Śmierć abonenta a faktury od operatora

Śmierć abonenta a dalsze wystawianie faktur

Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta ustaje z chwilą śmierci. Oznacza to, że osoba zmarła nie może już być stroną wykonywanej umowy, składać oświadczeń, korzystać z usług ani przyjmować nowych obowiązków.

Nie oznacza to jednak, że każdy problem rozliczeniowy znika automatycznie z chwilą zgonu. Zgodnie z art. 922 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców, z wyjątkiem tych ściśle związanych z osobą zmarłego. Dlatego trzeba odróżnić dług istniejący do dnia śmierci abonenta od opłat naliczanych już po jego śmierci.

Jeżeli ojciec był stroną umowy o świadczenie usług telefonicznych, a po jego śmierci nikt z telefonu nie korzystał, operator nie powinien traktować zmarłego tak, jakby nadal normalnie wykonywał umowę. W praktyce kluczowe są jednak dwie kwestie: kiedy operator został powiadomiony o śmierci abonenta oraz co dokładnie przewiduje regulamin lub umowa danego operatora.

Kiedy umowa z operatorem wygasa po śmierci abonenta?

W wielu regulaminach dostawców usług komunikacji elektronicznej przyjmuje się, że umowa wygasa po powzięciu przez operatora wiadomości o śmierci abonenta. Jeżeli tak stanowi regulamin, operator nie powinien naliczać dalszych opłat po skutecznym zawiadomieniu go o zgonie, chyba że chodzi o rzeczywiście należne rozliczenia końcowe, np. za okres sprzed zgłoszenia, sprzęt, raty urządzenia albo inne świadczenia niezależne od samego abonamentu.

W opisanej sprawie ważne jest to, że brat zawiadomił operatora telefonicznie tydzień po śmierci ojca, a następnie przesłano akt zgonu. Jeżeli rozmowa z konsultantem pozwalała operatorowi zapoznać się z informacją o śmierci abonenta, można powoływać się na art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem oświadczenie złożone innej osobie jest skuteczne z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.

W takim przypadku spór może dotyczyć nie tego, czy śmierć nastąpiła, lecz od kiedy operator miał wiedzę o zgonie. Jeżeli operator twierdzi, że umowa wygasła dopiero w dniu otrzymania aktu zgonu, warto zażądać wskazania podstawy prawnej i regulaminowej takiego stanowiska oraz sprawdzenia nagrania rozmowy telefonicznej.

Czy trzeba zapłacić faktury wystawione po śmierci abonenta?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich przypadków. Jeżeli kwota 150 zł dotyczy rzeczywistego zadłużenia powstałego przed śmiercią abonenta albo do dnia skutecznego zgłoszenia śmierci operatorowi, może być dochodzona od spadkobierców na zasadach odpowiedzialności za długi spadkowe. Jeżeli jednak opłata została naliczona za okres po skutecznym zawiadomieniu operatora o zgonie, należy ją zakwestionować.

W reklamacji warto napisać, że w Państwa ocenie umowa wygasła najpóźniej z chwilą telefonicznego poinformowania operatora o śmierci abonenta, a akt zgonu jedynie potwierdzał fakt, o którym operator został już zawiadomiony. Dobrze jest podać datę rozmowy, numer telefonu, z którego wykonano połączenie, dane abonenta, numer konta klienta oraz zażądać odsłuchania nagrania rozmowy.

Warto również sprawdzić, czy w sprawie nie występowała osobna umowa ratalna dotycząca telefonu, routera albo innego sprzętu. Taka umowa może być rozliczana inaczej niż sama usługa abonamentowa i może wejść do spadku jako zobowiązanie majątkowe.

Jak złożyć reklamację do operatora?

Reklamację najlepiej złożyć w formie umożliwiającej późniejsze udowodnienie jej treści i daty złożenia: listem poleconym, przez formularz w panelu klienta, e-mailem wskazanym przez operatora albo w salonie z potwierdzeniem przyjęcia. Reklamacja powinna obejmować żądanie anulowania należności, korekty faktur oraz wycofania sprawy z windykacji.

W sprawach usług komunikacji elektronicznej dostawca ma co do zasady 30 dni na rozpatrzenie reklamacji. Jeżeli nie rozpatrzy jej w tym terminie, przyjmuje się, że uznał żądanie wskazane w reklamacji za uzasadnione. Reklamację należy złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia, w którym doszło do zdarzenia uzasadniającego reklamację albo od dnia doręczenia faktury zawierającej sporną należność.

