Zatrzymanie egzekucji alimentów przez komornika

Zobowiązanie przed sądem do płacenia alimentów w określonej kwocie

Z pytania wynika, że zawarł Pan przed sądem ugodę, na mocy której zobowiązał się Pan do płacenia alimentów w określonej wysokości i w określonym terminie. Ugoda taka jest tytułem egzekucyjnym (podobnie jak np. wyrok), czyli dokumentem stwierdzającym obowiązek określonego świadczenia. Po zaopatrzeniu takiej ugody w klauzulę wykonalności staje się ona tytułem wykonawczym ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Ugoda sądowa zaopatrzona w klauzulę wykonalności

Klauzula wykonalności to akt sądowy (postanowienie sądowe), w którym sąd stwierdza, że tytuł egzekucyjny przedstawiony przez wierzyciela nadaje się do wykonania w drodze egzekucji oraz określa (w miarę potrzeby) zakres tej egzekucji.

Ugoda sądowa zaopatrzona w klauzule wykonalności umożliwia wszczęcie egzekucji komorniczej przeciwko osobie zobowiązanej do świadczenia, wskazanej w ugodzie.

Jeśli w ugodzie nie było postanowienia o jej natychmiastowej wykonalności, to aby sąd nadał jej taką klauzulę, wcześniej musi uprawomocnić się postanowienie o umorzeniu postępowania. Jest ono skutkiem zawarcia ugody, ale można je zaskarżyć jak każde inne.

Ugoda sądowa z rygorem natychmiastowej wykonalności

Z pytania wynika jednak, że sąd prawdopodobnie nadał ugodzie rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że wierzyciel nie musi czekać na uprawomocnienie się postanowienia sądu o umorzeniu postępowania i może od razu wystąpić do sądu o nadanie ugodzie klauzuli wykonalności, a następnie wszcząć egzekucję u komornika.

Mimo że złożył Pan zażalenie na postanowienie sądu, wierzyciel alimentacyjny mógł złożyć do komornika stosowny wniosek egzekucyjny.

Ponadto fakt wniesienia zażalenia nie neutralizuje w żaden sposób natychmiastowej wykonalności, toteż aż do rozstrzygnięcia przez sąd odwoławczy alimenty muszą być realizowane w ustalonej kwocie.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego i uniknięcie kosztów komorniczych przy wpłacie alimentów

Z pytania wynika, że w przyszłości chciałby Pan sam dobrowolnie płacić alimenty bez konieczności udziału komornika. W tym miejscu pragnę zaznaczyć, że w postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada, że to wierzyciel jest jego gospodarzem. Komornik nie ocenia, czy istniały podstawy do jego wszczęcia, jeżeli wierzyciel łącznie z tytułem wykonawczym złożył wniosek uprawniający. Poza tym komornik nie ma prawa badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego – w skrócie K.p.c.), komornik nie jest też uprawniony do podjęcia samodzielnej decyzji o umorzeniu (zawieszeniu) postępowania. Natomiast jest on zawsze związany wnioskiem wierzyciela w tym zakresie. W związku z powyższym w zaistniałej sytuacji konieczne byłoby porozumienie z wierzycielem alimentacyjnym i ustalenie, iż zawiesi on postępowanie egzekucyjne – o ile zobowiąże się Pan do dokonywania dobrowolnych stałych płatności. Jeśli nie wywiąże się Pan z zobowiązania, egzekucja będzie odwieszona.

Wpłata alimentów bez konieczności udziału komornika

Właściwie bez odpowiedniej zgody wierzyciela i złożenia przez niego stosownego wniosku do organu egzekucyjnego bardzo trudno będzie egzekucję wstrzymać. W razie braku takiej zgody jedynym wyjściem byłoby dokonywanie dobrowolnej wpłaty świadczeń alimentacyjnych, a jednocześnie w związku z dokonywaniem dobrowolnych wpłat można by spróbować wytoczyć powództwo przeciwegzekucyjne przeciwko wierzycielowi z art. 840 § 1 pkt 2 K.p.c. Podstawą tego powództwa będzie dobrowolne spełnianie egzekwowanego świadczenia. Zgodnie z powołanym wyżej artykułem dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:

1. przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;
2. po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie (…)”.

Innym rozwiązaniem w przypadku braku możliwości porozumienia z wierzycielem mogłoby być ewentualne skorzystanie z możliwości, którą daje art. 820 K.p.c. Zgodnie ze zdaniem drugim tego artykułu „na wniosek dłużnika postępowanie ulega zawieszeniu, jeżeli dłużnik złożył zabezpieczenie konieczne według orzeczenia sądowego do zwolnienia go od egzekucji”.

Może wiec Pan np. złożyć kwotę 3-miesięcznych alimentów do depozytu sądowego i wnioskować o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.