Wada ukryta po gwarancji – czy można żądać naprawy?

Wada ukryta po gwarancji a zakup samochodu na firmę

W opisanej sytuacji samochód został kupiony do celów firmowych, a więc punktem wyjścia jest sprzedaż między przedsiębiorcami. Ma to duże znaczenie, ponieważ w takim obrocie nie stosuje się automatycznie pełnego reżimu ochrony konsumenta, a strony mogą w umowie rozszerzyć, ograniczyć albo nawet wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi. Trzeba więc zacząć od sprawdzenia umowy sprzedaży, faktury, ogólnych warunków sprzedaży oraz dokumentu gwarancyjnego.

Nie wystarczy samo stwierdzenie, że wada była „ukryta”. W praktyce trzeba wykazać, że problem nie jest skutkiem zwykłego zużycia, nieprawidłowej eksploatacji, zaniedbania serwisowego albo późniejszego zdarzenia, lecz wadą rzeczy, która istniała lub ujawniła się w okresie odpowiedzialności sprzedawcy albo gwaranta. Przy samochodzie pomocne bywają wpisy w książce serwisowej, protokoły z przeglądów, historia zgłoszeń, korespondencja z serwisem i opinia niezależnego rzeczoznawcy.

Jeżeli kupujący jest osobą prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, trzeba dodatkowo ocenić, czy zakup miał dla niego charakter zawodowy wynikający w szczególności z przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG. W niektórych sprawach przedsiębiorca jednoosobowy może korzystać z części ochrony zbliżonej do konsumenckiej, ale nie można tego przyjmować automatycznie przy każdym zakupie „na firmę”.

Rękojmia między przedsiębiorcami – aktualne terminy i ograniczenia

Przy sprzedaży rzeczy wadliwej podstawą roszczeń może być rękojmia za wady fizyczne. Aktualnie art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje, że sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem 5 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. W dawnych opracowaniach można spotkać informację o rocznym terminie rękojmi przy rzeczach ruchomych, ale obecnie taka ogólna zasada nie jest aktualna.

W przypadku przedsiębiorcy nie wystarczy jednak samo wykrycie wady. Zgodnie z art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego kupujący przy sprzedaży między przedsiębiorcami traci uprawnienia z rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie zawiadomienia przed jego upływem.

W realiach sprawy samochód został kupiony ponad 2 lata wcześniej, ale objawy usterki skrzyni biegów były zgłaszane miesiąc przed końcem gwarancji. Jeżeli ten moment przypadał jeszcze przed upływem 2 lat od wydania auta i zgłoszenie było wystarczająco konkretne, można rozważać roszczenia z rękojmi. Trzeba jednak liczyć się z tym, że sprzedawca będzie kwestionował zarówno termin, jak i treść zgłoszenia, zwłaszcza gdy w dokumentach widnieje jedynie ogólna uwaga typu „coś stuka” albo „skrzynia pracuje inaczej”.

Osobnym problemem jest przedawnienie roszczeń. Roszczenie o usunięcie wady albo wymianę rzeczy przedawnia się zasadniczo z upływem roku od dnia stwierdzenia wady. W podobnych sprawach warto też pamiętać, że rękojmia po gwarancji nie znika tylko dlatego, że kupujący wcześniej korzystał z gwarancji – oba reżimy są co do zasady odrębne, choć ich praktyczne zastosowanie zależy od terminów i od treści umowy.

W starszym orzecznictwie, wydanym na gruncie poprzedniego brzmienia art. 568 Kodeksu cywilnego, wskazywano na prekluzyjny charakter terminu rękojmi. Obecnie trzeba jednak odróżniać termin stwierdzenia wady od terminów przedawnienia konkretnych roszczeń, dlatego każdą sprawę należy oceniać według aktualnego brzmienia przepisów.

Czy po zakończeniu gwarancji można żądać bezpłatnej naprawy?

Gwarancja jest dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta. Wynika z oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego, gdy rzecz nie ma właściwości wskazanych w tym oświadczeniu. Takim oświadczeniem może być karta gwarancyjna, książka gwarancyjna, regulamin gwarancji, a w pewnych sytuacjach także reklama. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi 2 lata od dnia wydania rzeczy kupującemu.

Dlatego po upływie gwarancji trzeba przede wszystkim ustalić, czy usterka została zgłoszona w czasie jej trwania. Jeżeli wada została ujawniona i prawidłowo zgłoszona przed końcem gwarancji, a serwis ograniczył się do powierzchownej kontroli albo nie usunął przyczyny problemu, można argumentować, że gwarant powinien wykonać swoje obowiązki mimo późniejszego formalnego upływu okresu gwarancji. Inaczej wygląda sytuacja, gdy pierwsze konkretne zgłoszenie awarii nastąpiło dopiero kilka miesięcy po zakończeniu gwarancji.

Najważniejsze będzie więc zebranie dowodów: zlecenia serwisowego z datą, protokołu z przeglądu, wydruku z systemu ASO, e-maila do sprzedawcy lub gwaranta, nagrania rozmowy, potwierdzenia przyjęcia reklamacji, faktury za diagnostykę oraz opinii mechanika. Samo ustne zgłoszenie może być skuteczne, jeżeli warunki gwarancji nie wymagają formy pisemnej, ale w sporze jest znacznie trudniejsze do udowodnienia.

Forma zgłoszenia usterki i znaczenie dokumentów serwisowych

W pierwszej kolejności trzeba przeczytać warunki gwarancji. Gwarant może wskazać, do kogo należy zgłaszać usterki, w jakiej formie, w jakim terminie, czy pojazd musi być serwisowany w określonej sieci oraz jakie dokumenty trzeba przedstawić. Jeżeli warunki gwarancji wymagają pisemnego albo elektronicznego zgłoszenia, warto działać dokładnie według tej procedury.

Jeżeli gwarancja nie reguluje sposobu zgłaszania wad, zawiadomienie może być dokonane w dowolnej formie, ale dowodowo najlepiej zrobić to pisemnie albo mailowo. W zgłoszeniu należy opisać objawy, datę ich wystąpienia, przebieg pojazdu, dotychczasowe naprawy, oczekiwane działanie gwaranta oraz zażądać pisemnego stanowiska. Przy kosztownych usterkach, takich jak skrzynia biegów, warto unikać ogólnych sformułowań i domagać się wpisania zgłoszenia do protokołu serwisowego.

Jeżeli serwis po zakończeniu gwarancji twierdzi, że zgłoszenie było bezzasadne albo próbuje przerzucić na właściciela koszty diagnostyki, warto porównać sytuację z innymi problemami dotyczącymi odpowiedzialności serwisu, np. gdy pojawia się bezzasadne wezwanie serwisu. Odpowiedź zależy od regulaminu, umowy, zakresu zlecenia oraz tego, czy zgłoszenie rzeczywiście miało podstawy techniczne.

Przedłużenie gwarancji po naprawie albo wymianie części

Istotne znaczenie ma art. 581 Kodeksu cywilnego. Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, zasada ta stosuje się odpowiednio do części wymienionej.

W innych przypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w którym uprawniony z gwarancji nie mógł korzystać z rzeczy wskutek jej wady. Oznacza to, że wcześniejsze naprawy gwarancyjne samochodu mogą mieć znaczenie dla oceny, czy gwarancja rzeczywiście już wygasła w odniesieniu do całego pojazdu albo do konkretnego podzespołu.

Nie każda czynność serwisowa powoduje jednak rozpoczęcie gwarancji od nowa. Zwykła diagnostyka, regulacja, aktualizacja oprogramowania albo drobna czynność konserwacyjna nie musi być „istotną naprawą”. Przy sporze o skrzynię biegów trzeba więc ustalić, co dokładnie zostało wykonane: czy wymieniono istotny element, dokonano poważnej naprawy podzespołu, czy jedynie przeprowadzono przegląd bez naprawy. Podobne problemy praktyczne pojawiają się przy sprawach dotyczących pojazdów, np. gdy nastąpił zerwany pasek rozrządu na gwarancji.

Co zrobić, gdy serwis odmawia naprawy po gwarancji?

Jeżeli gwarant albo sprzedawca odmawia bezpłatnej naprawy, warto podjąć działania w uporządkowanej kolejności. Najpierw należy zażądać pisemnego uzasadnienia odmowy oraz kopii dokumentacji serwisowej. Następnie trzeba porównać odmowę z warunkami gwarancji i ustalić, czy usterka była wcześniej zgłaszana, czy pojazd był prawidłowo serwisowany oraz czy wcześniejsze naprawy mogły wydłużyć gwarancję.

W piśmie do gwaranta warto wskazać daty wcześniejszych zgłoszeń, opisać objawy, powołać się na dokumenty serwisowe i zażądać wykonania obowiązków gwarancyjnych w konkretnym terminie. Jeżeli równolegle możliwa jest rękojmia, pismo można skierować również do sprzedawcy, pamiętając o terminach i ograniczeniach obowiązujących w obrocie między przedsiębiorcami.

Przy drogiej naprawie często uzasadnione jest uzyskanie prywatnej opinii rzeczoznawcy. Opinia może pomóc wykazać, że wada nie powstała dopiero po zakończeniu gwarancji, lecz jej symptomy były widoczne wcześniej, a serwis nie usunął przyczyny. Trzeba jednak pamiętać, że w postępowaniu sądowym rozstrzygające znaczenie może mieć opinia biegłego sądowego.

FAQ

Czy gwarancja działa po jej formalnym zakończeniu?

Co do zasady gwarancja działa w okresie wskazanym w dokumencie gwarancyjnym. Jeżeli jednak wada została ujawniona i zgłoszona w czasie gwarancji, samo późniejsze zakończenie okresu gwarancyjnego nie musi przekreślać roszczenia. Decydujące są warunki gwarancji i dowody zgłoszenia.

Czy przy zakupie na firmę można skorzystać z rękojmi?

Tak, ale w obrocie między przedsiębiorcami rękojmia może zostać w umowie ograniczona albo wyłączona. Ponadto kupujący przedsiębiorca powinien zbadać rzecz w odpowiednim czasie i niezwłocznie zawiadomić sprzedawcę o wadzie.

Ile wynosi termin rękojmi za wadę samochodu?

Sprzedawca odpowiada z rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat od wydania rzeczy. Od dnia stwierdzenia wady biegną jednak dalsze terminy przedawnienia konkretnych roszczeń, dlatego nie należy zwlekać ze zgłoszeniem i dochodzeniem praw.

Czy ustne zgłoszenie usterki wystarczy?

Może wystarczyć, jeżeli gwarancja albo umowa nie wymagają szczególnej formy, ale w sporze ustne zgłoszenie jest trudne do udowodnienia. Najbezpieczniej wysłać zgłoszenie e-mailem albo pismem i uzyskać potwierdzenie przyjęcia reklamacji.

Czy naprawa gwarancyjna zawsze wydłuża gwarancję?

Nie zawsze. Jeżeli gwarant dokonał istotnej naprawy albo wymienił część, termin gwarancji może biec na nowo odpowiednio dla rzeczy albo wymienionej części. Przy drobnych czynnościach serwisowych termin może jedynie ulec przedłużeniu o czas, w którym nie można było korzystać z rzeczy.

Co zrobić, gdy serwis odmawia naprawy usterki zgłoszonej przed końcem gwarancji?

Należy zażądać pisemnej odmowy, zebrać dokumentację serwisową, sprawdzić warunki gwarancji i rozważyć pisemne wezwanie do wykonania naprawy. Przy kosztownej awarii warto uzyskać opinię niezależnego rzeczoznawcy.

Podsumowanie

Wada ukryta ujawniona po zakończeniu gwarancji nie zawsze zamyka drogę do bezpłatnej naprawy. Największe znaczenie ma to, czy objawy wady pojawiły się i zostały zgłoszone jeszcze w czasie gwarancji, czy zgłoszenie można udowodnić oraz czy wcześniejsze naprawy mogły przedłużyć albo odnowić gwarancję na konkretną część.

Przy zakupie na firmę trzeba równolegle sprawdzić rękojmię, ale w obrocie B2B obowiązują surowsze zasady: możliwe jest umowne ograniczenie odpowiedzialności, kupujący musi działać niezwłocznie, a spór często sprowadza się do dowodów technicznych i dokumentacji serwisowej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 558, art. 563, art. 568 oraz art. 577–581.
2. Art. 568 Kodeksu cywilnego – aktualne brzmienie przepisu o rękojmi.
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14.03.2006 r., sygn. akt I ACa 1947/05 – orzeczenie dotyczące charakteru terminu rękojmi na gruncie wcześniejszego brzmienia przepisów.