Podstawa chorobowego po urlopie wychowawczym – jak ją obliczyć

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego po urlopie wychowawczym

W opisanej sytuacji kluczowe jest to, że po zakończeniu urlopu wychowawczego pracownica stała się ponownie objęta ubezpieczeniem chorobowym jako pracownik, ale nie przepracowała ani jednego dnia przed powstaniem niezdolności do pracy. W takim przypadku nie da się ustalić podstawy na zasadzie przeciętnego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających chorobę.

Podstawę wynagrodzenia chorobowego ustala się według reguł właściwych dla podstawy zasiłku chorobowego, co wynika z art. 92 § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy oraz art. 36–38 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Urlop wychowawczy jest okresem, w którym pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę i nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu chorobowemu. Z tego powodu po powrocie z wychowawczego i natychmiastowym L4 trzeba zbadać, czy istnieje pełny miesiąc kalendarzowy ubezpieczenia chorobowego po tej przerwie. Jeżeli go nie ma, stosuje się art. 37 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Jaki przepis stosuje się, gdy po powrocie z wychowawczego nie było ani jednego dnia pracy?

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Ta zasada działa jednak tylko wtedy, gdy istnieje okres, z którego można tę przeciętną realnie ustalić.

Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, zastosowanie ma art. 37 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Przepis ten przewiduje, że podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie, jakie ubezpieczony osiągnąłby, gdyby pracował pełny miesiąc kalendarzowy.

W praktyce po powrocie z urlopu wychowawczego i natychmiastowym przejściu na zwolnienie lekarskie oznacza to najczęściej przyjęcie wynagrodzenia należnego za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, a nie cofanie się do okresu sprzed wychowawczego.

Stałe wynagrodzenie po podwyżce – jak ustalić podstawę?

Jeżeli pracownica ma wynagrodzenie określone w stałej miesięcznej stawce, podstawą będzie wynagrodzenie określone w umowie o pracę albo innym akcie płacowym obowiązujące w miesiącu powstania niezdolności do pracy. Tak wynika z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej.

Oznacza to, że jeżeli od dnia powrotu z urlopu wychowawczego weszła w życie podwyżka wynagrodzenia zasadniczego, a zwolnienie lekarskie zaczęło się tego samego dnia lub po tej dacie, do ustalenia podstawy przyjmuje się już nowe, wyższe wynagrodzenie.

Następnie kwotę tę pomniejsza się o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli łącznie o 13,71%: emerytalne 9,76%, rentowe 1,5% i chorobowe 2,45%. Zasada odliczania tych składek wynika z art. 3 pkt 3 oraz art. 36 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej.

Wynagrodzenie zmienne – kiedy trzeba ustalać je inaczej?

Jeżeli pracownica nie ma stałej miesięcznej stawki, lecz otrzymuje składniki zmienne, zastosowanie ma art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej. Wtedy podstawę ustala się z przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku pracy u pracodawcy.

Ta reguła ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy wynagrodzenie obejmuje prowizje, premie zależne od wyników, akord albo znaczne elementy uzależnione od przepracowanego czasu. W takiej sytuacji sama nowa stawka zasadnicza może nie wyczerpywać wszystkich składników, które zwykle tworzą podstawę chorobowego.

Jeżeli w zakładzie pracy nie ma porównywalnego stanowiska albo system płacowy jest nietypowy, sprawę trzeba oceniać indywidualnie na podstawie dokumentacji płacowej, regulaminu wynagradzania i praktyki wypłat.

Czy w opisanym przypadku bierze się pod uwagę okres sprzed urlopu wychowawczego?

Co do zasady nie. W opisanym stanie faktycznym decydujące znaczenie ma to, że po długiej przerwie związanej z urlopem wychowawczym nie ma pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego po powrocie. Dlatego nie stosuje się zwykłej średniej z wcześniejszych 12 miesięcy.

Inaczej może być w innych stanach faktycznych, na przykład gdy niezdolność do pracy powstanie dopiero po przepracowaniu odpowiedniego okresu po powrocie albo gdy trzeba ocenić ciągłość podstawy przy kolejnych zwolnieniach. W podobnych problemach praktycznych przydatne mogą być także materiały o L4 po ciąży oraz o relacji wychowawczy a L4.

Praktyczna odpowiedź na pytanie

Jeżeli pracownica wróciła z urlopu wychowawczego i od pierwszego dnia po powrocie stała się niezdolna do pracy, a od tego samego dnia obowiązuje podwyższone wynagrodzenie zasadnicze, to przy stałej stawce miesięcznej podstawę wynagrodzenia chorobowego należy ustalić od tego nowego wynagrodzenia obowiązującego w miesiącu powstania niezdolności do pracy, po odliczeniu 13,71% składek finansowanych przez pracownika.

W opisanym przykładzie nie ma podstaw do liczenia średniej z okresu sprzed wychowawczego, skoro po powrocie nie wystąpił pełny miesiąc kalendarzowy ubezpieczenia chorobowego. Wyjątek może dotyczyć sytuacji, w której oprócz stałej pensji występują jeszcze składniki zmienne albo niejednoznaczne zapisy płacowe.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak te same przepisy działają w różnych konfiguracjach wynagrodzenia i momentu powstania niezdolności do pracy.

FAQ

Czy po urlopie wychowawczym trzeba przepracować choć jeden dzień, żeby dostać chorobowe?

Nie. Prawo do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku może powstać także wtedy, gdy niezdolność do pracy zacznie się od razu po powrocie. Problem dotyczy nie samego prawa do świadczenia, lecz sposobu ustalenia jego podstawy.

Czy podwyżka od dnia powrotu z wychowawczego wchodzi do podstawy?

Tak, co do zasady tak, jeżeli właśnie to wynagrodzenie obowiązuje w dniu powstania niezdolności do pracy i pracownica ma stałą miesięczną stawkę. Podstawą prawną jest art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej.

Czy do podstawy bierze się pensję sprzed 2 lat, sprzed urlopu wychowawczego?

Zwykle nie, jeżeli po powrocie nie było pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego. Wtedy stosuje się szczególne zasady z art. 37 ustawy zasiłkowej.

Czy od podstawy zawsze odejmuje się 13,71%?

Tak, przy ustalaniu podstawy dla pracownika co do zasady odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego: emerytalną, rentową i chorobową, łącznie 13,71%.

Czy znaczenie ma to, kto wypłaca świadczenie – pracodawca czy ZUS?

Dla sposobu ustalenia podstawy zasadniczo nie. Te same reguły podstawy stosuje się zarówno do wynagrodzenia chorobowego z art. 92 Kodeksu pracy, jak i do zasiłku chorobowego na podstawie ustawy zasiłkowej.

Źródła

• art. 92 § 1 i § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
• art. 3 pkt 3, art. 36 ust. 1–2, art. 37 ust. 1 oraz art. 37 ust. 2 pkt 1–2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
• praktyka stosowania przepisów zasiłkowych przez płatników składek i ZUS przy ustalaniu podstawy świadczeń po przerwach w ubezpieczeniu chorobowym