Okres wypowiedzenia kontraktu – jak go liczyć?

Od kiedy liczy się okres wypowiedzenia kontraktu?

Najpierw trzeba odróżnić dwie kwestie: kiedy wypowiedzenie zostało skutecznie złożone oraz jak liczyć sam okres wypowiedzenia. Zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do tej osoby w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W praktyce nie zawsze jest to dzień napisania pisma albo dzień nadania listu.

Jeżeli więc kontrakt jest umową cywilnoprawną, a jego treść nie przewiduje szczególnego sposobu liczenia wypowiedzenia, miesięczny termin należy liczyć według art. 110-112 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada dniowi początkowemu. Jeżeli wypowiedzenie doszło do drugiej strony 10 czerwca, jednomiesięczny okres wypowiedzenia co do zasady upływa 10 lipca, a nie dopiero 31 lipca.

Inaczej będzie wtedy, gdy sama umowa wyraźnie stanowi, że wypowiedzenie wywołuje skutek na koniec miesiąca, że okres wypowiedzenia liczy się od pierwszego dnia następnego miesiąca albo że rozwiązanie następuje z końcem miesiąca kalendarzowego. Takie postanowienie umowne może zmienić praktyczny wynik obliczeń.

Umowa kontraktowa a umowa o pracę

Określenie „umowa kontraktowa” nie jest samodzielnym typem umowy uregulowanym w Kodeksie pracy. W praktyce może oznaczać umowę-zlecenie, umowę o świadczenie usług, kontrakt menedżerski, współpracę B2B albo inną umowę cywilnoprawną. O tym, jakie przepisy stosować, decyduje przede wszystkim treść umowy i sposób jej wykonywania, a nie sama nazwa dokumentu.

Jeżeli osoba wykonuje pracę określonego rodzaju na rzecz drugiej strony, pod jej kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez nią wyznaczonym, należy rozważyć art. 22 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, że zatrudnienie w takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę zawartej umowy. Nie jest też dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków właściwych dla stosunku pracy.

Jeżeli jednak w konkretnym przypadku nie ma podporządkowania pracowniczego, a strony rzeczywiście wykonują umowę cywilnoprawną, zasadniczo nie stosuje się art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy. Ten przepis dotyczy umów o pracę i przewiduje, że okres wypowiedzenia obejmujący tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca.

Sposób liczenia jednomiesięcznego wypowiedzenia przy umowie kontraktowej

Przy umowach cywilnoprawnych punktem wyjścia jest art. 110 Kodeksu cywilnego. Jeżeli ustawa, orzeczenie, decyzja organu albo czynność prawna oznacza termin, ale nie określa sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy o obliczaniu terminów. W przypadku terminu miesięcznego kluczowe znaczenie ma art. 112 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli analizowana umowa jest cywilna, podobnie jak umowa cywilnoprawna stosowana przy zleceniu lub świadczeniu usług, nie należy automatycznie przenosić zasad z Kodeksu pracy. Miesięczny okres wypowiedzenia nie zaczyna się z mocy prawa od pierwszego dnia kolejnego miesiąca. Taki skutek musi wynikać z umowy, ustawy albo prawidłowej wykładni postanowień kontraktu.

Przykładowo: jeżeli wypowiedzenie doręczono 15 marca, a umowa przewiduje po prostu „miesięczny okres wypowiedzenia”, bez dopisku o końcu miesiąca, termin co do zasady upływa 15 kwietnia. Jeżeli wypowiedzenie doręczono 31 stycznia, a w lutym nie ma dnia o tej samej dacie, termin upływa w ostatnim dniu lutego.

Warto także sprawdzić, czy umowa nie zawiera postanowień szczególnych, np. wymogu formy pisemnej pod rygorem nieważności, obowiązku doręczenia wypowiedzenia na konkretny adres, zakazu wypowiedzenia w określonym czasie albo zastrzeżenia kary umownej. Takie postanowienia mogą mieć praktyczne znaczenie dla oceny, czy wypowiedzenie zostało złożone skutecznie i kiedy kontrakt się kończy.

Czy zlecenie lub kontrakt można wypowiedzieć w każdym czasie?

Jeżeli kontrakt jest umową-zleceniem albo umową o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, trzeba uwzględnić art. 746 Kodeksu cywilnego. Co do zasady dający zlecenie i przyjmujący zlecenie mogą wypowiedzieć umowę w każdym czasie. Nie oznacza to jednak, że wypowiedzenie zawsze jest całkowicie wolne od konsekwencji.

Przy zleceniu odpłatnym wypowiedzenie bez ważnego powodu może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą. Dotyczy to zarówno dającego zlecenie, jak i przyjmującego zlecenie, choć zakres odpowiedzialności zależy od tego, kto wypowiada umowę i jakie szkody powstały. Nie można natomiast z góry zrzec się uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Jak złożyć wypowiedzenie kontraktu, żeby uniknąć sporu?

