Mamy 7418 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem spadkowym? Opisz swój
problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nie wiem, co znajduje się w spadku – jak starać się o zachowek?

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 19.02.2010

Mam niepełnoletniego syna. Jego babcia zmarła w październiku 2007 r., jej mąż nie żyje. Babcia miała trójkę dzieci. Jeden z jej synów to mój były mąż – zmarł on jeszcze przed październikiem 2007 r. Babcia zapisała notarialnie w listopadzie 2006 r. cały swój majątek na jednego z wnuków, nie wydziedziczając przy tym nikogo. O tym zapisie dowiedzieliśmy się niedawno, a chwilę po tym zapadło postanowienie spadkowe. Chcę się ubiegać o zachowek dla syna, ale nie wiem, co wchodzi w skład majątku. Wiemy tylko, że babcia posiadała mieszkanie spółdzielcze, prawdopodobnie niewykupione. Od czego zacząć i czy nie jest za późno? Słyszałam, że można wystąpić o wyjawienie majątku, ale do kogo się z tym zwrócić?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Żadna opinia nie wyrazi mojej wdzięczności dla zespołu ePorady. Moja sprawa wydawała mi się tak skomplikowana, że nie do rozwiązania. Nie wiedziałem, od której strony ją zacząć. Szperając w internecie, natrafiłem na ePorady i okazało się, że moją sprawę można zacząć od strony, której absolutnie bym się nie spodziewał.
Jestem bardzo zadowolony z obrotu sprawy, która mnie dotyczy. Z tak znikomych danych, które przekazałem, otrzymałem pismo tak profesjonalnie napisane, jakby zespół ePorady był moim bardzo dobrym znajomym i znał mój problem tak dobrze jak ja. Dziękuję bardzo i będę polecał wszystkim korzystanie z waszych usług.
Henryk
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Widziałem już wiele pozwów, ale sporządzony przez prawnika z eporady24.pl jest prawdziwym majstersztykiem i wyrazem profesjonalizmu. Jasno, konkretnie, przy minimum słów, maksimum treści. Do tego relacja jakości do ceny również znajduje swoje uzasadnienie. Z pełnym przekonaniem wygranej sprawy zanoszę pozew do sądu. Nikomu nie należy życzyć sądowych spraw, ale gdyby zaszła potrzeba, z pełnym przekonaniem mogę polecić eporady24.pl.
Jacek
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek
Cóż ja mogę napisać. Jedynie chwalić w niebiosa, wszystkich Prawników którzy na łamach tego portalu, pomagają, za dość niską cenę, zwykłym „Kowalskim” w ich problemach Zwłaszcza wielkie dzięki dla Pani Elizy - PROFESJONALISTKA W PEŁENEJ KRASIE!!!
Stały klient Tomasz
Tak profesjonalnego portalu prawniczego nie spotkałam, mimo szuflowania w necie! Nie musicie się obawiać o dużą konkurencję bo wiarygodność Wasza pozwala w razie potrzeby tylko TUTAJ kliknąć! Sposób informowania klienta poprzez maile, to przykład jak serio podchodzicie do załatwienia sprawy, zaangażowanie się paru prawników do jednej kwestii problemu to również zasługuje na "piec z plusem". Jesteście WIELCY! nikt Wam do tej pory dorównać nie jest w stanie! Pozdrowienia dla całej ekipy tego portalu.
Iwona
Wspaniały serwis, wspaniali prawnicy. Szybka odpowiedź na pytanie i, co najważniejsze, wyczerpująca odpowiedź. Prawnicy są wspaniali, dostałam bardzo przejrzystą odpowiedź, zawierającą ważne szczegóły. Pani prawnik dokładnie doradziła mi, co mam robić, jak działać, jakie mam możliwości, co mam uwzględnić, pisząc wniosek, z jakiego paragrafu i co dla mnie ważne – napisała także od siebie, co najlepiej wypisać i na co zwracać uwagę. Gorąco polecam.
Agnieszka
Serdecznie dziękuję za szybką i wyczerpującą opinię. Szczerze mówiąc, korzystałam z porad kilku prawników. Zdecydowanie jesteście najbardziej solidni, widać w opinii, że przygotowana jest dla konkretnej sprawy, a przygotowujący ją prawnik wnikliwie przeanalizował konkretną sytuację, a nie tylko cytował fragmenty prawa autorskiego. Pozdrawiam i dziękuję.
Anna
Polecam ten serwis, ponieważ oprócz fachowej i wyczerpującej odpowiedzi na moje pytania potrafią zrozumieć ludzkie nieszczęście. Na pewno przy kolejnych sprawach prawnych zwrócę sie do waszego serwisu.
Krzysztof
Dziękuję za fachową poradę – bardzo mnie uspokoiła. Pani sędzia podczas rozprawy, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, również powołała się na cytowane przez Pana artykuły. Pozdrowienia dla Pana Lenowieckiego – od dziś polecam wszystkim EPORADY24.
Danuta
Fachowa porada bardzo dokładnie opisana szybko na temat miałem uczucie że rozmawiam z prawnikiem w cztery oczy - gorąco polecam.
