Darowizny pieniędzy od najbliższej rodziny

Czy można otrzymać kolejne darowizny od brata i rodziców?

Tak. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zakazuje wielokrotnego przekazywania darowizn w rodzinie. Można więc otrzymać kolejną darowiznę od brata, a osobno darowiznę od rodziców. Nie ma też górnego limitu wartości darowizny, który sam w sobie wyłączałby zwolnienie podatkowe.

Trzeba jednak pamiętać, że dla celów podatkowych liczy się każdy darczyńca osobno. Jeżeli darowiznę przekazują oboje rodzice ze wspólnego majątku, w praktyce mamy do czynienia z darowizną od matki i darowizną od ojca. Jeżeli darowiznę przekazuje brat, jest to osobna relacja podatkowa.

Przy kolejnych darowiznach od tej samej osoby bierze się pod uwagę wartość majątku otrzymanego od tego darczyńcy w roku ostatniego nabycia i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Oznacza to, że darowizna od brata z 2018 r. co do zasady nie powinna być doliczana do nowej darowizny od tego samego brata otrzymanej w 2026 r., bo nie mieści się już w tym okresie. Nie rozwiązuje to jednak problemu samej niezgłoszonej darowizny z 2018 r.

Kiedy darowizna od najbliższej rodziny jest bez podatku?

Całkowite zwolnienie z podatku obejmuje darowizny dla najbliższej rodziny wskazanej w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, czyli dla małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy. Do tej grupy należy więc zarówno darowizna od rodziców, jak i darowizna od brata.

Przy darowiźnie pieniędzy zwolnienie jest bezpieczne wtedy, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

• pieniądze są przekazane przelewem na rachunek obdarowanego, jego inny rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym,
• obdarowany zachowuje potwierdzenie przelewu lub przekazu,
• jeżeli łączna wartość nabyć od tej samej osoby przekracza kwotę wolną dla I grupy podatkowej, obdarowany składa SD-Z2 w terminie 6 miesięcy,
• z dokumentów wynika, kto jest darczyńcą, kto jest obdarowanym, jaka kwota została przekazana i kiedy nastąpiło otrzymanie pieniędzy.

Aktualna kwota wolna dla I grupy podatkowej wynosi 36 120 zł. Nie oznacza ona limitu zwolnienia w grupie zerowej, lecz próg, po którego przekroczeniu trzeba dopełnić formalności zgłoszeniowych i dokumentacyjnych. Przy darowiźnie 150 000 zł od rodziców albo 350 000 zł od brata zgłoszenie SD-Z2 i dowód transferu pieniędzy są więc konieczne.

Jak zgłosić darowiznę pieniędzy do urzędu skarbowego?

Darowiznę objętą zwolnieniem zgłasza się na formularzu SD-Z2 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Termin wynosi 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli przy zwykłej darowiźnie pieniędzy od dnia otrzymania środków.

Jeżeli darowiznę przekazują rodzice z majątku wspólnego, najbezpieczniej złożyć dwa formularze SD-Z2: jeden dla darowizny od matki i drugi dla darowizny od ojca. Przykładowo przy darowiźnie 150 000 zł od obojga rodziców można wykazać po 75 000 zł od każdego z nich, o ile z umowy, przelewu albo innych dokumentów wynika taki udział.

Darowiznę od brata zgłasza się oddzielnie. W formularzu należy wskazać dane darczyńcy, stopień pokrewieństwa, datę otrzymania środków, wartość darowizny i sposób jej udokumentowania. Do własnych akt warto zachować potwierdzenie przelewu, umowę darowizny oraz ewentualne zgody małżonków darczyńców.

Darowizna od brata, który pozostaje w związku małżeńskim

Jeżeli brat przekazuje pieniądze ze swojego majątku osobistego, darczyńcą jest brat i darowizna może korzystać ze zwolnienia w grupie zerowej po spełnieniu warunków ustawowych. Jeżeli jednak pieniądze pochodzą z majątku wspólnego brata i jego żony, trzeba zadbać o poprawne udokumentowanie czynności.