Wypowiedzenie powinno być jasne, jednoznaczne i możliwe do udowodnienia. Najbezpieczniej wskazać strony umowy, datę zawarcia kontraktu, podstawę wypowiedzenia, planowaną datę zakończenia współpracy oraz sposób rozliczenia spraw w toku. Nie trzeba używać szczególnych formułek, ale treść pisma nie powinna pozostawiać wątpliwości, że strona wypowiada umowę.

Znaczenie ma także forma. Po zmianach w Kodeksie cywilnym, jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, odstąpienie od niej albo wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę. Forma dokumentowa może obejmować np. e-mail, jeżeli pozwala ustalić osobę składającą oświadczenie, ale nie wystarczy, gdy umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

W praktyce najlepiej zachować dowód doręczenia: potwierdzenie odbioru listu poleconego, podpis na drugim egzemplarzu, wiadomość e-mail z potwierdzeniem nadania i treści albo inny ślad, z którego wynika, kiedy druga strona mogła zapoznać się z wypowiedzeniem. Spór o datę doręczenia często przekłada się bezpośrednio na spór o datę zakończenia umowy i ostatnie należne wynagrodzenie.

FAQ

Czy miesięczny okres wypowiedzenia kontraktu zawsze kończy się ostatniego dnia miesiąca?

Nie. Przy umowie cywilnoprawnej taki skutek musi wynikać z umowy, ustawy albo szczególnych okoliczności. Jeżeli kontrakt przewiduje tylko „miesięczny okres wypowiedzenia”, bez dopisku o końcu miesiąca, zasadniczo stosuje się art. 112 Kodeksu cywilnego.

Od jakiego dnia liczyć wypowiedzenie kontraktu?

Najczęściej od dnia, w którym wypowiedzenie doszło do drugiej strony tak, że mogła zapoznać się z jego treścią. Nie zawsze będzie to dzień sporządzenia pisma ani dzień nadania przesyłki.

Czy do kontraktu stosuje się Kodeks pracy?

Nie zawsze. Jeżeli kontrakt jest rzeczywistą umową cywilnoprawną, stosuje się przede wszystkim Kodeks cywilny. Jeżeli jednak sposób wykonywania pracy spełnia cechy stosunku pracy, można badać, czy mimo nazwy „kontrakt” nie doszło do zatrudnienia pracowniczego.

Czy wypowiedzenie kontraktu można wysłać e-mailem?

Czasem tak, zwłaszcza gdy wystarczy forma dokumentowa. Trzeba jednak sprawdzić umowę. Jeżeli zastrzega ona formę pisemną pod rygorem nieważności albo szczególny sposób doręczenia, zwykły e-mail może być niewystarczający.

Co jeśli umowa-zlecenie nie przewiduje okresu wypowiedzenia?

Wtedy zastosowanie może mieć art. 746 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym zlecenie można wypowiedzieć w każdym czasie. Przy zleceniu odpłatnym wypowiedzenie bez ważnego powodu może jednak powodować odpowiedzialność za szkodę.

Czy sobota lub święto wydłuża okres wypowiedzenia kontraktu?

Art. 115 Kodeksu cywilnego dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy koniec terminu do wykonania czynności przypada na sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy. Przy samej dacie rozwiązania kontraktu trzeba ostrożnie ocenić treść umowy i charakter terminu, bo nie każdy okres wypowiedzenia działa tak samo jak termin do złożenia pisma lub wykonania czynności.

Podsumowanie

Przy umowie kontraktowej nie należy automatycznie przyjmować zasad właściwych dla umowy o pracę. Jeżeli kontrakt jest umową cywilnoprawną i nie zawiera odmiennego mechanizmu, miesięczny okres wypowiedzenia liczy się według Kodeksu cywilnego, czyli zwykle do dnia odpowiadającego datą dniowi skutecznego doręczenia wypowiedzenia.

Najważniejsze jest sprawdzenie, czy umowa nie przewiduje zakończenia współpracy na koniec miesiąca, szczególnej formy wypowiedzenia albo dodatkowych konsekwencji finansowych. Jeżeli natomiast sposób wykonywania pracy przypomina etat, trzeba rozważyć, czy mimo nazwy kontraktu nie powinny mieć zastosowania przepisy prawa pracy. W praktyce bezpieczne wypowiedzenie wymaga analizy całej umowy, a nie tylko jednego zdania o okresie wypowiedzenia.

Źródła

• Kodeks cywilny – w szczególności art. 61, art. 65, art. 77, art. 110-112, art. 115, art. 746 i art. 750.
• Kodeks pracy – w szczególności art. 22 i art. 30 § 2¹.
• Orzeczenie Sądu Najwyższego z 21 maja 1997 r., I CZ 54/97 – dotyczące rozumienia terminu oznaczonego jako miesiąc.
• S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2007 – źródło przywołane w pierwotnej wersji opracowania.