W piśmie można zażądać:

1. anulowania faktur wystawionych po śmierci abonenta lub po zgłoszeniu śmierci operatorowi,
2. wskazania podstawy prawnej i regulaminowej naliczenia kwoty 150 zł,
3. udostępnienia informacji o dacie zarejestrowania zgłoszenia zgonu,
4. sprawdzenia nagrania rozmowy telefonicznej z konsultantem,
5. wycofania sprawy z firmy windykacyjnej i potwierdzenia salda zerowego, jeżeli dług jest niezasadny.

Windykacja długu po zmarłym abonencie

Przekazanie sprawy firmie windykacyjnej nie oznacza jeszcze egzekucji. Egzekucję może prowadzić dopiero komornik na podstawie tytułu wykonawczego, np. prawomocnego orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Firma windykacyjna może wysłać wezwanie do zapłaty, kontaktować się w sprawie długu i żądać wyjaśnień, ale nie może zajmować rachunku bankowego ani majątku.

Jeżeli dług jest sporny, należy odpisać firmie windykacyjnej, że kwestionują Państwo roszczenie co do zasady i wysokości, ponieważ umowa wygasła po śmierci abonenta albo najpóźniej po skutecznym zgłoszeniu zgonu. Warto zażądać dokumentów potwierdzających roszczenie: umowy, regulaminu, faktur, historii zgłoszeń i podstawy przekazania sprawy do windykacji.

Jeżeli operator lub windykator nadal dochodzi zapłaty mimo reklamacji, można skorzystać z pomocy miejskiego albo powiatowego rzecznika konsumentów, Centrum Informacji Konsumenckiej UKE, postępowania polubownego albo drogi sądowej. UOKiK może mieć znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy praktyka przedsiębiorcy dotyczy większej grupy konsumentów.

FAQ

Czy śmierć abonenta automatycznie rozwiązuje umowę telefoniczną?

Co do zasady zmarły nie może dalej być stroną umowy, ale operator musi otrzymać informację o śmierci abonenta. W praktyce o dacie zakończenia rozliczeń decydują przepisy prawa cywilnego, regulamin operatora i data skutecznego zawiadomienia.

Czy operator może żądać aktu zgonu?

Tak. Akt zgonu albo jego odpis pozwala operatorowi potwierdzić, że abonent zmarł i zamknąć albo rozliczyć umowę. Warto przesłać dokument w sposób dający dowód doręczenia.

Czy trzeba płacić rachunki naliczone po śmierci abonenta?

Trzeba sprawdzić, czego dotyczą. Należności istniejące przed śmiercią mogą być długiem spadkowym. Opłaty naliczane po skutecznym zgłoszeniu śmierci abonenta należy reklamować, jeżeli nie mają podstawy w umowie lub regulaminie.

Co zrobić, gdy sprawę przejęła firma windykacyjna?

Należy pisemnie zakwestionować dług, zażądać dokumentów potwierdzających roszczenie i równolegle złożyć reklamację do operatora. Firma windykacyjna nie jest komornikiem i nie może prowadzić egzekucji bez sądowego tytułu wykonawczego.

Ile czasu ma operator na odpowiedź na reklamację?

Operator powinien rozpatrzyć reklamację usługi komunikacji elektronicznej w terminie 30 dni. Brak rozpatrzenia reklamacji w tym terminie oznacza zasadniczo uznanie żądania określonego w reklamacji.

Podsumowanie

Po śmierci abonenta najważniejsze jest szybkie, udokumentowane zawiadomienie operatora i przekazanie aktu zgonu. Jeżeli operator został powiadomiony telefonicznie, warto powołać się na datę rozmowy oraz art. 61 Kodeksu cywilnego, ponieważ informacja mogła dotrzeć do operatora już w chwili rozmowy z konsultantem. Spadkobiercy nie powinni automatycznie płacić faktur wystawionych po śmierci abonenta, jeżeli dotyczą okresu po wygaśnięciu umowy lub po skutecznym zgłoszeniu zgonu. W razie windykacji należy zakwestionować roszczenie pisemnie, żądać dokumentów i dochodzić korekty faktur w reklamacji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej - Dz.U. 2024 poz. 1221

3. Urząd Komunikacji Elektronicznej, informacje dla konsumentów o umowie po śmierci abonenta i reklamacjach usług komunikacji elektronicznej - Centrum Informacji Konsumenckiej UKE