Najważniejsze:
- Jeżeli psa kupił konsument od hodowcy działającego jako przedsiębiorca, od 1 stycznia 2023 r. podstawą reklamacji jest brak zgodności towaru z umową, a nie klasyczna rękojmia z Kodeksu cywilnego.
- Przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności ujawniony w ciągu 2 lat od wydania psa; w tym okresie działa domniemanie, że przyczyna problemu istniała już przy wydaniu, chyba że sprzedawca wykaże inaczej albo domniemanie nie pasuje do charakteru choroby.
- Choroba psa może uzasadniać roszczenia kupującego tylko wtedy, gdy pozostaje w związku ze stanem zwierzęcia w chwili wydania albo z przyczyną tkwiącą w zwierzęciu już wtedy.
- Kupujący powinien wskazać objawy, żądanie i dowody, przede wszystkim dokumentację weterynaryjną; w sporze sądowym kluczowa bywa opinia biegłego lekarza weterynarii.
- Zwrot kosztów leczenia nie jest automatyczny w każdej sytuacji; liczą się celowość, konieczność, związek z ujawnioną wadą oraz to, czy sprzedawca miał realną możliwość ustosunkowania się do reklamacji.
Sprzedaż psa z hodowli a przepisy o zwierzętach i sprzedaży
Zwierzę nie jest rzeczą, ale w sprawach nieuregulowanych w ustawie o ochronie zwierząt stosuje się do zwierząt odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy. Dlatego przy sprzedaży psa analizuje się przepisy o sprzedaży, reklamacji, odpowiedzialności sprzedawcy i odszkodowaniu, ale zawsze z uwzględnieniem specyfiki żywego zwierzęcia.
W praktyce trzeba najpierw ustalić, kto był stroną umowy. Inaczej ocenia się sprzedaż psa przez hodowcę prowadzącego działalność gospodarczą na rzecz konsumenta, a inaczej sprzedaż prywatną albo sprzedaż między przedsiębiorcami. To rozróżnienie jest dziś kluczowe.
Jeżeli hodowca działa jako przedsiębiorca, a kupujący nabywa psa prywatnie, zastosowanie mają przepisy ustawy o prawach konsumenta o braku zgodności towaru z umową. Jeżeli natomiast sprzedaż nie jest konsumencka, podstawą odpowiedzialności pozostają przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi za wady.
Czy choroba psa jest wadą albo brakiem zgodności z umową?
Nie każda choroba psa po zakupie automatycznie obciąża hodowcę. Odpowiedzialność sprzedawcy powstaje wtedy, gdy problem zdrowotny istniał w chwili wydania psa albo wynikał z przyczyny tkwiącej w psie już w tej chwili. Może chodzić np. o chorobę wrodzoną, wadę genetyczną, infekcję rozwijającą się jeszcze przed wydaniem, zatajoną wcześniejszą diagnozę albo stan zdrowia niezgodny z zapewnieniami hodowcy.
Objaw taki jak plucie krwią, kaszel z krwią, krwioplucie, problemy oddechowe czy utrata masy ciała powinien zostać potraktowany poważnie, ale sam objaw nie rozstrzyga jeszcze sporu prawnego. Trzeba ustalić przyczynę medyczną, moment jej powstania i związek z wydaniem psa kupującemu.
Przy psie rasowym znaczenie mogą mieć także zapewnienia sprzedawcy: rodowód, wyniki badań, brak obciążeń genetycznych, przeznaczenie hodowlane lub wystawowe, wiek, szczepienia, odrobaczenia, stan dokumentacji medycznej oraz informacje przekazane przed zawarciem umowy. Jeżeli pies nie ma cech, których kupujący mógł rozsądnie oczekiwać po umowie i zapewnieniach hodowcy, może to być podstawa reklamacji.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Sprzedaż psa konsumentowi po 1 stycznia 2023 r.
Jeżeli kupujący jest konsumentem, a hodowca sprzedaje psa w ramach działalności gospodarczej lub zawodowej, zastosowanie mają przepisy o braku zgodności towaru z umową. W takich umowach nie stosuje się działu Kodeksu cywilnego o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej.
Przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności psa z umową istniejący w chwili dostarczenia i ujawniony w ciągu 2 lat od tej chwili. Co ważne, jeżeli brak zgodności ujawni się przed upływem 2 lat od wydania psa, domniemywa się, że istniał już w chwili wydania. Sprzedawca może próbować to domniemanie obalić, np. wykazując, że choroba powstała później, z przyczyn niezależnych od hodowli, transportu, szczepień, warunków utrzymania przed wydaniem lub cech wrodzonych psa.
Domniemanie nie działa mechanicznie w każdej sprawie. Przy zwierzętach duże znaczenie ma charakter choroby. Inaczej ocenia się wadę genetyczną albo chorobę rozwijającą się dłużej, a inaczej uraz, zakażenie lub zatrucie, które mogły powstać już po wydaniu psa.