Maciej
Super profesjonalna porada!!!! Polecam wszystkim fachowców którzy na łamach tego portalu pomagają zwykłym „Kowalskim” w sprawach dla Nich trudnych i niezrozumiałych. Starannie z wielką dokładnością opisany problem został wytłumaczony i zaproponowany tok załatwienia problemu za co, z całego serca DZIĘKUJE!!!!
Tomasz
Dziękuję za szybką i rzetelną pomoc. Do porad prawnych udzielanych internetowo podchodziłam raczej ostrożnie. Jednak po kilku wizytach w kancelariach prawnych, w których prawnik rezerwuje sobie czas ok. 15 min na klienta, a ponadto udziela odpowiedzi z głowy, bez żadnego wcześniejszego przygotowania, mówiąc: „prawdopodobnie”, z żalem stwierdziłam, że straciłam tylko czas i pieniądze. W związku z tym po przestudiowaniu kilku porad w interesującym mnie temacie postanowiłam spróbować skorzystać z serwisu ePorady24.pl. Opisałam jak najdokładniej zaistniałą sytuację i w ciągu 2 dni otrzymałam wyczerpującą i jasną odpowiedź. Byłam bardzo mile zaskoczona. Tutaj prawnik ma czas, aby przetrawić problem, zajrzeć gdzie trzeba, aby pomóc w rozwiązaniu sytuacji, i to jest WIELKI PLUS tego portalu. Polecam wszystkim taka formę!
Małgosia
Dziękuję za jasną, rzeczową i bardzo szybką odpowiedź. Dzięki waszej pomocy sprawę w sądzie wygrałam. Wszystkim będę polecać Wasz portal eporady24.
Joanna
Serdecznie dziękuję prawnikom tego portalu za pomoc. Odpowiedzi były naprawdę rzetelne i, co ważne, udzielane bardzo szybko. Wiem, „na czym stoję”. Wiedzy nigdy za wiele, w kancelarii bywało, że po opisaniu swojego problemu dowiadywałem się jedynie, że sprawa jest ciekawa i trudna, traciłem czas, pieniądze i wiedziałem tyle, co wiedziałem. W przypadku tego portalu tak się nie da – jest pytanie i jest wyczerpująca odpowiedź. Osobiście jestem bardzo zadowolony z porady.
Roman
BARDZO POLECAM. Sprawa z którą się zwróciłem wydawała się bez wyjścia. Wplątałem się w bardzo skomplikowany "układ" współpracy z dużym producentem materiałów budowlanych. Sądziłem, że mając gwarancję + aprobaty + deklaracje + faktury i wykonując usługi na wysokim poziomie mogę spać spokojnie. Myliłem się. Realia okazały się bardzo brutalne. Byłem załamany - wszystkie próby zainteresowania różnych instytucji były nieskuteczne. Pani Eliza wskazała mi sposób i czynnie POMOGŁA w jego wprowadzeniu. Wiem, że do ostatecznego rozstrzygnięcia minie jeszcze sporo czasu. Sprawa jest naprawdę bardzo trudna. Odzyskałem jednak wiarę w siebie i ludzi. Kontakt bardzo dobry - o wiele lepszy od kontaktów z innymi prawnikami. Jeszcze raz gorąco POLECAM.
Zbyszek
Panie, Panowie, nie marnujcie czasu na przeszukiwanie internetu i poszukiwanie właściwych rozwiązań co do waszych prywatnych spraw. Napiszcie zapytanie do „eporady24”, a szybko, konkretnie i na temat dostaniecie odpowiedź... Za niewielką opłatą uzyskałem nie „odpowiedź”, lecz „odpowiedzi”, bo było ich kilka i jestem w pełni usatysfakcjonowany.
Jarek
Jeżeli w poradach rozdawaliby Oskary, na pewno bym wysłał nominację do Oskara na eporady24.
Piotr
Dziękuję bardzo za rzetelną i wyczerpującą odpowiedź. Od jakiegoś czasu słyszałam różne sprzeczne opinie dotyczące mojego problemu i szczerze mówiąc, nie bardzo wiedziałam, do kogo się zwrócić, by uzyskać potrzebne informacje. W stosownym urzędzie nie dowiedziałam się niestety niczego konkretnego, a korzystanie z drogich usług biur doradczych nie wchodziło w grę. Państwa konkurencja w internecie wyceniła mój problem drożej. Pan Aleksander Słysz dokładnie przeanalizował moje pytania i rozwiał wątpliwości. Teraz wiem, jakie powinnam podjąć kroki w najbliższej przyszłości. Przyznam się, że obawiałam się krótkiej, lakonicznej odpowiedzi, niekoniecznie adekwatnej do wpłaconej kwoty, ale jestem pozytywnie zaskoczona. Duży plus za możliwość zadawania pytań dodatkowych.
Roksana
Chodziło o jedną sprawę - zadałem w sumie 5 pytań. Myślałem że odpowiedź to będzie kilka zdań tymczasem dostałem kilka stron naprawdę fachowej porady - każdy problem został dokładnie opisany. Teraz praktycznie nie muszą wynajmować prawnika - dostałem gotowe rozwiązanie. Mało tego prócz porady dosłałem kilkadziesiąt innych źródeł (książki internet) których znalezienie i zweryfikowanie zajęło by mi pewnie bardzo dużo czasu. A co do ceny to muszę bez wahania przyznać że usługa była za pól darmo w porównaniu do ilości wiedzy jaką dostałem.
Krzysztof

Gdyby miało miejsce dziedziczenie ustawowe, to Pani wnuk odziedziczyłby spadek po swojej babci w 1/3 części udziału.

 

Wynika to z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Według § 2 tego artykułu, jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

 

Jako że Pani syn został pominięty w testamencie, to może się ubiegać o zachowek po swojej babci.

 

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

Jako że Pani syn jest niepełnoletni, może żądać od spadkobiercy testamentowego zachowku w wysokości 2/3 z tego, co odziedziczyłby, gdyby odbyło się dziedziczenie ustawowe, a więc z 1/3 udziału. Pani syn może więc ubiegać się o zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej 2/9 wartości spadku po babci (2/3 z 1/3), pod warunkiem że ojciec syna nie miał więcej dzieci.


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Stosownie do art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat trzech od ogłoszenia testamentu. Dla przedawnienia ważna będzie data, w której sąd ogłosił testament.

 

Przepisy prawa przewidują instytucję wyjawienia przedmiotów spadkowych, ale ta instytucja ma zastosowanie w przypadku, gdy wcześniej został sporządzony spis inwentarza.

 

Zgodnie z art. 637 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego „na wniosek tego, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku lub zapisobiercą, albo wykonawcy testamentu, wierzyciela mającego pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy lub właściwego urzędu skarbowego sąd postanowi sporządzenie spisu inwentarza”.

 

Pani syn powinien wystąpić do sądu spadku (tego, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) z wnioskiem o sporządzenie spisu inwentarza.

 

We wniosku należy wskazać, że syn jest spadkobiercą ustawowym babci, przysługuje mu roszczenie o zachowek wskutek pominięcia go w testamencie, na podstawie którego nastąpiło dziedziczenie. Należy wskazać również datę wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po babci oraz sygnaturę akt tej sprawy (do wniosku można dołączyć odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku).

 

Jako uczestników postępowania należy wskazać spadkobiercę testamentowego, a także spadkobierców ustawowych pominiętych w testamencie.

