Rozwód z ciężarną żoną, cudza ciąża, dzieci i dom na kredyt

Pozew o rozwód, gdy żona jest w ciąży z innym mężczyzną

Rozwód w takiej sytuacji jest dopuszczalny na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, aby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

Sąd nie bada wyłącznie zdrady czy ciąży z innym partnerem. Oceni także, czy ustały wszystkie więzi małżeńskie: duchowa, fizyczna i gospodarcza. Jeżeli od dłuższego czasu nie współżyjecie, nie prowadzicie wspólnego życia i oboje akceptujecie rozstanie, zwykle ułatwia to wykazanie rozkładu pożycia.

Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniach z art. 56 § 2 i § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto rozwodu nie może żądać małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę albo odmowa zgody byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

W opisanym stanie faktycznym zdrada żony może stanowić istotny argument za orzeczeniem jej wyłącznej winy, ale sąd zawsze ocenia całokształt relacji małżeńskich. Jeżeli wcześniej również po stronie męża występowały zachowania przyczyniające się do rozkładu pożycia, wyrok może być inny niż oczekiwany. W sprawach o winę duże znaczenie mają dowody zdrady, korespondencja, zeznania świadków i chronologia rozpadu pożycia.

Domniemanie ojcostwa dziecka urodzonego przez żonę

Najważniejszy problem praktyczny dotyczy ojcostwa dziecka. Zgodnie z art. 62 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki.

Z kolei art. 62 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że jeżeli dziecko urodziło się przed upływem 300 dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi od drugiego męża.

To oznacza, że nawet jeśli biologicznym ojcem jest inny mężczyzna, w sensie prawnym ojcem może zostać mąż matki, jeżeli dziecko urodzi się przed upływem ustawowego terminu. Samo zgodne stanowisko małżonków nie obala domniemania. Potrzebne są właściwe działania prawne.

Kiedy potrzebne jest zaprzeczenie ojcostwa

Jeżeli dziecko urodzi się w okresie objętym domniemaniem z art. 62 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co do zasady trzeba będzie wnieść powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Podstawą jest art. 63 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. Matka dziecka również ma takie uprawnienie – zgodnie z art. 69 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – w ciągu roku od urodzenia dziecka.

W praktyce termin i sposób działania zależą od konkretnego stanu faktycznego oraz aktualnych danych z aktu urodzenia dziecka. Jeżeli sprawa jest sporna, sąd może dopuścić dowód z badań DNA, ale znaczenie mają także inne dowody, np. długotrwały brak współżycia. Zgodnie z art. 67 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zaprzeczenie ojcostwa jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy istnieje niepodobieństwo, aby mąż matki mógł być ojcem dziecka.

Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy – wydział rodzinny i nieletnich. Właściwość rzeczową określa art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, który wyłącza te sprawy z właściwości sądu okręgowego, a więc należą one do sądu rejonowego. Opłata od pozwu o zaprzeczenie ojcostwa wynosi 200 zł na podstawie art. 27 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Jeżeli szukasz szerszego omówienia problemu dziecka poczętego poza małżeństwem, zobacz także materiał o dziecku z zdrady.

Czy można uniknąć problemu z ojcostwem

Tak, ale tylko w określonych wariantach. Jeżeli dziecko urodzi się po upływie 300 dni od ustania małżeństwa, domniemanie z art. 62 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie zadziała. Podobnie, jeśli matka przed porodem zawrze nowe małżeństwo, może zadziałać domniemanie z art. 62 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące drugiego męża.

Nie zawsze jednak da się to osiągnąć w praktyce, bo liczy się nie data wniesienia pozwu, lecz data ustania małżeństwa, czyli co do zasady dzień uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Jeżeli termin porodu jest bliski, trzeba liczyć się z koniecznością późniejszego procesu o zaprzeczenie ojcostwa. W niektórych sytuacjach przydatne mogą być także informacje o procedurze nieuznania dziecka, ale trzeba odróżniać ją od klasycznego zaprzeczenia ojcostwa męża matki.