Jak długo kupujący może reklamować psa?
W sprzedaży konsumenckiej zasadą jest odpowiedzialność przedsiębiorcy za brak zgodności ujawniony w ciągu 2 lat od dostarczenia psa. Kupujący nie musi wykazać, że zawiadomił hodowcę natychmiast po pierwszym objawie, ale zwlekanie z wizytą u weterynarza albo z reklamacją może utrudnić udowodnienie przyczyny choroby i ocenę zasadności kosztów leczenia.
Po otrzymaniu reklamacji konsumenta przedsiębiorca powinien odpowiedzieć w terminie 14 dni. Brak odpowiedzi w tym terminie może oznaczać uznanie reklamacji. Odpowiedź najlepiej przekazać na trwałym nośniku, np. e-mailem albo pismem, wskazując, czy reklamacja jest uznana, w jakim zakresie i na jakiej podstawie.
Odrębną kwestią jest prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa. Zwykle termin wynosi 14 dni, ale w sprawach sprzedaży zwierząt trzeba każdorazowo zbadać sposób zawarcia umowy, pouczenia przekazane konsumentowi i ewentualne wyjątki. To uprawnienie nie jest tym samym co reklamacja z powodu choroby psa.
Kto musi udowodnić, że pies był chory przy sprzedaży?
W sprzedaży konsumenckiej po stronie kupującego leży przede wszystkim zgłoszenie reklamacji, opis objawów i przedstawienie dostępnych dowodów, zwłaszcza dokumentacji weterynaryjnej. Jeżeli jednak problem ujawnił się w ciągu 2 lat od wydania psa, to sprzedawca, chcąc bronić się przed odpowiedzialnością, powinien wykazać, że brak zgodności nie istniał przy wydaniu albo że domniemanie nie pasuje do charakteru choroby.
W praktyce najważniejsze dowody to: umowa sprzedaży, ogłoszenie, korespondencja, zapewnienia hodowcy, książeczka zdrowia, paszport, wyniki badań rodziców, dokumentacja szczepień i odrobaczeń, karta leczenia, wyniki badań obrazowych i laboratoryjnych, opinie lekarzy weterynarii oraz faktury za leczenie.
Jeżeli sprawa trafi do sądu, sama opinia prywatnego weterynarza może nie wystarczyć. Sąd często opiera się na opinii biegłego lekarza weterynarii, który ocenia, kiedy choroba mogła powstać, czy była możliwa do wykrycia przed sprzedażą i czy ma związek z hodowlą lub stanem psa przy wydaniu.
Jakie roszczenia ma kupujący chorego psa?
W sprzedaży konsumenckiej pierwszym roszczeniem jest co do zasady żądanie naprawy albo wymiany. Przy żywym zwierzęciu pojęcie naprawy trzeba rozumieć odpowiednio: może chodzić o doprowadzenie psa do zgodności z umową, w praktyce o uzasadnione leczenie, jeżeli jest możliwe, celowe i pozostaje w związku z problemem istniejącym przy wydaniu. Wymiana psa na innego może być sporna, bo pies jest zwierzęciem oznaczonym indywidualnie, a nie zwykłą rzeczą seryjną.
Hodowca może odmówić doprowadzenia psa do zgodności z umową wybranym sposobem, jeżeli jest to niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów. W przypadku psa wymiana na inne zwierzę zwykle powinna być traktowana ostrożnie i najlepiej wymaga wyraźnej zgody obu stron, zwłaszcza że kupujący mógł już nawiązać więź ze zwierzęciem.
Kupujący może żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy m.in. wtedy, gdy sprzedawca odmówi doprowadzenia psa do zgodności z umową, nie zrobi tego w rozsądnym czasie, problem nadal występuje albo brak zgodności jest na tyle istotny, że uzasadnia od razu obniżenie ceny lub odstąpienie. Przy odstąpieniu od umowy w sprzedaży konsumenckiej brak zgodności domniemywa się jako istotny, ale sprzedawca może próbować wykazać, że w konkretnej sprawie jest inaczej.
Obniżka ceny nie powinna być ustalana dowolnie. Powinna odpowiadać relacji wartości psa chorego do wartości psa zgodnego z umową. Znaczenie mają więc cena zapłacona, realna wartość psa z daną chorobą, możliwość leczenia, trwałość problemu, przeznaczenie psa oraz wpływ choroby na jego zdrowie i dalsze utrzymanie.
Ważne:
Przy reklamacji chorego psa nie warto odpowiadać emocjonalnie ani od razu uznawać wszystkich kosztów. Najbezpieczniej poprosić o pełną dokumentację weterynaryjną, wskazanie konkretnego żądania i zgodę na ocenę sprawy przez niezależnego lekarza weterynarii, a następnie odpowiedzieć w terminie ustawowym.
