Meble kuchenne z wadami i nieukończony montaż – co zrobić?

Jaki charakter ma umowa o meble kuchenne na wymiar?

Umowa na zaprojektowanie, wykonanie i montaż mebli kuchennych na wymiar najczęściej ma charakter mieszany. Z jednej strony wykonawca zobowiązuje się do wykonania oznaczonego rezultatu, co zbliża ją do umowy o dzieło. Z drugiej strony klient otrzymuje rzecz ruchomą, czyli meble, a przy umowie zawartej przez konsumenta z przedsiębiorcą zastosowanie mogą mieć przepisy o sprzedaży konsumenckiej, w szczególności o braku zgodności towaru z umową.

Ma to praktyczne znaczenie. Inaczej ocenia się zwykłe 14-dniowe odstąpienie od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, a inaczej odstąpienie z powodu niewykonania, opóźnienia, wad lub braku zgodności z umową. W przypadku mebli wykonanych według indywidualnej specyfikacji klienta prawo odstąpienia bez podawania przyczyny bywa wyłączone, ale nie odbiera to klientowi prawa do reklamacji, żądania naprawy, wymiany, obniżenia ceny, odszkodowania albo odstąpienia z powodu naruszenia umowy.

Jeżeli problem dotyczy zamówienia sprzed 1 stycznia 2023 r., trzeba dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe, ponieważ do wielu takich umów stosuje się wcześniejsze zasady odpowiedzialności za wady. W aktualnych sprawach konsumenckich kluczowe są jednak przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące zgodności towaru z umową oraz przepisy Kodeksu cywilnego o wykonaniu zobowiązań i umowie o dzieło.

Opóźnienie wykonawcy i prawo odstąpienia od umowy

Jeżeli wykonawca nie kończy montażu w terminie wskazanym w umowie, trzeba najpierw ustalić, czy mamy do czynienia tylko z niewielkim opóźnieniem organizacyjnym, czy z realnym naruszeniem umowy. Jeżeli termin wykonania minął wiele tygodni temu, część mebli została zabrana do poprawy, a wykonawca nie podaje konkretnego terminu zakończenia prac, sytuacja może uzasadniać bardziej stanowcze działania.

W umowie o dzieło ważny jest art. 635 Kodeksu cywilnego. Przepis ten pozwala zamawiającemu odstąpić od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu, jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, aby ukończył je w czasie umówionym. W praktyce przepis może mieć znaczenie także wtedy, gdy termin już upłynął, a opóźnienie jest poważne i nie wynika z przyczyn leżących po stronie klienta.

Bezpieczniejszym rozwiązaniem, zwłaszcza gdy klient chce uniknąć sporu o skuteczność odstąpienia, jest wysłanie wykonawcy pisemnego wezwania do niezwłocznego zakończenia prac i usunięcia wad. W wezwaniu warto wyznaczyć konkretny, realny termin, np. 7 albo 14 dni, zależnie od zakresu prac, i zapowiedzieć, że po jego bezskutecznym upływie klient odstąpi od umowy, zażąda zwrotu pieniędzy oraz będzie dochodzić naprawienia szkody.

Wady mebli, reklamacja i brak zgodności z umową

Wadliwe fronty, źle wykonane elementy, brakujące części, nieprawidłowy montaż albo kuchnia niezgodna z projektem mogą stanowić brak zgodności towaru z umową. Przy umowie konsumenckiej zawartej od 1 stycznia 2023 r. klient może żądać przede wszystkim naprawy albo wymiany. Przedsiębiorca powinien wykonać te czynności w rozsądnym czasie od chwili poinformowania go o problemie, bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta i na własny koszt.

Jeżeli meble były zamontowane przed ujawnieniem się braku zgodności, przedsiębiorca co do zasady ponosi także koszty demontażu i ponownego montażu w zakresie potrzebnym do naprawy albo wymiany. Nie powinien przerzucać na klienta kosztów transportu, robocizny czy materiałów potrzebnych do doprowadzenia rzeczy do zgodności z umową.