Rozwód z orzeczeniem o winie żony

Jeżeli żona przyznaje, że zdrada miała miejsce, i zgadza się na rozwód z jej wyłącznej winy, może to uprościć postępowanie dowodowe, ale nie wiąże sądu automatycznie. Sąd samodzielnie ustala, czy i kto ponosi winę rozkładu pożycia. Podstawą rozstrzygnięcia jest art. 57 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tylko na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie, zgodnie z art. 57 § 2 tej ustawy.

Orzeczenie o wyłącznej winie może mieć później znaczenie dla alimentów między byłymi małżonkami. Zgodnie z art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli rozwód został orzeczony z wyłącznej winy jednego z małżonków, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może zasądzić od małżonka wyłącznie winnego przyczynianie się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego. Dlatego rezygnacja z alimentów między małżonkami dziś nie zamyka automatycznie wszystkich możliwości na przyszłość, chyba że konkretne roszczenie nie zostanie dochodzone i sytuacja faktyczna się ustabilizuje.

Wspólne małoletnie dzieci – o czym sąd musi orzec

Skoro macie wspólnych małoletnich synów, sąd rozwodowy musi uregulować ich sytuację. Wynika to wprost z art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o:

• władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem,
• kontaktach rodziców z dzieckiem,
• wysokości, w jakiej każdy z małżonków ma ponosić koszty utrzymania i wychowania dziecka.

Jeżeli rodzice przedstawią porozumienie wychowawcze, sąd uwzględni je, jeżeli będzie zgodne z dobrem dzieci – art. 58 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W praktyce można uzgodnić, przy którym z rodziców dzieci będą miały miejsce zamieszkania, jak będą wyglądały kontakty oraz jak zostaną podzielone bieżące koszty.

Nie można jednak skutecznie wyłączyć obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci samą umową rodziców. Obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania dziecku wynika z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zakres świadczeń alimentacyjnych określa art. 135 § 1 tej ustawy. Sąd może uznać, że przy opiece naprzemiennej i porównywalnych możliwościach zarobkowych rodziców nie ma potrzeby zasądzania klasycznych alimentów do rąk drugiego rodzica, ale to wymaga konkretnej oceny sytuacji dzieci, opieki i dochodów.

Miejsce zamieszkania dziecka określa art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny: miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zameldowanie nie rozstrzyga o miejscu zamieszkania w sensie cywilnoprawnym i ma przede wszystkim charakter ewidencyjny.

Dom na kredyt i podział majątku po rozwodzie

Samo uzgodnienie między małżonkami, że dom „ma być dla dzieci” albo że jeden z małżonków „zrzeka się domu”, nie wystarcza. Jeżeli nieruchomość należy do majątku wspólnego, trzeba najpierw ustalić, czy podział majątku nastąpi:

• w wyroku rozwodowym – tylko jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki, zgodnie z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
• po rozwodzie w osobnym postępowaniu sądowym,
• albo umownie u notariusza, jeśli między stronami jest zgoda.

Małżonkowie mogą ustanowić rozdzielność majątkową umową w formie aktu notarialnego na podstawie art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Po ustaniu wspólności można dokonać umownego podziału majątku. Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa również wymaga formy aktu notarialnego.

Trzeba jednak odróżnić własność domu od odpowiedzialności wobec banku. Nawet jeśli w umowie podziału majątku ustalicie, że dom przejmuje jeden z małżonków i sam spłaca kredyt, drugi małżonek nadal może odpowiadać wobec banku, dopóki bank nie zgodzi się na przejęcie długu albo zmianę umowy kredytowej. Wynika to z art. 519 § 2 pkt 2 oraz art. 522 Kodeksu cywilnego – zgoda wierzyciela na przejęcie długu musi być wyrażona na piśmie pod rygorem nieważności.

W praktyce najbezpieczniejszy wariant wygląda tak:

Jeżeli bank nie wyrazi zgody, nadal można uregulować wzajemne rozliczenia między małżonkami, ale wobec banku sytuacja współkredytobiorcy zwykle się nie zmienia. To jedna z najczęstszych pułapek przy rozwodzie z kredytem hipotecznym.

Czy intercyza przy nowym związku ma znaczenie dla obecnego domu

Nie. Umowa majątkowa małżeńska zawarta w przyszłym związku małżeńskim nie rozwiązuje problemów dotyczących obecnego majątku wspólnego. Intercyza z przyszłą żoną będzie dotyczyć nowego małżeństwa, a nie rozliczeń z obecną małżonką.