 

We wniosku należy wskazać wartość przedmiotu sprawy. Tą wartością będzie wartość spadku. Jako że nie znacie Państwo wartości spadku, a podejrzewacie, że w skład spadku wchodziło prawo do mieszkania (jeżeli babcia wykupiła mieszkanie) lub wkład mieszkaniowy związany ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu, to jako wartość przedmiotu sprawy może Pani podać przybliżoną wartość mieszkania. W przypadku wniosku o sporządzenie spisu inwentarza wartość przedmiotu sprawy nie jest istotna, bo opłata od wniosku jest stała.

 

Wniosek powinien być należycie opłacony – opłata od wniosku jest stała i wynosi 50 zł.

 

Oczywiście we wniosku powinno zostać zaznaczone, że składa go Pani dziecko, działając za pośrednictwem Pani – jego przedstawiciela ustawowego.

 

Postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza wykonuje na zlecenie sądu rejonowego komornik, w którego okręgu znajdują się rzeczy podlegające zabezpieczeniu lub wciągnięciu do spisu inwentarza. Do spisu inwentarza wciąga się majątek spadkodawcy z zaznaczeniem wartości każdego przedmiotu, jak również długi spadku. W spisie inwentarza wykazuje się też wartość czystego spadku, z uwzględnieniem wartości rzeczy i praw spornych. Komornik dokonujący spisu inwentarza ustala z urzędu, jakie przedmioty powinny być wciągnięte do spisu.

 

O terminie spisu inwentarza zawiadamia się wnioskodawcę i spadkobiercę, jeżeli jego miejsce zamieszkania jest znane, a ponadto wykonawcę testamentu, kuratora spadku, dozorcę i zarządcę tymczasowego, jeżeli byli ustanowieni. Nieprzybycie tych osób nie wstrzymuje czynności.

 

W razie ujawnienia majątku lub długu niewciągniętego do spisu inwentarza może nastąpić uzupełnienie spisu inwentarza. W wypadkach, w których z mocy ustawy postanowienie o spisaniu inwentarza wydaje się z urzędu, postanowienie o uzupełnieniu spisu wydaje się również z urzędu.

 

Jak już wspomniałem, spis inwentarza przeprowadza komornik. Komornik za przeprowadzenie spisu inwentarza pobiera opłatę. Oplata należna komornikowi wynosi 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę (obecnie to kwota 3185,61 zł).

 

Jeżeli nie jesteście Państwo w stanie ponieść tej opłaty, to we wniosku o sporządzenie spisu inwentarza można zamieścić wniosek o zwolnienie syna z opłaty od sporządzenia spisu inwentarza.

 

Jeżeli po sporządzeniu spisu inwentarza zachodzi wątpliwość, czy zostały w nim zamieszczone wszystkie przedmioty należące do spadku lub czy zamieszczone w spisie inwentarza długi istnieją, to sąd spadku może nakazać spadkobiercy wyjawienie przedmiotów spadkowych. Postępowanie o wyjawienie majątku spadkowego zostało unormowane w art. 655-660 Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Sąd wszczyna postępowanie z urzędu lub na wniosek spadkobiercy, wykonawcy testamentu, wierzyciela spadku albo właściwego urzędu skarbowego, a także – prokuratora.

 

Wierzyciel spadku (a Pani syn jest wierzycielem spadku) może zgłosić wniosek tylko wtedy, gdy uprawdopodobni, że ujawniony w spisie inwentarza stan czynny spadku nie wystarcza na zaspokojenie długów spadkowych (art. 655 § 2 K.p.c.).

 

Uczestnikami postępowania, oprócz wnioskodawcy, powinny być także inne osoby uprawnione do wystąpienia z wnioskiem, jeżeli są znane, a więc np. pozostali spadkobiercy ustawowi pominięci w testamencie.

 

Wniosek może zawierać żądanie nakazania spadkobiercy złożenia oświadczenia lub wykazu, które dotyczą przedmiotów spadkowych niewciągniętych do spisu inwentarza, ale też żądanie nakazania spadkobiercy, aby złożył oświadczenie, że podane do spisu inwentarza długi istnieją.

