Alimenty a fundusz alimentacyjny – komu płacić?

Fundusz alimentacyjny a obowiązek płacenia alimentów

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka wynika z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, co wynika z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Fundusz alimentacyjny nie zwalnia dłużnika z płacenia alimentów. Świadczenia z funduszu są wypłacane osobie uprawnionej wtedy, gdy egzekucja jest bezskuteczna. Definicję bezskuteczności egzekucji zawiera art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: chodzi zasadniczo o sytuację, w której w okresie ostatnich 2 miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, ale nie wyższej niż 1000 zł miesięcznie na osobę uprawnioną, co wynika z art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Prawo do świadczenia zależy także od wieku osoby uprawnionej i kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy świadczenia przysługują co do zasady do ukończenia 18 lat, do 25 lat w razie nauki w szkole lub szkole wyższej, a bezterminowo w razie posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kryterium dochodowe określa art. 9 ust. 2 tej ustawy, a mechanizm obniżenia świadczenia po przekroczeniu progu dochodowego wynika z art. 9 ust. 2a i 2b tej ustawy.

Komu płacić bieżące alimenty: byłej żonie czy komornikowi?

Jeżeli komornik prowadzi egzekucję alimentów, sama dobrowolna wpłata do rąk drugiego rodzica nie zamyka automatycznie egzekucji. Tytuł wykonawczy nadal istnieje, a komornik prowadzi sprawę do czasu jej ograniczenia, zawieszenia albo umorzenia w odpowiednim zakresie. Dlatego przy trwającej egzekucji najbezpieczniej jest płacić komornikowi, chyba że wierzyciel alimentacyjny jednoznacznie potwierdzi na piśmie, że przyjmuje wpłaty bezpośrednie i zalicza je na alimenty za oznaczone miesiące, a następnie odpowiednio poinformuje komornika.

Jeżeli osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, komornik przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu wraz z odsetkami. Wynika to z art. 27 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Oznacza to, że wpłata do komornika może w praktyce zostać przeznaczona przede wszystkim na rozliczenie należności wobec organu, a nie bezpośrednio do rąk byłej żony.

W tytule przelewu warto wskazywać: imię i nazwisko dziecka, miesiąc, rok oraz informację, że jest to płatność alimentów, np. „alimenty na Jana Kowalskiego za lipiec 2026 r.”. Jeżeli płacisz gotówką, konieczne jest pokwitowanie podpisane przez osobę przyjmującą pieniądze, ze wskazaniem kwoty, daty i miesiąca, którego wpłata dotyczy.

Co zrobić, gdy były małżonek pobiera fundusz i jednocześnie otrzymuje alimenty?

Jeżeli była żona pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego za ten sam okres, za który otrzymuje od Ciebie pełne alimenty, może powstać problem nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Nie każda wpłata dłużnika oznacza jednak automatycznie, że świadczenie z funduszu było nienależne. Trzeba ustalić, za jaki okres płaciłeś, komu zapłaciłeś, czy egzekucja nadal była bezskuteczna, czy komornik przekazywał środki do organu oraz czy organ miał informację o wpłatach. Dlatego w pierwszej kolejności zbierz dokumenty: potwierdzenia przelewów, korespondencję, postanowienia komornika, decyzje z funduszu i informacje o stanie zadłużenia.

Następnie złóż pisemne informacje do dwóch miejsc:

• do komornika prowadzącego egzekucję alimentów – z prośbą o rozliczenie wpłat i wskazanie aktualnego zadłużenia,
• do organu właściwego wierzyciela, czyli najczęściej wójta, burmistrza albo prezydenta miasta działającego przez ośrodek pomocy społecznej lub centrum świadczeń – z informacją, od kiedy i w jakiej wysokości płacisz alimenty.

W piśmie warto jasno wskazać, że nie kwestionujesz obowiązku alimentacyjnego, lecz chcesz uniknąć podwójnego rozliczenia tej samej należności. Do pisma dołącz kopie potwierdzeń wpłat. Oryginały zachowaj.

Zwrot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego przez dłużnika

Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wynika to wprost z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Po zakończeniu okresu świadczeniowego albo po uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia organ wydaje decyzję administracyjną w sprawie zwrotu należności przez dłużnika alimentacyjnego. Podstawą jest art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Decyzja określa kwotę do zwrotu i stanowi podstawę dalszego dochodzenia należności.

Organ przekazuje dłużnikowi m.in. informację o przyznaniu świadczeń z funduszu, decyzję w sprawie zwrotu oraz informację o wysokości zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Obowiązki informacyjne organu wynikają z art. 27 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ przekazuje także komornikowi decyzję przyznającą świadczenia, co wynika z art. 27 ust. 8 tej ustawy.

Jeżeli masz zadłużenie wobec funduszu, warto wystąpić o aktualne saldo. W praktyce zadłużenie może obejmować wypłacone świadczenia, odsetki oraz koszty egzekucyjne. Bez aktualnego rozliczenia trudno ustalić, czy wpłacasz na bieżące alimenty, zaległe alimenty czy należności publiczne.

Czy można zatrzymać egzekucję bieżących alimentów?

Jeżeli egzekucja dotyczy świadczeń alimentacyjnych, dłużnik może skorzystać z rozwiązania przewidzianego w art. 883 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Przepis ten pozwala na umorzenie egzekucji co do świadczeń wymagalnych w przyszłości, jeżeli dłużnik uiści wszystkie zaległe świadczenia, złoży do depozytu Ministra Finansów sumę równą alimentom za 6 miesięcy i upoważni komornika do podejmowania z tej sumy kwot w razie opóźnienia.

To rozwiązanie jest formalne i wymaga spełnienia warunków z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Samo regularne płacenie alimentów przez kilka miesięcy zwykle nie wystarczy do zakończenia egzekucji przyszłych rat, jeżeli wierzyciel nie złoży odpowiedniego wniosku albo nie zostaną spełnione przesłanki z tego przepisu.

Konsekwencje niepłacenia alimentów

Poza egzekucją cywilną dłużnik alimentacyjny może ponieść odpowiedzialność karną. Zgodnie z art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą albo inną umową, jeżeli łączna wysokość zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźnienie świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Jeżeli sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, odpowiedzialność jest surowsza. Wynika to z art. 209 § 1a Kodeksu karnego, który przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

FAQ

Źródła

• Art. 133 § 1 i art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 2 pkt 2, art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 9 ust. 2a, art. 9 ust. 2b, art. 10 ust. 1, art. 23 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1, 2, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
• Art. 883 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 209 § 1 i § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.