Jeżeli obecna żona chce, aby dom pozostał przy Panu i służył dzieciom, należy to uregulować już teraz albo w ramach rozwodu, albo odrębną umową po ustanowieniu rozdzielności i uzyskaniu zgody banku, jeżeli jest potrzebna.

Ile kosztuje rozwód i sprawy dodatkowe

Od pozwu o rozwód pobiera się opłatę stałą 600 zł – art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jeżeli w sprawie pojawi się dodatkowo pozew o zaprzeczenie ojcostwa, opłata od tego pozwu wynosi 200 zł – art. 27 pkt 4 tej ustawy.

Do kosztów mogą dojść także:

• wynagrodzenie pełnomocnika, jeśli korzystasz z pomocy adwokata lub radcy prawnego,
• koszty opinii biegłych, np. badań DNA,
• koszty aktu notarialnego przy umownym podziale majątku,
• opłaty bankowe związane z aneksem do umowy kredytowej.

Jak praktycznie ułożyć plan działania

W podobnej sytuacji najczęściej warto działać w następującej kolejności:

1. Przygotować pozew o rozwód i zdecydować, czy wnosicie o orzeczenie winy.
2. Ustalić wspólne stanowisko co do dzieci: miejsce ich zamieszkania, kontakty i sposób ponoszenia kosztów utrzymania.
3. Sprawdzić przewidywany termin porodu i ocenić, czy po rozwodzie nadal będzie działało domniemanie ojcostwa z art. 62 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
4. Jeżeli tak, przygotować się na odrębne powództwo o zaprzeczenie ojcostwa po urodzeniu dziecka.
5. Równolegle skontaktować się z bankiem w sprawie możliwości przejęcia kredytu przez jednego z małżonków.
6. Dopiero po uzyskaniu jasnego stanowiska banku ustalać ostateczny model podziału domu.

Jeśli spór dotyczy ojcostwa po rozwodzie, czasem pojawiają się też pytania o skutki formalne wobec dziecka byłej żony. W zależności od faktów pomocny może być również materiał o zrzeczeniu ojcostwa, choć każdą taką sprawę trzeba odnieść do właściwej instytucji prawnej i terminów ustawowych.

FAQ

Czy sąd da rozwód, jeśli żona jest w ciąży?

Tak, ciąża sama w sobie nie blokuje rozwodu. Sąd musi jednak stwierdzić zupełny i trwały rozkład pożycia oraz ocenić przesłanki z art. 56 § 2 i § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Czy zdrada żony automatycznie oznacza jej wyłączną winę?

Nie. Zdrada jest bardzo istotną okolicznością, ale sąd bada cały przebieg małżeństwa i przyczyny rozkładu pożycia. Wyłączna wina nie zapada automatycznie tylko dlatego, że druga strona się przyznała.

Czy mogę nie być wpisany jako ojciec dziecka, jeśli żona przyzna, że ojcem jest inny mężczyzna?

Nie zawsze. Jeżeli dziecko urodzi się w czasie małżeństwa albo w ciągu 300 dni od jego ustania, działa domniemanie z art. 62 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Samo przyznanie matki nie wystarcza do jego obalenia.

Czy możemy przy rozwodzie ustalić, że żadne alimenty na dzieci nie będą płacone?

Nie w formie swobodnej umowy wyłączającej obowiązek alimentacyjny. Sąd musi rozstrzygnąć o kosztach utrzymania dzieci zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i ocenić to przez pryzmat dobra dzieci.

Czy przepisanie domu na jednego z małżonków zwalnia drugiego z kredytu?

Nie. Wobec banku potrzebna jest odrębna zgoda na przejęcie długu albo zmiana umowy kredytowej. Bez tego współkredytobiorca nadal zwykle odpowiada za spłatę.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 47 § 1, art. 56 § 1–3, art. 57 § 1–2, art. 58 § 1, § 1a i § 3, art. 60 § 2, art. 62 § 1–2, art. 63, art. 67, art. 69 § 1, art. 133 § 1, art. 135 § 1.

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 17 pkt 1.

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 26 § 1, art. 519 § 2 pkt 2, art. 522.

4. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 26 ust. 1 pkt 1 oraz art. 27 pkt 4.