasowy czy inny według rzeczywistych cech i klasyfikacji.

Nie da się bez analizy projektu i sposobu posadowienia przesądzić automatycznie, że każdy „domek letniskowy” można amortyzować według konkretnej stawki. W praktyce znaczenie ma m.in.:

• czy obiekt jest trwale związany z gruntem,
• czy wymaga pozwolenia albo zgłoszenia budowlanego,
• jaką ma funkcję użytkową,
• czy jest przeznaczony do krótkotrwałego pobytu turystów,
• jak zostanie zakwalifikowany ewidencyjnie i podatkowo.

Dlatego wcześniejsze założenie, że zawsze będzie można przyjąć jedną z góry określoną stawkę amortyzacji, byłoby zbyt ryzykowne. W tej części warto opierać się na dokumentacji technicznej i indywidualnej ocenie stanu faktycznego.

Czy można rozliczać koszty, gdy przychód jest niski?

Tak. Przepisy nie wymagają, aby przychód był wysoki ani aby działalność od razu przynosiła zysk. Sam fakt, że przez kilka lat występuje strata, nie oznacza automatycznie nieprawidłowości.

Urząd może jednak badać, czy działalność ma rzeczywisty cel zarobkowy, czy też stanowi próbę finansowania prywatnej nieruchomości z firmy. Znaczenie będzie miało całokształt okoliczności, np.:

• czy oferta była rzeczywiście kierowana do klientów,
• czy były ogłoszenia, rezerwacje i płatności,
• czy obiekt był faktycznie udostępniany turystom,
• czy korzystanie prywatne nie dominuje nad firmowym,
• czy wysokość i rodzaj wydatków odpowiadają skali działalności.

Jeżeli przez kilka sezonów przychód wynosi 2000–2500 zł, a równolegle ponoszone są wysokie wydatki na prywatnie atrakcyjną działkę rekreacyjną, organ podatkowy może interesować się gospodarczym uzasadnieniem inwestycji. Nie oznacza to automatycznie sporu, ale trzeba mieć mocne argumenty i dokumenty.

VAT – kiedy można odliczyć podatek?

Prawo do odliczenia VAT nie wynika z samego faktu prowadzenia firmy. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług odliczenie przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

To oznacza, że trzeba zbadać przede wszystkim:

• czy jest Pan czynnym podatnikiem VAT,
• czy usługi będą opodatkowane VAT, czy korzystają ze zwolnienia,
• w jakim zakresie zakupy służą działalności opodatkowanej,
• czy nie występuje użytek mieszany: firmowy i prywatny.

Jeżeli działka i infrastruktura będą wykorzystywane częściowo prywatnie, może pojawić się konieczność odpowiedniego ograniczenia odliczenia VAT. W sprawach mieszanych bezpieczne jest wcześniejsze ustalenie modelu użytkowania oraz dokumentowanie proporcji wykorzystania.

Jakie formalności poza podatkami trzeba sprawdzić?

W praktyce to często ważniejsze niż sam PIT.

Przed uruchomieniem pola namiotowego trzeba zweryfikować przede wszystkim:

Jeżeli obiekt ma funkcjonować jako pole namiotowe lub inny obiekt świadczący usługi hotelarskie, trzeba uwzględnić przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych. Ustawa określa m.in. pojęcie usług hotelarskich i zasady świadczenia takich usług. W zależności od modelu działalności może mieć znaczenie także kwestia ewidencji innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie.

Warto też porównać plan z zasadami, jakie stosuje się przy prowadzeniu obiektów rekreacyjnych i noclegowych, np. materiałem o usługach turystycznych - pole namiotowe oraz o działalności typu agroturystyka.

Jak ograniczyć ryzyko zakwestionowania kosztów przez urząd?

Najlepiej zadbać o dowody już od początku. Pomocne będą w szczególności:

• oddzielny regulamin i cennik pola namiotowego,
• ogłoszenia i archiwum ofert,
• rezerwacje, wiadomości od klientów, potwierdzenia płatności,
• oznaczenie obiektu i infrastruktury jako przeznaczonej dla gości,
• dokumentacja zdjęciowa ukazująca funkcję turystyczną obiektu,
• wydzielenie części prywatnej i firmowej, jeżeli obie mają współistnieć,
• faktury wystawione na firmę, opisujące konkretny związek z działalnością.

Przy inwestycjach większych niż bieżące zakupy warto rozważyć interpretację indywidualną. Nie daje ona „zgody” na biznes, ale chroni podatnika, jeżeli zastosuje się do otrzymanej wykładni prawa w swoim konkretnym stanie faktycznym.

Czy przy tak małej skali działalności to ma sens?

Prawnie jest to możliwe, ale ekonomicznie i podatkowo trzeba ostrożnie zaplanować model działania. Jeżeli przychód ma być bardzo niski, a wydatki wysokie i częściowo prywatne, ryzyko podatkowe rośnie. Im mniejsza skala realnej sprzedaży, tym ważniejsze staje się udowodnienie celu zarobkowego.

Jeżeli planuje Pan docelowo rozwój działalności — np. najpierw pole namiotowe, potem domek, a później szerszą ofertę wypoczynkową — łatwiej uzasadnić inwestycje jako nastawione na przyszłe przychody. Jeżeli jednak obiekt ma służyć głównie rodzinie, a klienci mają pojawiać się sporadycznie, urząd może spojrzeć na koszty krytycznie.

FAQ

Czy sezonowa działalność przez 30 dni w roku może być działalnością gospodarczą?

Tak, jeżeli jest prowadzona w sposób zorganizowany i nastawiony na zarobek. Sama sezonowość nie wyklucza działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy o PIT.

Czy przy ryczałcie mogę rozliczyć koszt budowy altany lub ogrodzenia?

Nie. Przy ryczałcie co do zasady nie rozlicza się kosztów uzyskania przychodów, ponieważ podatek płaci się od przychodu.

Czy niskie przychody i strata automatycznie oznaczają problem z urzędem skarbowym?

Nie. Sama strata nie jest zakazana. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy z okoliczności wynika, że wydatki są w rzeczywistości prywatne albo działalność nie ma realnego celu zarobkowego.

Czy domek na wynajem zawsze można amortyzować?

Nie zawsze w taki sam sposób. Trzeba ustalić charakter obiektu, jego funkcję, sposób posadowienia i aktualne skutki podatkowe. Wątpliwości najlepiej wyjaśnić na podstawie dokumentacji technicznej i ewentualnie interpretacji indywidualnej.

Czy mogę odliczyć VAT od zakupów na działkę?

Tylko w zakresie, w jakim zakupy służą czynnościom opodatkowanym VAT, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Przy wykorzystaniu mieszanym odliczenie może być ograniczone.

Źródła

• art. 5a pkt 6, art. 22 ust. 1, art. 22a ust. 1, art. 22f–22h, art. 23 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 6 ust. 1 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
• art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
• art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych