Awaria samochodu w leasingu

Awaria pojazdu w leasingu a obowiązki korzystającego

W leasingu trzeba odróżnić zwykłe koszty utrzymania pojazdu od kosztów wynikających z wady rzeczy. Zgodnie z art. 709⁷ § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny korzystający ma obowiązek utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością albo posiadaniem rzeczy.

Jeżeli więc awaria ciągnika siodłowego wynika wyłącznie z normalnej eksploatacji, zużycia części, zaniedbania serwisu albo nieprawidłowego używania pojazdu, zasadniczo koszt naprawy obciąża korzystającego. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy awaria wynika z wady istniejącej już w chwili wydania pojazdu albo z wady konstrukcyjnej, materiałowej lub montażowej.

W praktyce rozstrzygające znaczenie ma dowód techniczny: dokumentacja serwisowa, protokół awarii, faktury, zdjęcia uszkodzonych części, historia przebiegu i obsługi oraz opinia rzeczoznawcy lub biegłego z zakresu techniki samochodowej. Sam fakt, że pojazd zepsuł się podczas pierwszego wyjazdu, jest istotny, ale nie przesądza jeszcze automatycznie o odpowiedzialności sprzedawcy lub finansującego.

Czy firma leasingowa odpowiada za wady samochodu?

Podstawową zasadę określa art. 709⁸ § 1 Kodeksu cywilnego: finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Ten sam przepis stanowi, że postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

Odpowiedzialność finansującego może więc wchodzić w grę wyjątkowo, na przykład gdy finansujący miał realny wpływ na wybór wadliwego pojazdu, przekazał błędne wymagania techniczne, wiedział o wadzie i ją zataił albo sam doprowadził do pogorszenia stanu rzeczy przed jej wydaniem. Jeżeli natomiast finansujący tylko kupił pojazd od wskazanego sprzedawcy i oddał go do używania, roszczenia dotyczące wady należy zasadniczo kierować do sprzedawcy.

Ważne jest także to, że zgodnie z art. 709⁸ § 3 Kodeksu cywilnego wykonywanie przez korzystającego uprawnień z tytułu wad rzeczy nie wpływa na jego obowiązki z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze sprzedawcą z powodu wad rzeczy. Oznacza to, że samo unieruchomienie pojazdu i spór ze sprzedawcą nie dają automatycznie prawa do wstrzymania rat leasingowych.

Roszczenia wobec sprzedawcy pojazdu

Zgodnie z art. 709⁸ § 2 Kodeksu cywilnego z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu wobec zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą. W praktyce korzystający może więc samodzielnie zgłaszać sprzedawcy roszczenia z tytułu wad, ale nie może sam odstąpić od umowy sprzedaży zawartej między finansującym a sprzedawcą.

Jeżeli sprzedaż pojazdu była objęta rękojmią, zastosowanie mają art. 556 i następne Kodeksu cywilnego. Art. 556 Kodeksu cywilnego przewiduje odpowiedzialność sprzedawcy, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę. Art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala kupującemu złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. W leasingu prawo odstąpienia od umowy sprzedaży wykonuje jednak finansujący, nie korzystający.

Na podstawie art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego można żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady. Przy pojeździe ciężarowym lub ciągniku siodłowym najczęściej chodzi o usunięcie wady, zwrot kosztów naprawy albo obniżenie ceny, ale skuteczność konkretnego żądania zależy od treści umowy sprzedaży, charakteru wady i tego, czy rękojmia nie została ograniczona albo wyłączona.

W obrocie między przedsiębiorcami bardzo ważny jest art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego, który pozwala stronom rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi. Jeżeli w umowie sprzedaży między sprzedawcą a finansującym rękojmia została skutecznie wyłączona, korzystający przejmuje uprawnienia w takim zakresie, w jakim przysługiwały finansującemu. Wyłączenie rękojmi jest jednak bezskuteczne, gdy sprzedawca podstępnie zataił wadę, co wynika z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego.