Darowizna z majątku wspólnego małżonków, która nie jest drobną darowizną zwyczajowo przyjętą, wymaga zgody drugiego małżonka. W praktyce najlepiej przygotować pisemną umowę, w której darczyńcą jest brat, a jego żona wyraża zgodę na przekazanie pieniędzy z majątku wspólnego. Dzięki temu ogranicza się ryzyko, że urząd potraktuje część świadczenia jako darowiznę od szwagierki. Szwagierka nie należy do grupy zerowej, więc taka kwalifikacja mogłaby oznaczać podatek.

W tytule przelewu warto wskazać jasno: „darowizna od brata dla [imię i nazwisko obdarowanego] zgodnie z umową darowizny”. Jeżeli przelew wychodzi z rachunku wspólnego małżonków, sama umowa i zgoda żony brata są szczególnie istotne.

Darowizna a majątek osobisty obdarowanego małżonka

Jeżeli obdarowany pozostaje w związku małżeńskim, darowizna co do zasady wchodzi do jego majątku osobistego, chyba że darczyńca postanowi inaczej. Wynika to z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Dla celów dowodowych warto jednak zapisać w umowie i tytule przelewu, że darowizna jest przeznaczona wyłącznie dla konkretnej osoby i do jej majątku osobistego. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy pieniądze trafiają na rachunek wspólny małżonków albo później mają zostać wykorzystane na zakup nieruchomości.

Co z niezgłoszoną darowizną z 2018 r.?

Niezgłoszenie darowizny w terminie 6 miesięcy powoduje utratę prawa do automatycznego zwolnienia z art. 4a, chyba że zachodzą szczególne podstawy do zastosowania wyjątków przewidzianych w ustawie. W przypadku darowizny z 2018 r. zasadniczo nie można zakładać, że samo późniejsze złożenie SD-Z2 przywróci zwolnienie.

Od 2026 r. w ustawie funkcjonuje możliwość przywrócenia terminu do zgłoszenia w określonych przypadkach, gdy podatnik uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminowi. Nie jest to jednak sposób na rutynowe naprawienie wieloletniego zaniedbania. Co ważne, przepisy przejściowe nie otwierają automatycznie spraw, w których termin do zgłoszenia upłynął wiele lat przed wejściem tej zmiany w życie.

Jeżeli darowizna z 2018 r. nie została zgłoszona, trzeba osobno ocenić, czy i jak ją ujawnić oraz jakie skutki może to wywołać. Istotne są zwłaszcza: data otrzymania pieniędzy, dokumenty przelewu, ewentualne wcześniejsze czynności urzędu, przedawnienie oraz ryzyko powołania się na niezgłoszoną darowiznę przed organem podatkowym.

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy podatnik w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub celno-skarbowej powoła się na nieopodatkowaną wcześniej darowiznę jako źródło finansowania wydatków. W takim przypadku ustawa przewiduje sankcyjną stawkę 20%, jeżeli należny podatek od tej darowizny nie został zapłacony.

Czy do darowizny pieniędzy potrzebna jest umowa?

Darowizna pieniędzy nie zawsze wymaga aktu notarialnego. W praktyce przy przelewie bankowym umowa darowizny może zostać wykonana przez samo przekazanie środków. Przy wysokich kwotach pisemna umowa jest jednak zdecydowanie zalecana, bo porządkuje dowody i zmniejsza ryzyko sporu z urzędem skarbowym albo z członkami rodziny.

W umowie warto wskazać: strony, stopień pokrewieństwa, kwotę, datę przekazania, rachunek bankowy, cel informacyjny darowizny, oświadczenie o pochodzeniu środków oraz ewentualne postanowienie, że darowizna ma wejść do majątku osobistego obdarowanego. Przy darowiźnie z majątku wspólnego darczyńcy należy też zadbać o zgodę małżonka.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 4a, art. 4c, art. 6, art. 9, art. 15 i art. 17a: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 478.
• Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn: Dz.U. 2025 poz. 1854.
• Ministerstwo Finansów, stawki, limity i kwoty wolne w podatku od spadków i darowizn: podatki.gov.pl.
• Gov.pl, zgłoszenie SD-Z2: formularz podatkowy SD-Z2.
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 33 pkt 2 i art. 37 § 1 pkt 4: ELI.gov.pl.