 

Po uprawomocnieniu się postanowienia uwzględniającego w całości lub części wniosek o wyjawienie przedmiotów spadkowych następuje druga faza postępowania, która wymaga złożenia dalszego wniosku o wezwanie spadkobiercy do wykonania w wyznaczonym terminie nałożonego na niego obowiązku.

 

W Pani sprawie najpilniejszą kwestią jest uzyskanie wiadomości, kiedy sąd ogłosił testament, ponieważ od tego będzie zależało, kiedy roszczenie Pani syna się przedawni. Wiedząc, kiedy sąd ogłosił testament babci syna, będzie Pani miała rozeznanie, ile mniej więcej ma Pani czasu na złożenie w imieniu syna ewentualnego pozwu o alimenty. Jako że babcia zmarła w październiku 2007 r., a sąd z pewnością ogłosił testament po jej śmierci (nie miał innej możliwości), to wiadome jest, że przedawnienie roszczenia o zachowek nastąpi najwcześniej w październiku 2010 r.

 

Proszę też pamiętać, że jeżeli babcia nie wykupiła mieszkania spółdzielczego lokatorskiego (prawo spółdzielcze lokatorskie nie podlega dziedziczeniu), to w skład spadku po babci wszedł wkład mieszkaniowy związany z tym prawem.

 

Jeżeli pisząc, że babcia zapisała notarialnie w listopadzie 2006 r. cały swój majątek na jednego z wnuków, nie wydziedziczając przy tym nikogo, miała Pani na myśli, że dokonała ona darowizny na rzecz wnuka, to Pani synowi również należy się zachowek.

 

Opłata od ewentualnego pozwu o zachowek to 5% wartości przedmiotu sporu, a wartość ta to wysokość zachowku, jakiej będzie Pani żądać w imieniu dziecka.

 

Może Pani złożyć wniosek o zwolnienie Pani (a właściwie syna, którego Pani reprezentuje) z kosztów sądowych i np. ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu.

 

Niezależnie od powyższych kroków prawnych czynionych w celu ustalenia majątku spadkowego może Pani spróbować uzyskać informacje o mieszkaniu babci drogą nieoficjalną, np. rozmawiając z pracownikami spółdzielni. Być może uda się Pani uzyskać informację o tym, na jakiej podstawie prawnej babcia korzystała z mieszkania.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem spadkowym? Opisz swój
problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

»Podobne materiały

Uzupełnienie spisu inwentarza

Trzy miesiące temu przejąłem spadek z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłej mamie. W jego skład wchodziła nieruchomość, którą sprzedałem, aby uregulować zadłużenie (przewyższające wartość stanu czynnego). Teraz dowiedziałem się, że mama była jeszcze właścicielką działki. Czy w takiej sytuacji powinienem zwrócić się do sądu o uzupełnienie spisu inwentarza?

Dziedziczenie testamentowe z przyrostem a zachowek

Mój ojciec sporządził testament w którym do spadku powołał piątkę swoich dzieci. Moja siostra zmarła przed ojcem. Po przeprowadzeniu sprawy spadkowej przyjęliśmy przyrost po zmarłej siostrze. Syn siostry nie odwołał się od prawomocnego postanowienia sądu. Czy może domagać się zachowku?

Roszczenie przeciwko współspadkobiercy o uzupełnienie zachowku

Po śmierci mamy otrzymałam od mojego brata testament, w którym nasza mama powołała do całego spadku mojego brata. W testamencie mama zobowiązuje mojego brata do wykonania zapisu wypłaty na mnie kwoty 80 000 zł, płatnej w ciągu dwóch lat, licząc od dnia otwarcia spadku. Ponieważ mój brat nie odzywał się do mnie przez te prawie dwa lata, wniosłam sprawę do sądu o wypłacenie zachowku. Wczoraj zadzwonił brat z pytaniem o numer mojego konta, bo chce przesłać mi te pieniądze. Czy mogę wziąć od brata pieniądze jako np. zaliczkę na zachowek, czy muszę czekać co osądzi sąd?

Elementy niewchodzące w skład spadku według Kodeksu cywilnego

W skład spadku po zmarłym nie wchodzą prawa i obowiązki ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby, niezależnie od tego czy są one spadkobiercami.

wizytówka Szukamy prawników »