Zgoda dziecka na uchylenie alimentów

Czy zgoda syna wystarczy do zakończenia alimentów?

Jeżeli alimenty zostały ustalone wyrokiem sądu, ugodą sądową albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, samo pisemne oświadczenie syna lub córki nie usuwa takiego tytułu. Oświadczenie może mieć znaczenie dowodowe, ale nie zastępuje wyroku uchylającego obowiązek alimentacyjny.

W praktyce oznacza to, że rodzic, który przestanie płacić wyłącznie na podstawie prywatnego pisma dziecka, nadal może być traktowany jako zobowiązany. Jeżeli relacje się pogorszą, uprawnione dziecko może powołać się na wcześniejszy wyrok i skierować sprawę do komornika. W takiej sytuacji rodzic musiałby bronić się dopiero w postępowaniu egzekucyjnym albo w osobnym procesie, co jest znacznie mniej bezpieczne.

Nie oznacza to, że zgoda dziecka jest bez znaczenia. Przeciwnie, pisemne potwierdzenie, że dziecko pracuje, utrzymuje się samodzielnie i zgadza się na zakończenie alimentów, może przyspieszyć postępowanie. Sąd nadal musi jednak formalnie ocenić, czy doszło do zmiany stosunków uzasadniającej uchylenie alimentów.

Kiedy można żądać uchylenia alimentów na dorosłe dziecko?

Rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Pełnoletność sama w sobie nie kończy alimentów. Dorosłe dziecko może nadal otrzymywać alimenty, jeżeli uczy się, studiuje, jest chore, niepełnosprawne albo z innych usprawiedliwionych powodów nie ma realnej możliwości samodzielnego utrzymania.

Inaczej jest wtedy, gdy dziecko zakończyło edukację, podjęło pracę, osiąga stałe dochody i faktycznie utrzymuje się bez pomocy rodzica. Taka sytuacja może uzasadniać pozew o uchylenie alimentów. Podstawą jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

W przypadku pełnoletniego dziecka znaczenie może mieć również art. 133 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem pełnoletniego dziecka, jeżeli alimenty są połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla rodziców albo dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania.

Jak wykorzystać oświadczenie dziecka w sądzie?

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to złożenie pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego i dołączenie do niego oświadczenia dziecka. W takim piśmie dziecko może wskazać, że jest pełnoletnie, ukończyło naukę, pracuje, osiąga określone dochody, samodzielnie pokrywa koszty utrzymania i zgadza się na uchylenie alimentów.

Oświadczenie nie powinno ograniczać się do zdania, że dziecko zrzeka się alimentów. Warto, aby zawierało konkretne fakty: miejsce zatrudnienia, przybliżone dochody, datę zakończenia nauki, brak dalszych usprawiedliwionych potrzeb alimentacyjnych oraz zgodę na uchylenie alimentów od określonej daty. Do sprawy można dołączyć także umowę o pracę, zaświadczenie o zarobkach, potwierdzenie zakończenia studiów albo inne dokumenty potwierdzające samodzielność.

Jeżeli dziecko uzna pozew, sąd może przeprowadzić postępowanie sprawniej. Nadal jednak sąd nie jest związany samą prywatną umową stron w taki sposób, aby automatycznie wykreślić obowiązek alimentacyjny bez oceny przesłanek ustawowych.

Gdzie złożyć pozew o uchylenie alimentów?

Pozew o uchylenie alimentów na dorosłe dziecko składa się co do zasady do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich. Właściwość miejscowa zależy od reguł postępowania cywilnego; w typowej sprawie rodzic pozywa dziecko, więc pozew kieruje się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego dziecka.

W pozwie należy oznaczyć strony, wskazać poprzednie orzeczenie albo ugodę, podać aktualną wysokość alimentów, określić żądanie oraz uzasadnić, na czym polega zmiana stosunków. Warto wprost napisać, czy rodzic żąda uchylenia alimentów od dnia wniesienia pozwu, od dnia usamodzielnienia się dziecka, czy od innej konkretnej daty. O tym, od kiedy alimenty zostaną uchylone, ostatecznie decyduje sąd.

Wartością przedmiotu sporu w sprawie o uchylenie alimentów jest zwykle suma świadczeń za jeden rok, czyli miesięczna kwota alimentów pomnożona przez 12. Od tej wartości zależy opłata sądowa, chyba że strona uzyska zwolnienie od kosztów sądowych. Jeżeli sytuacja finansowa rodzica jest trudna, można złożyć wraz z pozwem wniosek o zwolnienie od kosztów.

Co grozi za samodzielne zaprzestanie płacenia alimentów?

Największym ryzykiem jest powstanie zaległości. Dopóki istnieje tytuł wykonawczy, dziecko może żądać zapłaty rat, które zgodnie z wyrokiem były należne. Do zaległości mogą dojść odsetki i koszty egzekucji. Prywatne oświadczenie dziecka może pomóc w obronie, ale nie daje takiej pewności jak prawomocne orzeczenie uchylające alimenty.

Trzeba też odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli alimenty były płacone wyłącznie dobrowolnie, bez wyroku i bez ugody sądowej, strony mogą w praktyce ustalić, że dalsze płatności nie są potrzebne. Jeżeli jednak istnieje orzeczenie sądu albo ugoda sądowa, należy doprowadzić do ich formalnej zmiany lub uchylenia.

FAQ

Czy dorosłe dziecko może zrzec się alimentów?

Dorosłe dziecko może złożyć oświadczenie, że nie chce dalszych alimentów, ale takie oświadczenie nie uchyla automatycznie wyroku ani ugody sądowej. Może natomiast być ważnym dowodem w sprawie o uchylenie alimentów.

Czy alimenty kończą się po ukończeniu przez dziecko 18 lat?

Nie. Pełnoletność nie kończy obowiązku alimentacyjnego. Decydujące jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie oraz czy dalsze alimenty są uzasadnione jego sytuacją.

Czy można przestać płacić alimenty, gdy dziecko pracuje?

Sama praca dziecka nie zawsze wystarczy. Jeżeli jednak dziecko osiąga stabilne dochody i samodzielnie pokrywa swoje koszty utrzymania, może to być podstawa do żądania uchylenia alimentów przez sąd.

Czy dziecko musi przyjść na rozprawę?

To zależy od decyzji sądu. Dziecko może złożyć pisemną odpowiedź na pozew i uznać żądanie, ale sąd może mimo to wezwać strony, jeżeli uzna, że potrzebuje dodatkowych wyjaśnień.

Od kiedy sąd może uchylić alimenty?

Sąd może uchylić alimenty od daty, którą uzna za uzasadnioną zmianą stosunków. Dlatego w pozwie trzeba jasno wskazać żądaną datę i przedstawić dowody, że już wtedy dziecko było samodzielne.

Podsumowanie

Zgoda syna lub córki na zakończenie alimentów jest pomocna, ale nie wystarcza do uchylenia obowiązku wynikającego z wyroku albo ugody sądowej. Rodzic powinien złożyć pozew o uchylenie alimentów i wykazać, że dziecko może utrzymać się samodzielnie albo że zaszła inna istotna zmiana stosunków. Dopiero prawomocne orzeczenie daje realne bezpieczeństwo przed egzekucją zaległych rat.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 133, art. 135 i art. 138 - ISAP
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności przepisy o właściwości sądu - ISAP
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - ISAP
4. Uchwała Sądu Najwyższego z 29 maja 2000 r., sygn. akt III CZP 6/00.
5. Uchwała Sądu Najwyższego z 25 listopada 1975 r., sygn. akt III CZP 76/75.