Konsument może przejść do żądania obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy między innymi wtedy, gdy przedsiębiorca odmówi doprowadzenia towaru do zgodności z umową, nie dokona naprawy lub wymiany, wada nadal występuje mimo próby naprawy, brak zgodności jest na tyle istotny, że uzasadnia natychmiastowe obniżenie ceny albo odstąpienie, albo z okoliczności jasno wynika, że przedsiębiorca nie wykona obowiązków w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności. Odstąpienie nie będzie jednak skuteczne, jeżeli brak zgodności jest nieistotny.

Na reklamację konsumencką przedsiębiorca powinien odpowiedzieć w terminie 14 dni. Brak odpowiedzi w tym terminie co do zasady oznacza, że uznał żądanie konsumenta za uzasadnione. Dlatego reklamację warto formułować jasno: należy wskazać wadę, oczekiwany sposób załatwienia sprawy i terminowe potwierdzenie stanowiska.

Jak napisać wezwanie do wykonawcy?

Wezwanie powinno być konkretne i dowodowe. Nie wystarczy ogólna prośba o kontakt. W piśmie należy wskazać numer umowy lub zamówienia, datę umówionego terminu realizacji, opis wad, zakres niewykonanych prac, wcześniejszą korespondencję oraz żądanie klienta. Warto dołączyć zdjęcia, protokół montażu, maile, SMS-y i potwierdzenia płatności.

Przykładowa treść żądania może brzmieć: wzywam do zakończenia montażu kuchni oraz usunięcia opisanych wad w terminie 14 dni od doręczenia pisma, pod rygorem odstąpienia od umowy i dochodzenia zwrotu zapłaconej ceny oraz odszkodowania. Jeżeli klient chce skorzystać z uprawnień konsumenckich, powinien wyraźnie wskazać, czy żąda naprawy, wymiany, obniżenia ceny, czy odstąpienia od umowy.

Najlepiej wysłać pismo listem poleconym za potwierdzeniem nadania, a równolegle mailem. Jeżeli wykonawca od miesięcy odpowiada jedynie ogólnymi zapewnieniami, że termin zostanie ustalony, taka korespondencja wzmacnia argument, że klient wyznaczył jasny termin i dał wykonawcy ostatnią szansę na wykonanie zobowiązania.

Czy można żądać zwrotu całej wpłaconej kwoty?

Po skutecznym odstąpieniu od umowy strony powinny zwrócić sobie wzajemne świadczenia. Klient może więc żądać zwrotu zapłaconego wynagrodzenia, a wykonawca może żądać zwrotu rzeczy, jeżeli jest to możliwe. W praktyce przy meblach kuchennych na wymiar bywa to skomplikowane, ponieważ część elementów może być już zamontowana, dopasowana do konkretnego pomieszczenia albo częściowo użyteczna.

Jeżeli odstąpienie dotyczy całej umowy, a wykonane świadczenie jest wadliwe lub nieprzydatne zgodnie z celem umowy, klient ma silniejszą podstawę do żądania zwrotu całej ceny. Jeżeli jednak część prac została wykonana prawidłowo i może być używana, spór może dotyczyć tego, czy odstąpienie powinno objąć całość, czy tylko niewykonaną albo wadliwą część świadczenia. Wtedy rozliczenia mogą wymagać opinii rzeczoznawcy lub oceny sądu.

W przypadku konsumenckiego odstąpienia z powodu braku zgodności towaru z umową przedsiębiorca zwraca cenę zgodnie z zasadami ustawy o prawach konsumenta. Przy innych podstawach odstąpienia stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności o skutkach odstąpienia od umowy wzajemnej. W obu wariantach bardzo istotne jest, aby oświadczenie o odstąpieniu było jasne, doręczone wykonawcy i oparte na konkretnych okolicznościach.

Wykonanie zastępcze, czyli inna firma na koszt wykonawcy

Klient często chce po prostu dokończyć kuchnię i zlecić brakujące prace innej firmie. Jest to możliwe, ale wymaga ostrożności. Przy umowie o dzieło wykonywanej wadliwie albo sprzecznie z umową art. 636 Kodeksu cywilnego pozwala wezwać wykonawcę do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie tego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo wykonawcy.

