Jak przestać płacić alimenty przez komornika?

Kiedy komornik przestaje ściągać alimenty?

Komornik prowadzi egzekucję alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, np. wyroku, ugody sądowej albo innego tytułu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. W praktyce oznacza to, że nie może samodzielnie uznać, że dalsza egzekucja nie jest już potrzebna tylko dlatego, że dłużnik deklaruje terminowe płatności.

Egzekucja alimentów najczęściej kończy się wtedy, gdy wierzyciel alimentacyjny złoży wniosek o umorzenie postępowania. Jeżeli alimenty należą się małoletniemu dziecku, zwykle działa za nie rodzic jako przedstawiciel ustawowy. Jeżeli dziecko jest pełnoletnie, co do zasady samo decyduje o egzekucji albo może działać przez pełnomocnika.

Podstawą umorzenia na żądanie wierzyciela jest art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Komornik powinien wtedy umorzyć postępowanie w całości albo w części, zależnie od treści wniosku. W sprawach wszczętych z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu mogą obowiązywać dodatkowe wymogi, dlatego zawsze trzeba sprawdzić, z czyjej inicjatywy egzekucja została rozpoczęta.

Czy spłata zaległych alimentów zatrzymuje komornika?

Nie. Spłata zaległości alimentacyjnych nie powoduje automatycznego zakończenia egzekucji. Komornik może nadal pobierać alimenty bieżące, a także koszty egzekucyjne, dopóki postępowanie formalnie trwa.

To częsty błąd dłużników: po uregulowaniu zaległości zaczynają przekazywać alimenty bezpośrednio dziecku albo drugiemu rodzicowi, ale nie doprowadzają do umorzenia lub zawieszenia egzekucji. W rezultacie mogą powstać równoległe płatności: dobrowolna wpłata dla uprawnionego i potrącenie przez komornika.

Jeżeli chcesz przejść na dobrowolne płatności, zadbaj najpierw o formalne zakończenie lub ograniczenie egzekucji. Przydatne może być też omówienie zasad dobrowolnego regulowania alimentów i kosztów komorniczych w sprawie dotyczącej dobrowolnego wpłacania alimentów i umorzenia kosztów komorniczych.

Kto może złożyć wniosek o umorzenie egzekucji alimentów?

Najsilniejszą pozycję ma wierzyciel alimentacyjny, czyli osoba uprawniona do alimentów. To on może zażądać umorzenia egzekucji, jeżeli uzna, że alimenty będą płacone dobrowolnie albo że dalsze prowadzenie egzekucji nie jest potrzebne.

Dłużnik może natomiast:

• poprosić wierzyciela o cofnięcie wniosku egzekucyjnego,
• złożyć do komornika wniosek oparty na szczególnych przepisach, np. po zabezpieczeniu alimentów przyszłych,
• wystąpić do sądu z powództwem przeciwegzekucyjnym, jeżeli egzekucja obejmuje świadczenia już spełnione albo nienależne,
• wnieść pozew o obniżenie alimentów albo ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego, jeżeli zmieniły się okoliczności.

Sam wniosek dłużnika o zaprzestanie egzekucji, oparty wyłącznie na deklaracji, że od teraz będzie płacił terminowo, zwykle nie wystarczy. Komornik nie zastępuje wierzyciela w ocenie, czy dłużnik jest wiarygodny.

Jak płacić alimenty bezpośrednio, aby uniknąć sporu?

Jeżeli wierzyciel zgodzi się na płatności bezpośrednie, ustalcie sposób zapłaty w formie, którą da się później udowodnić. Najbezpieczniejszy jest przelew bankowy na rachunek wskazany przez osobę uprawnioną. W tytule przelewu warto wpisywać: „alimenty za [miesiąc i rok] dla [imię uprawnionego]”.

Gdy alimenty są przekazywane gotówką, należy uzyskać pokwitowanie z datą, kwotą, wskazaniem miesiąca, podpisem odbiorcy i informacją, że chodzi o alimenty. Jeżeli pełnoletnie dziecko chce, aby pieniądze trafiały na konto matki, ojca albo innej osoby, dobrze mieć jego pisemne albo mailowe wskazanie rachunku.

Brak dowodów wpłat może spowodować, że dłużnik będzie musiał ponownie wykazywać przed komornikiem lub sądem, że alimenty rzeczywiście zostały zapłacone. To szczególnie ważne, gdy w przeszłości występowało spóźnianie się z zapłatą alimentów albo narastały zaległości.

Co zrobić, gdy wierzyciel nie chce cofnąć wniosku egzekucyjnego?

Jeżeli wierzyciel nie chce złożyć wniosku o umorzenie egzekucji, dłużnik może rozważyć mechanizm zabezpieczenia alimentów przyszłych. Trzeba jednak odróżnić dwie regulacje.

Art. 883 § 2 K.p.c. pozwala dłużnikowi żądać umorzenia egzekucji co do świadczeń wymagalnych w przyszłości, jeżeli spłaci wszystkie świadczenia wymagalne i złoży na rachunek depozytowy Ministra Finansów kwotę równą sumie świadczeń periodycznych za sześć miesięcy, równocześnie umocowując komornika do pobrania tej kwoty w razie zwłoki.

W sprawach alimentacyjnych szczególne znaczenie ma także art. 1083 § 4 K.p.c. Zgodnie z tym przepisem dłużnik może żądać zawieszenia postępowania egzekucyjnego co do alimentów wymagalnych w przyszłości, jeżeli uiści wszystkie świadczenia wymagalne i złoży na rachunek depozytowy Ministra Finansów sumę równą alimentom za sześć miesięcy, z równoczesnym umocowaniem komornika do podejmowania tej sumy.

Jeżeli dłużnik później popadnie w zwłokę, komornik może skorzystać z udzielonego umocowania i z urzędu podjąć postępowanie. Depozyt nie jest więc sposobem na uniknięcie alimentów, lecz zabezpieczeniem wierzyciela na wypadek ponownego opóźnienia.

W praktyce do wniosku do komornika warto dołączyć potwierdzenia spłaty wszystkich zaległych i bieżących alimentów, dowód wpłaty kwoty za 6 miesięcy na właściwy rachunek depozytowy oraz pisemne umocowanie komornika do pobrania tej sumy w razie zwłoki. Sąd Najwyższy przyjął, że do złożenia świadczenia do depozytu na podstawie art. 883 § 2 K.p.c. nie jest wymagane odrębne zezwolenie sądu przewidziane dla klasycznego depozytu sądowego.

Czy można zdjąć komornika bez zgody byłej żony, dziecka albo innego wierzyciela?

Bez zgody wierzyciela jest to możliwe tylko w określonych przypadkach przewidzianych przez przepisy. Najczęściej będą to sytuacje, w których dłużnik spełni warunki depozytu albo wykaże przed sądem, że egzekucja jest prowadzona niezasadnie w całości lub w części.

Jeżeli egzekucja dotyczy pełnoletniego dziecka, to zasadniczo właśnie dziecko jest wierzycielem. Była żona albo były mąż może działać dalej tylko wtedy, gdy ma do tego podstawę, np. pełnomocnictwo od pełnoletniego dziecka albo występuje w zakresie świadczeń należnych na rzecz małoletniego.

W praktyce warto zacząć od rozmowy i pisemnej propozycji: spłata zaległości, regularne przelewy na wskazany rachunek, ewentualnie dobrowolne pokrywanie kwoty odpowiadającej dotychczasowym kosztom egzekucyjnym. Nie daje to jednak gwarancji, że wierzyciel cofnie wniosek.

Czy trzeba uchylić obowiązek alimentacyjny w sądzie?

Zakończenie egzekucji komorniczej to nie to samo co uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli wyrok albo ugoda nadal obowiązuje, alimenty trzeba płacić, nawet gdy komornik przestanie je pobierać.

Jeżeli zmieniły się okoliczności, np. pełnoletnie dziecko może już samodzielnie się utrzymać, nie kontynuuje realnie nauki albo alimenty są połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica, dłużnik może rozważyć pozew na podstawie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sprawach pełnoletnich dzieci znaczenie ma też art. 133 § 3 K.r.o.

Dopóki sąd nie zmieni albo nie uchyli obowiązku alimentacyjnego, dłużnik nie powinien samowolnie przestawać płacić. Taka decyzja może prowadzić do nowych zaległości, ponownego wszczęcia egzekucji, odsetek, kosztów, a w skrajnych przypadkach także odpowiedzialności karnej za uporczywe uchylanie się od alimentacji.