Terminy i obowiązek zawiadomienia sprzedawcy

Jeżeli korzystający jest przedsiębiorcą, szczególne znaczenie ma art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie o wadzie, a gdy wada wyszła na jaw później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.

Niezwłocznie nie oznacza konkretnej liczby dni, ale w praktyce zawiadomienie należy wysłać jak najszybciej: e-mailem, listem poleconym albo przez system reklamacyjny sprzedawcy, z potwierdzeniem doręczenia. W zawiadomieniu warto opisać objawy awarii, datę ujawnienia wady, przebieg pojazdu, miejsce postoju, wykonane czynności serwisowe oraz zgłosić konkretne żądanie.

Art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje, że sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu, a przy nieruchomościach przed upływem 5 lat. W przypadku pojazdu używanego, szczególnie w obrocie profesjonalnym, trzeba sprawdzić umowę sprzedaży, ponieważ odpowiedzialność mogła zostać ograniczona albo wyłączona na podstawie art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego.

Naprawa za granicą i zwrot kosztów

Jeżeli pojazd uległ awarii w Danii, a naprawa była konieczna, aby ograniczyć szkodę lub odzyskać pojazd, należy zgromadzić pełną dokumentację: zlecenie naprawy, protokół diagnostyczny, faktury, wykaz części, zdjęcia uszkodzeń, korespondencję z serwisem, dowody płatności, dokumenty holowania i przestoju oraz tłumaczenie najważniejszych dokumentów na język polski.

Zwrot kosztów naprawy można rozważać w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, jako roszczenie związane z wadą rzeczy wobec sprzedawcy na podstawie art. 556 i następnych Kodeksu cywilnego, jeżeli rękojmia nie została wyłączona i wada została prawidłowo zgłoszona. Po drugie, jako roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego, jeżeli da się wykazać niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania przez sprzedawcę, szkodę oraz normalny związek przyczynowy między wadą a poniesionymi kosztami.

Jeżeli naprawa została wykonana bez wcześniejszego zawiadomienia sprzedawcy i bez umożliwienia mu oględzin, odzyskanie kosztów może być trudniejsze. Nie przekreśla to roszczeń, ale trzeba będzie wykazać, że naprawa była konieczna, pilna i ekonomicznie uzasadniona, a przyczyna awarii istniała w pojeździe, a nie powstała wskutek późniejszej eksploatacji.

Kiedy można żądać odstąpienia od umowy sprzedaży?

Korzystający nie może samodzielnie odstąpić od umowy sprzedaży zawartej między finansującym a sprzedawcą, ponieważ art. 709⁸ § 2 Kodeksu cywilnego wyłącza przejście tego konkretnego uprawnienia na korzystającego. Może natomiast, zgodnie z art. 709⁸ § 4 Kodeksu cywilnego, żądać od finansującego odstąpienia od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli takie uprawnienie finansującego wynika z przepisów prawa lub z umowy ze zbywcą.

Bez żądania korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy, co wynika wprost z art. 709⁸ § 4 zdanie drugie Kodeksu cywilnego. Żądanie do finansującego powinno być pisemne, konkretne i poparte dokumentami, z których wynika, że wada jest istotna, a naprawa niemożliwa, nieskuteczna albo nieopłacalna.

Skutek odstąpienia opisuje art. 709⁸ § 5 Kodeksu cywilnego: w razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy umowa leasingu wygasa. Finansujący może wtedy żądać od korzystającego natychmiastowej zapłaty wszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie uzyskał wskutek ich zapłaty przed terminem oraz wskutek wygaśnięcia umowy leasingu i umowy ze zbywcą.

Gwarancja a rękojmia przy leasingu

Gwarancja jest odrębnym źródłem roszczeń od rękojmi. Art. 577 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w razie braku właściwości rzeczy określonych w tym oświadczeniu. Jeżeli producent, importer albo sprzedawca nie udzielił gwarancji, nie można opierać roszczeń na gwarancji, ale nadal trzeba zbadać rękojmię i odpowiedzialność kontraktową.

Jeżeli gwarancja została udzielona, należy sprawdzić jej warunki: czas trwania, limity przebiegu, obowiązek serwisowania, wyłączenia odpowiedzialności, procedurę zgłoszenia i dopuszczalność naprawy w zagranicznym serwisie. Naruszenie procedury gwarancyjnej może utrudnić uzyskanie zwrotu kosztów, nawet gdy sama awaria była poważna.

Podstawowe zasady reklamacji rzeczy wadliwej są podobne w wielu typach spraw, choć inne przepisy mogą dotyczyć konsumentów. Przykładowo, w prostszych sprawach sprzedaży detalicznej pomocne może być porównanie, jak wygląda reklamacja butów, ale przy leasingu pojazdu ciężarowego kluczowe pozostają art. 709⁷ i art. 709⁸ Kodeksu cywilnego oraz treść umów.

Co zrobić krok po kroku po awarii pojazdu w leasingu?

FAQ

Czy mogę przestać płacić raty leasingowe, gdy samochód jest niesprawny?

Co do zasady nie. Art. 709⁸ § 3 Kodeksu cywilnego stanowi, że wykonywanie uprawnień z tytułu wad rzeczy nie wpływa na obowiązki korzystającego z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze sprzedawcą z powodu wad. Wstrzymanie rat bez podstawy może skutkować wypowiedzeniem leasingu.

Czy leasingodawca musi zwrócić koszt naprawy?

Zwykle nie, ponieważ art. 709⁸ § 1 Kodeksu cywilnego wyłącza odpowiedzialność finansującego za wady rzeczy, chyba że wada powstała wskutek okoliczności, za które finansujący odpowiada. W większości spraw roszczenia należy kierować do sprzedawcy pojazdu.

Czy mogę sam odstąpić od umowy sprzedaży pojazdu?

Nie. Art. 709⁸ § 2 Kodeksu cywilnego przenosi na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy, ale wyłącza uprawnienie odstąpienia od umowy sprzedaży. Korzystający może natomiast żądać od finansującego odstąpienia od umowy ze sprzedawcą na podstawie art. 709⁸ § 4 Kodeksu cywilnego.

Czy sprzedawca może powołać się na wyłączenie rękojmi?

Tak, w obrocie między przedsiębiorcami art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala ograniczyć albo wyłączyć rękojmię. Trzeba więc sprawdzić umowę sprzedaży zawartą przez finansującego ze sprzedawcą. Wyłączenie rękojmi nie działa, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę, zgodnie z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy warto robić prywatną opinię rzeczoznawcy?

Tak, zwłaszcza gdy koszt naprawy jest wysoki. Prywatna opinia nie zastępuje opinii biegłego sądowego, ale pomaga ocenić szanse sporu, prawidłowo sformułować reklamację i zabezpieczyć dowody na przyczynę awarii.

Podsumowanie

Przy awarii samochodu w leasingu kluczowe jest ustalenie, czy naprawa wynika ze zwykłej eksploatacji, czy z wady pojazdu. Zwykłe naprawy obciążają korzystającego na podstawie art. 709⁷ § 1 Kodeksu cywilnego. Wady rzeczy należy natomiast co do zasady zgłaszać sprzedawcy, ponieważ art. 709⁸ § 2 Kodeksu cywilnego przenosi na korzystającego uprawnienia z tytułu wad przysługujące finansującemu wobec sprzedawcy.

Firma leasingowa odpowiada za wady tylko wyjątkowo, gdy wada powstała wskutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Jeżeli wada jest istotna, korzystający może żądać od finansującego odstąpienia od umowy ze sprzedawcą, ale musi liczyć się ze skutkami z art. 709⁸ § 5 Kodeksu cywilnego. W sprawach o zwrot wysokich kosztów naprawy najważniejsze są szybkie zawiadomienie sprzedawcy, prawidłowe żądanie i mocne dowody techniczne.

Źródła

• Art. 709¹–709¹⁸, art. 556–568 oraz art. 577–581 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 558 § 1–2 oraz art. 563 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.