Czy kupujący może żądać zwrotu kosztów leczenia?
Zwrot kosztów leczenia zależy od podstawy prawnej i okoliczności sprawy. Jeżeli leczenie było sposobem doprowadzenia psa do zgodności z umową, było uzasadnione medycznie i dotyczyło problemu, za który odpowiada sprzedawca, kupujący może domagać się pokrycia takich kosztów. Hodowca ma jednak prawo żądać dokumentacji, rachunków, opisu rozpoznania i wyjaśnienia, dlaczego dane działania były konieczne.
Jeżeli kupujący samodzielnie poniósł wysokie koszty bez kontaktu ze sprzedawcą, nie przekreśla to automatycznie jego roszczenia, zwłaszcza gdy leczenie było pilne i konieczne dla ochrony życia lub zdrowia zwierzęcia. Może jednak powstać spór, czy koszty były celowe, rozsądne i pozostawały w związku z chorobą istniejącą przy wydaniu psa.
W sprzedaży niekonsumenckiej zastosowanie mogą mieć przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi i odszkodowaniu. Kupujący może wtedy, oprócz uprawnień z rękojmi, próbować dochodzić naprawienia szkody, ale musi wykazać przesłanki odpowiedzialności, w szczególności szkodę, związek przyczynowy i podstawę przypisania odpowiedzialności sprzedawcy.
Sprzedaż prywatna albo sprzedaż między przedsiębiorcami
Jeżeli hodowca nie działa jako przedsiębiorca wobec konsumenta albo sprawa dotyczy sprzedaży między przedsiębiorcami, klasyczne przepisy o rękojmi z Kodeksu cywilnego nadal mogą mieć znaczenie. Wtedy wadą jest niezgodność rzeczy sprzedanej z umową, a przy zwierzęciu stosuje się te przepisy odpowiednio.
Sprzedawca odpowiada za wadę fizyczną, która istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego albo wynikła z przyczyny tkwiącej już wtedy w sprzedanym psie. Kupujący może żądać obniżenia ceny, odstąpić od umowy, a w określonych przypadkach żądać usunięcia wady lub wymiany. Przy psie wymiana na inne zwierzę zwykle będzie trudna do narzucenia jednostronnie, bo przedmiotem umowy było konkretne zwierzę.
W sprzedaży między przedsiębiorcami trzeba też pamiętać o obowiązkach zbadania rzeczy i zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Jeżeli nabywca jest przedsiębiorcą, zaniechanie szybkiego zbadania psa i zawiadomienia o problemie może prowadzić do utraty uprawnień z rękojmi, chyba że sprzedawca wadę podstępnie zataił.
Jak hodowca powinien odpowiedzieć na reklamację?
Po otrzymaniu pisma od kupującego hodowca powinien ustalić, czy sprawa jest konsumencka, kiedy pies został wydany, kiedy ujawniły się objawy, jakie jest żądanie kupującego i jakie dokumenty potwierdzają chorobę. Odpowiedź powinna być rzeczowa i wysłana w sposób pozwalający wykazać datę jej doręczenia.
W odpowiedzi można poprosić o dokumentację leczenia, wyniki badań, historię wizyt, rachunki, opis warunków utrzymania psa po zakupie oraz wskazanie, kiedy objawy zostały zauważone po raz pierwszy. Jeżeli kupujący żąda obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy, warto zażądać wyjaśnienia, dlaczego brak zgodności ma być istotny i jak wyliczono żądaną kwotę.
Jeżeli sprawa jest medycznie niejasna, dobrym rozwiązaniem może być zaproponowanie wspólnej konsultacji u niezależnego lekarza weterynarii albo zabezpieczenie dokumentacji na potrzeby ewentualnego biegłego. Hodowca nie powinien ignorować reklamacji, ponieważ milczenie wobec reklamacji konsumenta może działać na jego niekorzyść.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak różnie może wyglądać odpowiedzialność hodowcy w zależności od przyczyny choroby, statusu stron i sposobu udokumentowania roszczeń.
PRZYKŁAD 1
Kupujący odebrał psa z hodowli w marcu, a w maju lekarz weterynarii rozpoznał chorobę wrodzoną, która według dokumentacji mogła istnieć już w chwili wydania. Jeżeli kupujący jest konsumentem, a hodowca działał jako przedsiębiorca, działa domniemanie, że brak zgodności istniał przy wydaniu. Hodowca może bronić się opinią weterynaryjną, ale samo twierdzenie, że pies wyglądał zdrowo w dniu sprzedaży, zwykle nie wystarczy.