Koszty komornicze przy egzekucji alimentów

Co do zasady koszty egzekucji obciążają dłużnika, jeżeli egzekucja była potrzebna i doprowadziła do wyegzekwowania świadczeń. Właśnie dlatego dłużnik, który płaci alimenty przez komornika, zwykle ponosi wyższy ciężar finansowy niż przy dobrowolnych przelewach.

Inaczej może być wtedy, gdy wierzyciel bez uzasadnionej potrzeby wszczął albo kontynuował egzekucję, mimo że dłużnik terminowo płacił alimenty i nie było zaległości. W takiej sytuacji można analizować zasadność obciążenia kosztami oraz rozważyć skargę na czynności komornika lub zaskarżenie postanowienia o kosztach.

Termin na skargę na czynność komornika wynosi co do zasady 7 dni od dnia dokonania czynności, zawiadomienia o niej albo od dnia, w którym strona dowiedziała się o czynności. Jeżeli problem dotyczy zatrzymania potrąceń albo ich zakresu, pomocna może być także analiza sprawy o zatrzymanie egzekucji alimentów przez komornika.

FAQ - najczęściej zadane pytania

Czy spłata zaległych alimentów kończy egzekucję komorniczą?

Nie. Spłata zaległości nie kończy automatycznie egzekucji. Potrzebne jest formalne umorzenie, zawieszenie albo inna podstawa prawna, która ograniczy dalsze działania komornika.

Czy dłużnik może sam złożyć wniosek o zaprzestanie egzekucji alimentów?

Może złożyć wniosek, ale sama deklaracja dobrowolnego płacenia zwykle nie wystarczy. Najczęściej konieczny jest wniosek wierzyciela albo spełnienie szczególnych warunków, np. spłata zaległości i depozyt zabezpieczający alimenty przyszłe.

Czy pełnoletnie dziecko decyduje o umorzeniu egzekucji?

Tak, jeżeli to ono jest wierzycielem alimentacyjnym. Rodzic może działać w jego imieniu tylko wtedy, gdy ma do tego podstawę, np. pełnomocnictwo albo gdy chodzi o alimenty na małoletnie dziecko.

Na czym polega depozyt za 6 miesięcy alimentów?

Dłużnik musi najpierw uregulować wszystkie wymagalne alimenty, a następnie złożyć na rachunek depozytowy Ministra Finansów kwotę odpowiadającą sześciu miesiącom świadczeń i umocować komornika do jej pobrania w razie zwłoki.

Czy depozyt zwalnia z płacenia bieżących alimentów?

Nie. Depozyt zabezpiecza wierzyciela na wypadek przyszłej zwłoki. Bieżące alimenty nadal trzeba płacić w terminie, zgodnie z wyrokiem, ugodą albo innym tytułem.

Czy komornik może pobierać alimenty z rachunku bankowego bez kwoty wolnej?

Tak. W egzekucji alimentów wierzytelności z rachunku bankowego podlegają egzekucji na zaspokojenie alimentów w pełnej wysokości. Alimenty są traktowane korzystniej dla wierzyciela niż wiele innych długów.

Czy pełnoletniość dziecka automatycznie kończy alimenty?

Nie. Pełnoletniość nie kończy automatycznie obowiązku alimentacyjnego. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać oraz czy dalsze alimenty są uzasadnione w konkretnych okolicznościach.

Podsumowanie

Żeby przestać płacić alimenty przez komornika, nie wystarczy spłacić zaległość ani obiecać wierzycielowi terminowych wpłat. Trzeba doprowadzić do formalnego umorzenia, zawieszenia albo ograniczenia egzekucji, a w razie potrzeby także do zmiany orzeczenia alimentacyjnego przez sąd.

Najprostsze rozwiązanie to wniosek wierzyciela o umorzenie egzekucji. Jeżeli nie ma na to zgody, dłużnik może rozważyć depozyt za 6 miesięcy alimentów, powództwo przeciwegzekucyjne albo sprawę o zmianę lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Wybór zależy od tego, czy problem dotyczy tylko sposobu płatności, zaległości, kosztów komorniczych czy samego istnienia obowiązku alimentacyjnego.

Źródła

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności art. 825, art. 840, art. 883 i art. 1083.
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59, w szczególności art. 133 i art. 138.
3. Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych - Dz.U. 2018 poz. 770.
4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt III CZP 153/07 - orzeczenie SN.