W innych sytuacjach znaczenie może mieć art. 480 Kodeksu cywilnego. Zasadą jest wówczas konieczność uzyskania upoważnienia sądu do wykonania czynności na koszt dłużnika, chyba że zachodzi wypadek nagły. Dlatego przed zleceniem prac zastępczych warto mieć pełną dokumentację: wezwanie, dowód doręczenia, zdjęcia wad, kosztorys nowej firmy i opis tego, które prace są konieczne do doprowadzenia kuchni do stanu zgodnego z umową.

Odszkodowanie i dodatkowe koszty

Opóźnienie albo wadliwe wykonanie umowy może powodować szkodę po stronie klienta. Przykładowo może to być koszt wynajmu lokalu zastępczego, dodatkowy transport, demontaż wadliwych elementów, zakup tymczasowego wyposażenia, koszt opinii rzeczoznawcy albo różnica między ceną pierwotnej umowy a uzasadnionym kosztem dokończenia prac przez inną firmę.

Nie każda niedogodność automatycznie oznacza jednak odszkodowanie. Klient musi wykazać szkodę, związek przyczynowy z działaniem lub zaniechaniem wykonawcy oraz wysokość roszczenia. Dlatego trzeba zbierać faktury, rachunki, potwierdzenia przelewów, korespondencję i dokumenty pokazujące, że koszty były konieczne oraz racjonalne.

Jeżeli umowa przewiduje karę umowną za opóźnienie, można się na nią powołać zgodnie z jej treścią. Trzeba jednak sprawdzić, czy kara została zastrzeżona za samo opóźnienie, za zwłokę, za odstąpienie od umowy, czy za inny przypadek naruszenia umowy. Od brzmienia klauzuli zależy, czy i w jakiej wysokości można jej żądać.

Praktyczna kolejność działań

1. Sprawdź umowę, projekt, załączniki, termin realizacji, zakres montażu i zasady reklamacji.
2. Zrób zdjęcia wad, braków i niedokończonych elementów kuchni.
3. Wyślij pisemne wezwanie do wykonania umowy, naprawy albo wymiany elementów, z konkretnym terminem i rygorem dalszych działań.
4. Po bezskutecznym upływie terminu zdecyduj, czy żądasz naprawy, wymiany, obniżenia ceny, odstąpienia od umowy, wykonania zastępczego czy odszkodowania.
5. Nie zlecaj pochopnie prac innej firmie bez kosztorysu, dokumentacji i wcześniejszego wezwania wykonawcy, chyba że sytuacja jest rzeczywiście nagła.

FAQ

Podsumowanie

Przy wadliwych meblach kuchennych i nieukończonym montażu najważniejsze jest szybkie przejście z rozmów telefonicznych na pisemne, dowodowe działania. Klient powinien wskazać konkretne wady, termin umowny, zakres brakujących prac i żądanie: naprawę, wymianę, zakończenie montażu, obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy.

Odstąpienie od umowy i żądanie zwrotu zapłaconej kwoty jest możliwe, ale wymaga dobrania właściwej podstawy prawnej do konkretnej sytuacji. Inaczej ocenia się opóźnienie w wykonaniu dzieła, inaczej brak zgodności towaru z umową, a jeszcze inaczej powierzenie prac innej firmie na koszt nierzetelnego wykonawcy. Im lepsza dokumentacja i precyzyjniejsze wezwanie, tym większa szansa na skuteczne dochodzenie roszczeń.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności art. 480, art. 491, art. 494, art. 627, art. 627¹, art. 635, art. 636 i art. 638: tekst jednolity w ELI.
• Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności przepisy o braku zgodności towaru z umową: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2018 r., I CSK 578/17, dotyczący rozliczeń po odstąpieniu od umowy o dzieło.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 grudnia 2017 r., V ACa 120/17, dotyczący odstąpienia od umowy o dzieło przy opóźnieniu wykonawcy.