PRZYKŁAD 2
Kupujący zgłasza po 5 miesiącach, że pies od dawna kaszle i pojawia się krew, ale nie przedstawia wyników badań ani historii leczenia. Hodowca powinien odpowiedzieć w terminie, nie odmawiać automatycznie, lecz zażądać dokumentacji weterynaryjnej i wskazania konkretnego żądania. Bez ustalenia przyczyny objawów nie da się rzetelnie ocenić, czy problem istniał już przy wydaniu psa.
PRZYKŁAD 3
Pies doznał urazu po zakupie, co potwierdzają wpisy w dokumentacji weterynaryjnej. W takiej sytuacji hodowca może kwestionować odpowiedzialność, ponieważ problem nie wynika ze stanu psa przy wydaniu. Kupujący nadal może leczyć zwierzę, ale nie oznacza to automatycznie, że sprzedawca ma zwrócić wszystkie koszty.
FAQ
Czy kupujący może zwrócić chorego psa po kilku miesiącach?
Może próbować odstąpić od umowy, jeżeli brak zgodności psa z umową jest istotny i spełnione są ustawowe warunki. W sprzedaży konsumenckiej przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności ujawniony w ciągu 2 lat od wydania psa, ale trzeba ustalić przyczynę choroby i jej związek ze stanem psa przy wydaniu.
Czy hodowca odpowiada, jeśli nie wiedział o chorobie psa?
Tak, odpowiedzialność reklamacyjna co do zasady nie zależy od winy ani wiedzy sprzedawcy. Znaczenie ma to, czy choroba albo jej przyczyna istniała w chwili wydania psa. Brak wiedzy może mieć znaczenie przy ocenie odszkodowania, ale nie zawsze wyłącza odpowiedzialność za niezgodność z umową.
Czy kupujący musi udowodnić, że pies był chory już przy zakupie?
W sprzedaży konsumenckiej działa obecnie domniemanie korzystne dla kupującego, jeżeli problem ujawnił się w ciągu 2 lat od wydania psa. Kupujący powinien jednak przedstawić dokumentację choroby. Sprzedawca może próbować wykazać, że choroba powstała dopiero po wydaniu albo że domniemanie nie pasuje do rodzaju schorzenia.
Czy można wymienić psa na innego?
Teoretycznie przepisy konsumenckie przewidują wymianę towaru, ale przy psie jako żywym i indywidualnie oznaczonym zwierzęciu wymiana jest szczególnie problematyczna. Najbezpieczniej traktować ją jako rozwiązanie ugodowe, wymagające zgody stron, a nie jako prostą zamianę rzeczy seryjnej.
Czy kupujący może żądać zwrotu kosztów leczenia bez wcześniejszego kontaktu z hodowcą?
Może zgłosić takie żądanie, ale musi wykazać zasadność, wysokość i związek kosztów z chorobą, za którą odpowiada sprzedawca. Jeżeli leczenie było nagłe i konieczne, brak wcześniejszego kontaktu nie musi przekreślać roszczenia. Jeżeli koszty były nieuzasadnione albo niezwiązane z problemem istniejącym przy wydaniu, hodowca może je kwestionować.
Ile czasu ma hodowca na odpowiedź na reklamację konsumenta?
Przedsiębiorca powinien odpowiedzieć na reklamację konsumenta w terminie 14 dni od jej otrzymania. Odpowiedź najlepiej wysłać na trwałym nośniku, np. e-mailem albo listem. Brak odpowiedzi w terminie może zostać potraktowany jako uznanie reklamacji.
Czy spadek ceny rynkowej psów ma znaczenie dla reklamacji?
Sam spadek cen rynkowych nie zwalnia hodowcy z odpowiedzialności, jeżeli pies był niezgodny z umową. Ma jednak znaczenie przy wyliczaniu obniżenia ceny, bo obniżka powinna wynikać z relacji wartości psa zgodnego z umową do wartości psa z ujawnionym problemem, a nie wyłącznie z aktualnej sytuacji na rynku.
Podsumowanie
Przy sprzedaży psa z hodowli najważniejsze jest ustalenie, czy mamy do czynienia ze sprzedażą konsumencką. Jeżeli tak, aktualne przepisy odsyłają przede wszystkim do ustawy o prawach konsumenta i pojęcia braku zgodności towaru z umową. W takim przypadku przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności ujawniony w ciągu 2 lat od wydania psa, a przez ten czas działa domniemanie korzystne dla konsumenta.
Nie oznacza to jednak, że każde zachorowanie psa po zakupie automatycznie obciąża hodowcę. Trzeba ustalić przyczynę choroby, moment jej powstania, dokumentację weterynaryjną, zakres żądania i ewentualne koszty leczenia. W sporach tego typu największe znaczenie mają dowody medyczne oraz terminowa, dobrze przygotowana odpowiedź na reklamację.
Źródła
Przekazanie gospodarstwa rolnego a emerytura z KRUS
