Zajęcie samochodu przez komornika a ugoda z wierzycielem

Zajęcie samochodu przez komornika nie oznacza jeszcze utraty auta

Jeżeli komornik zajął samochód, ale pojazd nie został jeszcze sprzedany, nadal można próbować zatrzymać egzekucję z tego składnika majątku. Zajęcie ruchomości jest jedynie etapem postępowania egzekucyjnego. Dopiero kolejne czynności, takie jak oszacowanie i sprzedaż, mogą doprowadzić do utraty pojazdu.

Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego i w granicach wniosku wierzyciela. Wynika to z art. 776 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego oraz z art. 803 i art. 804 tej ustawy. Zgodnie z art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego komornik nie bada zasadności ani wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, lecz ma obowiązek ten tytuł wykonać.

Jeżeli więc dłużnik porozumie się z wierzycielem już po zajęciu auta, nadal możliwe jest wstrzymanie dalszych czynności. Kluczowe jest jednak szybkie działanie, zanim dojdzie do sprzedaży.

Na jakiej podstawie komornik zajął samochód?

Egzekucja z ruchomości, w tym z samochodu, jest dopuszczalna na podstawie art. 844 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten stanowi, że do egzekucji z ruchomości komornik przystępuje przez ich zajęcie. Zajęcie może objąć ruchomości będące we władaniu dłużnika albo wierzyciela, który do nich skierował egzekucję.

Przy pierwszej czynności egzekucyjnej dłużnik powinien otrzymać zawiadomienie o wszczęciu egzekucji wraz z informacją o treści tytułu wykonawczego i sposobach egzekucji. Wynika to z art. 805 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W praktyce naklejka lub informacja o zajęciu na pojeździe oznacza, że samochód został objęty egzekucją, ale co do zasady może nadal pozostawać pod dozorem dłużnika, chyba że komornik zarządzi inaczej. Samo oznaczenie pojazdu nie pozbawia jeszcze dłużnika możliwości dojścia do ugody.

Czy po zajęciu auta można zawrzeć ugodę z wierzycielem?

Tak. Przepisy nie zakazują zawarcia ugody po wszczęciu egzekucji, a nawet po zajęciu konkretnego składnika majątku. Ugoda może polegać np. na wpłacie części długu od razu i spłacie reszty w ratach. Trzeba jednak odróżnić porozumienie prywatne od skutku procesowego w egzekucji.

Sama rozmowa z wierzycielem albo nawet ustna zgoda na raty nie powoduje jeszcze automatycznego zatrzymania czynności komornika. Aby egzekucja została rzeczywiście wstrzymana, wierzyciel powinien podjąć formalne działania wobec komornika, najczęściej składając wniosek o zawieszenie albo o umorzenie postępowania.

Podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela stanowi art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego. Z kolei umorzenie postępowania na wniosek wierzyciela przewiduje art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Co powinien zrobić wierzyciel, aby samochód nie trafił na licytację?

Jeżeli strony uzgodniły spłatę, wierzyciel powinien możliwie szybko złożyć do komornika pismo, w którym:

• wniesie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego – jeśli chce utrzymać egzekucję „w rezerwie” na wypadek braku spłat, albo
• wniesie o umorzenie postępowania egzekucyjnego – jeśli dług został spłacony albo strony tak postanowiły.

Dłużnik powinien dopilnować, aby komornik dostał nie tylko informację o ugodzie, ale także dowody wpłaty. W praktyce najlepiej przekazać komornikowi kopię ugody, potwierdzenie przelewu i wskazać, że wierzyciel składa lub już złożył odpowiedni wniosek.

Jeżeli wierzyciel nie złoży takiego wniosku, komornik co do zasady nadal prowadzi egzekucję, bo jest związany tytułem wykonawczym i zakresem żądania wierzyciela.

Czy komornik może prowadzić egzekucję z kilku sposobów jednocześnie?

Tak, ale nie bez ograniczeń. Zgodnie z art. 799 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wniosek o wszczęcie egzekucji umożliwia prowadzenie egzekucji według wszystkich dopuszczalnych sposobów, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, do której potrzebny jest odrębny wniosek. Wierzyciel może wskazać wybrany sposób albo kilka sposobów egzekucji.

Jednocześnie art. 799 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że organ egzekucyjny stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika. Dodatkowo art. 799 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala dłużnikowi żądać zawieszenia egzekucji z części majątku, jeżeli egzekucja z pozostałej części oczywiście wystarcza na zaspokojenie wierzyciela.

To jednak zawsze wymaga oceny konkretnego stanu faktycznego: wysokości długu, realnej wartości zajętych składników majątku, innych zajęć oraz kosztów egzekucyjnych. Sam fakt, że samochód jest wart więcej niż dług, nie przesądza automatycznie, że zajęcie było niedopuszczalne. W egzekucji liczą się także koszty, odsetki i skuteczność innych sposobów egzekucji.

Jakie koszty pozostają po ugodzie lub spłacie długu?

To jedna z najważniejszych kwestii praktycznych. Nawet jeśli wierzyciel zgodzi się na ugodę, dłużnik nie zawsze „zamyka sprawę” bez kosztów komorniczych.

Zasady opłat określa ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Wysokość opłaty zależy m.in. od tego:

• czy komornik skutecznie wyegzekwował należność,
• czy wierzyciel wycofał wniosek,
• na jakim etapie postępowania doszło do spłaty,
• czy dłużnik zapłacił bezpośrednio wierzycielowi po wszczęciu egzekucji.

Nie można więc przyjąć z góry, że zawsze będzie to dokładnie 10% każdej wpłaconej kwoty. Taka informacja była spotykana w starszych opracowaniach, ale obecnie opłaty trzeba oceniać według aktualnych przepisów ustawy o kosztach komorniczych oraz konkretnych czynności wykonanych w sprawie.

W praktyce komornik wydaje postanowienie o kosztach, od którego co do zasady przysługuje środek zaskarżenia na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego, jeżeli strona uważa, że opłata została naliczona nieprawidłowo.

Czy można skarżyć czynności komornika?

Jeżeli dłużnik uważa, że komornik naruszył przepisy, może wnieść skargę na czynności komornika. Podstawę stanowi art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Skarga przysługuje także na zaniechanie dokonania czynności, jeżeli komornik miał obowiązek ją podjąć.

Skarga nie służy jednak do kwestionowania samego długu ani prawomocnego orzeczenia sądu. W tym zakresie znaczenie ma art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego – komornik nie bada zasadności tytułu wykonawczego.

W sprawach o zajęcie samochodu skarga może mieć sens np. wtedy, gdy komornik prowadzi czynności mimo formalnego zawieszenia albo umorzenia postępowania, narusza przepisy o zajęciu ruchomości lub nieprawidłowo rozlicza koszty. Każdorazowo trzeba jednak ocenić konkretny stan sprawy i dokumenty z akt egzekucyjnych.

Co zrobić krok po kroku po zajęciu samochodu?

1. Skontaktować się z wierzycielem i ustalić, czy zgadza się na częściową spłatę i raty.
2. Zawrzeć ugodę na piśmie – najlepiej z terminami i kwotami spłat.
3. Dokonać uzgodnionej wpłaty i zachować potwierdzenie.
4. Dopilnować, aby wierzyciel złożył do komornika wniosek o zawieszenie albo umorzenie egzekucji.
5. Przekazać komornikowi kopię ugody i dowód wpłaty, aby miał podstawę do wstrzymania dalszych czynności po wpływie pisma wierzyciela.
6. Sprawdzić rozliczenie kosztów egzekucyjnych po zakończeniu lub ograniczeniu postępowania.

Jeżeli sprawa jest pilna, warto działać tego samego dnia, w którym została zawarta ugoda. W egzekucji czas ma realne znaczenie.

Kiedy ugoda może nie wystarczyć?

Ugoda nie zawsze ochroni samochód, jeżeli:

• wierzyciel nie dotrzyma ustaleń i nie wycofa albo nie zawiesi egzekucji,
• dłużnik nie wpłaci uzgodnionej kwoty w terminie,
• doszło już do zaawansowanego etapu sprzedaży,
• w sprawie są też inni wierzyciele lub inne zajęcia,
• samochód nie należy wyłącznie do dłużnika, co może wymagać odrębnej analizy prawnej.

W takich sytuacjach trzeba sprawdzić akta sprawy egzekucyjnej, status czynności komornika i treść ugody. Czasem konieczne są dodatkowe pisma procesowe.

FAQ

Czy po naklejeniu informacji „zajęte” na samochodzie auto może jeszcze zostać uratowane?

Tak. Jeżeli nie doszło jeszcze do sprzedaży, ugoda z wierzycielem i szybki wniosek o zawieszenie albo umorzenie egzekucji mogą zatrzymać dalsze czynności.

Czy komornik sam cofnie zajęcie po rozmowie dłużnika z wierzycielem?

Zwykle nie. Komornik potrzebuje formalnej podstawy procesowej, najczęściej wniosku wierzyciela albo całkowitej spłaty zadłużenia potwierdzonej w sprawie.

Czy częściowa spłata długu automatycznie wstrzymuje egzekucję?

Nie. Częściowa spłata zmniejsza zadłużenie, ale sama w sobie nie blokuje dalszych działań komornika, jeśli wierzyciel nie ograniczy egzekucji.

Czy można żądać, aby komornik nie prowadził egzekucji z samochodu, jeśli są inne składniki majątku?

Tak, w niektórych sytuacjach dłużnik może wnosić o zawieszenie egzekucji z części majątku na podstawie art. 799 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, ale wymaga to wykazania, że pozostałe sposoby egzekucji oczywiście wystarczą.

Czy po umorzeniu egzekucji nadal mogą pozostać koszty komornicze?

Tak. O kosztach rozstrzyga się odrębnie według ustawy o kosztach komorniczych, dlatego po zakończeniu sprawy warto sprawdzić treść postanowienia komornika.

Źródła

• art. 776, art. 799 § 1 i § 2, art. 803, art. 804, art. 805 § 1, art. 820, art. 825 pkt 1, art. 844 § 1, art. 767 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
• ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych
• ustawa z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych